Thái Lan – nền kinh tế lớn thứ 2 Đông Nam Á vừa ghi nhận mức thâm hụt thương mại được mô tả là kỷ lục trong tháng 4 năm 2026. Lượng nhập khẩu dầu mỏ, tư liệu sản xuất và hàng hóa Trung Quốc tăng mạnh, vượt xa xuất khẩu dù xuất khẩu vẫn có 1 tháng duy trì tăng trưởng tốt. Thâm hụt thương mại là tình trạng một quốc gia nhập khẩu nhiều hàng hóa và dịch vụ hơn so với xuất khẩu trong một khoảng thời gian (thường là tháng hoặc năm).

Bộ Thương mại Thái Lan cho biết xuất khẩu tháng 4 năm nay đạt 31,583 tỷ USD (gần 831.644 tỷ đồng), tăng 23,1% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng tăng trưởng thứ 22 liên tiếp.

Nếu loại trừ các mặt hàng liên quan đến dầu mỏ, vàng và hàng hóa quân sự, xuất khẩu của “xứ sở Chùa Vàng” đã tăng 25,7%. Tuy nhiên, nhập khẩu tăng 45% lên 41,604 tỷ USD (gần 1,1 triệu tỷ đồng), khiến Thái Lan thâm hụt thương mại 10,021 tỷ USD (xấp xỉ 263.873 tỷ đồng).

Tăng trưởng xuất khẩu của quốc gia Đông Nam Á này chủ yếu được thúc đẩy bởi điện tử, ô tô, thiết bị điện và đá quý - trang sức, khi các nhà nhập khẩu đẩy nhanh đơn hàng để phòng ngừa biến động giá, gián đoạn chuỗi cung ứng và chi phí gia tăng.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của Thái Lan tăng 18,9%, trong khi nhập khẩu tăng 35,7% lên 147,25 tỷ USD.

Thâm hụt thương mại của nước này trong giai đoạn tháng 1 đến tháng 4 đạt 19,497 tỷ USD.

Nhập khẩu nhiên liệu tăng mạnh do giá dầu leo thang

Nhập khẩu trong tháng 4 năm 2026 của Thái Lan tập trung vào 6 nhóm chính.

Nhập khẩu nhiên liệu đạt 8,389 tỷ USD, tăng 128,6% so với cùng kỳ.

Tư liệu sản xuất đạt 10,384 tỷ USD, tăng 32,8%, trong khi nguyên liệu và bán thành phẩm đạt 17,607 tỷ USD, tăng 38,7%.

Nhập khẩu hàng tiêu dùng đạt 3,490 tỷ USD, tăng 13%.

Phương tiện và thiết bị vận tải đạt 1,186 tỷ USD, tăng 15%; còn vũ khí, vật tư quân sự và các mặt hàng khác đạt 546 triệu USD, tăng 44,3%.

Video xuất khẩu của Thái Lan trong tháng 4 năm 2026 tiếp tục chuỗi tăng trưởng trong bối cảnh nhập khẩu đạt mức kỷ lục - Nguồn clip: NBT WORLD

Ông Nantapong Chiralerspong, Tổng cục trưởng Văn phòng Chính sách và Chiến lược Thương mại cho biết mức nhập khẩu kỷ lục của Thái Lan trong tháng 4 năm nay đến từ 3 nhóm chính: nguyên liệu và bán thành phẩm (như vi mạch và bảng mạch in), tư liệu sản xuất (máy móc) và nhiên liệu.

Ông cho rằng việc nhập khẩu nhiều nguyên liệu và tư liệu sản xuất phản ánh nhu cầu phục vụ sản xuất và tái xuất khẩu, được hỗ trợ bởi chu kỳ tăng trưởng của các sản phẩm công nghệ toàn cầu.

Nhập khẩu nhiên liệu, đặc biệt là dầu thô, tăng mạnh về giá trị khi giá toàn cầu leo thang do xung đột giữa liên quân Mỹ - Israel với Iran ở Trung Đông. Ông Nantapong nhấn mạnh mức tăng 128,6% là rất đáng chú ý và cho thấy áp lực lớn từ chi phí năng lượng. Nếu giá năng lượng tiếp tục cao, hóa đơn nhập khẩu của Thái Lan sẽ duy trì ở mức lớn.

Thâm hụt thương mại của Thái Lan với Trung Quốc gia tăng “chóng mặt”

Cán cân thương mại của Thái Lan với Trung Quốc và Mỹ diễn biến trái ngược rõ rệt trong tháng 4 năm 2026.

Thái Lan ghi nhận thâm hụt thương mại với Trung Quốc 7,68 tỷ USD trong tháng 4. Trong 4 tháng đầu năm nay, con số này lên tới 29,202 tỷ USD. Các mặt hàng nhập khẩu chính từ Trung Quốc gồm máy móc điện tử, linh kiện và thiết bị cơ khí.

Ngược lại, Thái Lan đạt thặng dư thương mại với Mỹ ở mức 4,648 tỷ USD trong tháng 4 năm nay. Thặng dư trong 4 tháng đầu năm đạt 21,519 tỷ USD.

Triển vọng xuất khẩu vẫn còn nhiều biến động

Bộ Thương mại Thái Lan dự báo xuất khẩu của nước này năm 2026 sẽ tiếp tục tăng trưởng bất chấp căng thẳng địa chính trị kéo dài nhờ khả năng thích ứng nhanh của doanh nghiệp xuất khẩu và các hãng vận tải.

Dự báo xuất khẩu năm 2026 dao động trong biên độ rộng, từ giảm 3% đến tăng 8%. Nếu tăng 8%, giá trị xuất khẩu của Thái Lan sẽ đạt 366,805 tỷ USD; nếu giảm 3%, giá trị xuất khẩu sẽ là 329,416 tỷ USD.

Theo kịch bản cơ sở, xuất khẩu dự kiến tăng 3% lên mức 349,824 tỷ USD. Để đạt mục tiêu này, xuất khẩu trung bình mỗi tháng từ tháng 5 đến tháng 12 năm 2026 của Thái Lan phải đạt ít nhất 27,758 tỷ USD.

Kịch bản tốt nhất (tăng 8%) phụ thuộc vào khả năng doanh nghiệp và ngành vận tải ứng phó với bất ổn địa chính trị và chi phí tăng cao.

Tuy nhiên, rủi ro vẫn hiện hữu, bao gồm chi phí vận tải biển tăng, căng thẳng quanh eo biển Hormuz và hạn hán do hiện tượng El Niño có thể ảnh hưởng đến sản lượng nông nghiệp của Thái Lan trong nửa cuối năm nay.

Hàng hóa Trung Quốc và dầu mỏ đắt đỏ gia tăng áp lực

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Aat Pisanwanich, một học giả kinh tế độc lập kiêm chuyên gia về các vấn đề quốc tế và ASEAN nhận định việc nhập khẩu của Thái Lan tăng vọt 45% trong tháng 4 do 3 yếu tố chính cấu thành.

- Yếu tố thứ nhất là việc Trung Quốc chuyển hướng xuất khẩu sang Thái Lan và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) sau khi hàng hóa “Made in China” (sản xuất ở Trung Quốc) xuất khẩu sang Mỹ giảm mạnh trong cuộc chiến thương mại giữa hai quốc gia siêu cường thế giới này, đặc biệt dưới thời Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump.

Ông Aat cho biết xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ đã giảm 40 - 50%, khiến hàng hóa được đẩy sang Thái Lan và khu vực rộng lớn hơn.

Vị chuyên gia kinh tế này dự báo thâm hụt thương mại của Thái Lan sẽ tiếp tục gia tăng trong năm nay, đặc biệt với Trung Quốc.

- Yếu tố thứ hai là gánh nặng nhập khẩu dầu mỏ ngày càng lớn với Thái Lan. Dù khối lượng không tăng nhiều, giá dầu toàn cầu cao do căng thẳng Trung Đông đã làm tăng giá trị nhập khẩu năng lượng.

Tiến sĩ Aat cho biết Thái Lan phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài đối với gần 95% lượng dầu mỏ, với khoảng 60% đến từ Trung Đông. Quốc gia này cũng phụ thuộc vào khí đốt tự nhiên nhập khẩu cho khoảng 30% nhu cầu của mình, khiến nền kinh tế Thái Lan trực tiếp chịu ảnh hưởng từ các biến động địa chính trị.

- Yếu tố thứ ba là Thái Lan thiếu các biện pháp kiểm soát nhập khẩu đủ chặt chẽ, khiến hàng hóa nước ngoài – đặc biệt từ Trung Quốc – cạnh tranh mạnh mẽ hơn với các doanh nghiệp trong nước.

Các doanh nghiệp vừa và nhỏ chịu áp lực lớn từ chi phí năng lượng và điện năng cao, khiến họ khó cạnh tranh về giá cả. Một số doanh nghiệp có thể lựa chọn nhập khẩu hàng hóa để bán lại, trong khi những doanh nghiệp khác có thể phải đóng cửa.

Ông nhận định: “Thái Lan nhiều khả năng sẽ tiếp tục thâm hụt thương mại trong tháng tới vì giá dầu toàn cầu vẫn trên 100 USD/thùng trong bối cảnh bất ổn giữa Iran và Mỹ, trong khi các hợp đồng tương lai vẫn phản ánh chi phí năng lượng cao”.

Lời kêu gọi tái cấu trúc năng lượng và thương mại ngày càng gia tăng

Tiến sĩ Aat cho rằng Chính phủ Thái Lan của Thủ tướng Anutin Charnvirakul cần đẩy nhanh các chiến dịch thúc đẩy hàng hóa sản xuất trong nước, đồng thời yêu cầu các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại quốc gia này sử dụng nhiều nguyên liệu và hàng hóa nội địa hơn.

Ông cũng kêu gọi siết chặt kiểm tra gian lận xuất xứ, tăng cường giám sát hàng hóa nhập khẩu để tái xuất và nâng cao tiêu chuẩn kiểm định hàng nhập khẩu.

Đồng thời, Thái Lan cần nhanh chóng tái cấu trúc hệ thống năng lượng, giảm phụ thuộc vào dầu mỏ Trung Đông, đồng thời tìm nguồn năng lượng mới từ Nga, châu Phi và Trung Á.

Tiến sĩ Aat cũng nhấn mạnh cần thúc đẩy mạnh năng lượng tái tạo nhằm giảm rủi ro dài hạn từ biến động chi phí năng lượng.

“Trong 10 năm qua, Thái Lan liên tục thâm hụt thương mại do nhập khẩu, nhưng đến năm 2026, chi phí nhập khẩu dầu mỏ tăng mạnh đã khiến mức thâm hụt thương mại tăng vọt”, ông kết luận