 |
| Quang cảnh Hội thảo. |
Vướng mắc thuế gây áp lực vốn và cạnh tranh
Ngày 9/10, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với 8 hiệp hội ngành hàng tổ chức hội thảo “Tháo gỡ vướng mắc về chính sách thuế giá trị gia tăng đối với ngành nông, lâm, thủy sản”. Mục tiêu hội thảo là nhận diện những khó khăn trong triển khai Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15, có hiệu lực từ 1/7/2025, đồng thời đề xuất các giải pháp điều chỉnh phù hợp, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững.
Trong hơn 3 tháng triển khai, nhiều vướng mắc nổi bật đã xuất hiện. Ông Nguyễn Tấn Hiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam, cho biết vấn đề hoàn thuế GTGT đang trở thành rào cản lớn với doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu. Nhiều đơn vị đã nộp đầy đủ thuế đầu ra nhưng hồ sơ hoàn thuế bị chậm, khiến hàng chục tỷ đồng vốn bị đọng lại, làm doanh nghiệp thiếu tiền thu mua nguyên liệu, ảnh hưởng trực tiếp tới nông dân và toàn chuỗi giá trị ngành.
Tương tự, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), nhấn mạnh doanh nghiệp thủy sản phải áp dụng hai mức thuế khác nhau cho cùng một sản phẩm chưa qua chế biến sâu. “Doanh nghiệp phải tạm nộp thuế và chờ hoàn, trong khi thủ tục phức tạp, gây áp lực lớn về dòng tiền,” ông Nam chia sẻ.
Các hiệp hội khác cũng phản ánh những bất cập tương tự. Đại diện Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho rằng việc chuyển gạo từ diện không chịu thuế sang chịu thuế 5% có thể làm tăng chi phí, giảm khả năng thu mua lúa gạo, ảnh hưởng tới thu nhập nông dân. Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam (VICOFA) và Hiệp hội Chè Việt Nam kiến nghị làm rõ khái niệm “sơ chế thông thường” để tránh áp thuế chưa phù hợp với sản phẩm xuất khẩu chủ lực.
Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST) đề xuất hướng dẫn cụ thể về “gỗ sơ chế thông thường” để doanh nghiệp kê khai thuế và hoàn thuế đầu vào thuận lợi, tránh ảnh hưởng vốn lưu động và tiến độ xuất khẩu. Bên cạnh đó, bà Đỗ Kim Chi, đại diện Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam, nhấn mạnh việc một số địa phương vẫn áp thuế 5% với nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi dù luật quy định không chịu thuế. Tình trạng này làm tăng chi phí sản xuất, đẩy giá thành sản phẩm nội địa lên cao hơn hàng nhập khẩu, tác động trực tiếp đến người chăn nuôi.
Giải pháp tháo gỡ vướng mắc thuế
 |
| Nông lâm thuỷ sản là những ngành hàng mang tính chiến lược trong xuất khẩu và đảm bảo sinh kế cho hàng chục triệu nông dân. |
Để giải quyết các rào cản trên, hội thảo thống nhất nhiều kiến nghị cụ thể. Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký VCCI, nhấn mạnh chính sách thuế nếu không phù hợp sẽ trở thành rào cản lớn, tác động trực tiếp đến dòng tiền và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. TS. Nguyễn Minh Thảo, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Bộ Tài chính), cho rằng doanh nghiệp cần cung cấp dữ liệu chi tiết về thiệt hại và lợi ích khi áp dụng Luật GTGT, từ đó VCCI kiến nghị Chính phủ và các cơ quan chức năng tháo gỡ kịp thời.
Các kiến nghị chính gồm: đưa các sản phẩm nông, lâm, thủy sản chưa qua chế biến (bao gồm nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi) trở lại diện không kê khai, tính thuế, tương tự quy định tại Nghị định 209/2013/NĐ-CP; đơn giản hóa, rút ngắn thủ tục hoàn thuế; ban hành hướng dẫn chi tiết, thống nhất để triển khai đồng bộ tại các địa phương. Ông Trần Quốc Khánh, Thường trực Hội đồng Tư vấn chính sách Thủ tướng, khẳng định việc nhận diện những điểm bất hợp lý trong Luật GTGT 48/2024 là cần thiết để đưa ra hướng giải quyết hợp lý, giúp doanh nghiệp thuận lợi phát triển, đồng thời đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu và kinh tế năm 2025.
Theo báo cáo, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 9 tháng đầu năm 2025 đạt 52,31 tỷ USD, trong đó: nông sản 28,5 tỷ USD; thủy sản 8,12 tỷ USD; lâm sản 13,41 tỷ USD; chăn nuôi 447,5 triệu USD. Các mặt hàng chủ lực gồm: cà phê 6,98 tỷ USD, tăng 61%, giá xuất khẩu bình quân 5.658 USD/tấn; cao su 2,32 tỷ USD, tăng 11%; hạt điều 3,75 tỷ USD, tăng 18,9%; hạt tiêu tăng gần 29% về giá trị dù lượng giảm; gạo 7 triệu tấn, giá trị giảm 18,5%, giá bình quân 509 USD/tấn; rau quả 6,22 tỷ USD, tăng hơn 10%; xuất khẩu gỗ 12,52 tỷ USD, chiếm hơn nửa thị phần tại Mỹ.
Cán cân thương mại đạt thặng dư 15,93 tỷ USD, cao hơn 17,6% so cùng kỳ. Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh nếu xuất khẩu duy trì 5 tỷ USD/tháng, tổng giá trị năm 2025 đạt 67 tỷ USD; nếu lạc quan 6 tỷ USD/tháng, ngành có thể đạt 70 tỷ USD, phá kỷ lục năm 2024. Thực tế này cho thấy việc tháo gỡ vướng mắc thuế GTGT không chỉ giúp doanh nghiệp ổn định dòng vốn và giảm chi phí sản xuất mà còn tạo điều kiện khai thác tối đa tiềm năng xuất khẩu, nâng cao sức cạnh tranh, góp phần phát triển bền vững ngành nông, lâm, thủy sản Việt Nam.
