Nền ẩm thực phong phú của Việt Nam từ thời xa xưa đã sản sinh ra hàng trăm, hàng nghìn món ăn đặc sắc. Một phần nhỏ trong số những món ăn đó hưởng vị trí trang trọng đặc biệt khi được đưa vào cung đình để cung tiến các bậc vua chúa. Để được tuyển chọn, đó phải là những món ăn có giá trị dinh dưỡng cao và hương vị tuyệt vời hiếm thấy. Có thể nói, những món đặc sản tiến vua này là "vua" của các loại đặc sản.

Ở mỗi vùng đất khách nhau, với chất lượng đất cũng như khí hậu khác nhau, sẽ cho ra những thức trái ngon, quả ngọt "độc nhất vô nhị" mà khi đem nhân giống ở bất kỳ nơi khác đều không mang lại hương vị tương tự. Đó là những chuối ngự Nam Định, nhãn lồng Hưng Yên, rau muống Linh Chiểu...

Chuối ngự Nam Định

Chuối ngự là một trong những đặc sản của vùng đất Nam Định thời xa xưa

Truyền thuyết kể lại, vào thời nhà Trần từ khắp trong phủ Thiên Trường đến ngoài thành Nam Định, nhiều vùng là quê hương, thái ấp của các vua quan nhà Trần. Và vì người dân nơi đây rất cảm kích trước tài và đứa của những người làm chính trị nên đã trồng, chăm sóc giống chuối ngự này thật tốt, thật thơm ngon để dâng lên nhà vua.

Quả chuối ngự Nam Định rất nhỏ, quả chín có màu vàng ươm như tơ tằm, mùi hương thơm mát, vị chuối ngọt thanh quyến rũ. Và cho đến ngày nay thì giống chuối quý này vẫn được lai giống và phát triển ở nơi đây.

Nhãn lồng Hưng Yên

Nhãn lồng Hưng Yên có cùi dày xếp hình, khô và mọng căng nước, vị ngọt sắc, hạt cũng rất nhỏ; đây là đặc sản đứng thứ 13 trong top 50 những loại trái cây đặc sản của Việt Nam. Trước kia, nhãn lồng được coi là “vương giả chi quả”, loại quả được dùng để tiến lên vua mà ai cũng mong muốn được một lần được thưởng thức. Và phố Hiến cũng chính là kinh đô của nhãn lồng, loại nhãn ngon nhất trong số những loại nhãn.

Mắm tép Hàm Yên

Mắm tép Hà Yên (huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa) là một đặc sản quý và độc đáo ở vùng chiêm trũng xứ Thanh, thời xưa thường được dùng để tiến vua. Để làm loại mắm này, các chức sắc địa phải cử người đến tận khe Gia Giã, làng Cổ Đam (vùng Bỉm Sơn bây giờ) để đánh riêng một loại tép quý, là tép riu nhỏ, có mầu trong xanh. Khi nấu nước mắm cũng phải chọn người nấu giỏi nhất vùng. Khi hoàn thành mắm có ánh vàng, sóng sánh như mật ong.

Cốm làng Vòng

Cốm làng Vòng, sản vật đặc trưng của đất Thăng Long đã nổi tiếng từ cách đây 1.000 năm, khi được đưa vào cung tiến vua các triều Lý. Ngày nay, cứ mỗi mùa thu món ăn chơi làm từ lúa non này lại theo các gánh hàng rong ruổi khắp các phố phường Hà Nội. Cốm Vòng thường được mua về ăn với chuối chín hoặc nấu chè cốm. Đây cũng là nguyên liệu chính của bánh cốm Hàng Than, một món ăn cũng rất đậm chất Hà Nội.

Trà sen ở Hồ Tịnh Tâm (Huế)

Sen hồ Tịnh Tâm xứ Huế nổi tiếng từ xa xưa, vốn được dùng để tiến vua, làm các món ăn, thức uống

Món làm từ sen trong cung đình Huế thì nhiều vô kể, nhưng để chọn ra đại diện cho ẩm thực hoàng gia thì người ta dễ dàng nghĩ ngay đến hai công thức: Cơm hấp lá sen và chè hạt sen nhãn lồng. Ngày nay, hai món này xuất hiện đại trà nhưng trong quá khứ, công thức trên chỉ được phục vụ trong phạm vi hoàng thất mà thôi.

Từ xa xưa, ở Huế đã có loại trà sen hảo hạng này. Người ta kể rằng, để pha trà cho vua chúa vào buổi chiều tối, thị nữ trong cung phải chèo thuyền ra Hồ Tịnh Tâm, cho trà vào những búp sen, sáng sớm hôm sau lại chèo thuyền ra hồ sen lấy trà ướp hương sen pha dâng lên vua.

Sâm Cầm hồ Tây

Món Sâm cầm này không chỉ nổi tiếng không thôi mà nó còn được đưa vào ca dao của đất Thăng Long xưa nữa đó là: “Dưa La, húng Láng, ngổ Đầm/Cá rô đầm Sét, Sâm Cầm hồ Tây”, đó đều là những đặc sản có tiếng của mảnh đất này.

Tương truyền, Sâm Cầm là loài chi di trú từ phương Bắc về phương Nam, chúng đào bới nhân sâm trên núi để ăn nên còn được gọi là Sâm Cầm. Hơn nữa, cũng chính vì vậy mà thịt sâm cầm rất bổ dưỡng, là một món ăn được vua triều nhà Nguyễn ưa chuộng. Ngày nay, gần như không còn dấu vết của loài chim quý này nữa.

Cá Anh Vũ

Cá Anh Vũ còn có một tên gọi khác nữa là có tiến vua bởi vì từ xa xưa, loại cá này đã được lựa chọn để làm thức ăn dành cho vua chúa và chỉ có các bậc vua chúa mới có cơ hội thưởng thức loại cá hảo hạng này. Cá Anh Vũ là đặc sản của Việt Trì, Phú Thọ. Thịt của loại cá này có những thớ trắng như thịt gà, quánh, rất chắc, thơm ngọt và với những người sành ăn thì phần sụn ở môi cá được coi là phần ngon nhất, ăn giòn rất thú vị.

Gà Đông Tảo

Cùng với nhãn lồng phố Hiến, gà Đông Tảo của huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên cũng chính là một đặc sản tiến vua và được các vị vua yêu thích. Gà Đông tảo là giống gà quý với đôi chân to sần sùi khác biệt nên nó còn được gọi với cái tên khác là gà chân voi. Thịt gà Đông Tảo có mùi vị thơm ngon đặc trưng, nhưng vì nó thực sự rất khó nuôi nên càng ngày càng bị mai một dần.

Viên Minh