Công viên địa chất có gần 200km đường bờ biển của Việt Nam sẽ trở thành Công viên địa chất toàn cầu
Dự kiến trong giai đoạn 2026-2027, Công viên địa chất Phú Yên sẽ trình hồ sơ lên UNESCO xem xét.
Ban Quản lý Công viên địa chất Phú Yên (Đắk Lắk) đang tích cực phối hợp với các chuyên gia trong và ngoài nước để tiếp tục nghiên cứu, khảo sát chuyên sâu, từng bước hoàn thiện cơ sở khoa học cho hồ sơ trình UNESCO công nhận danh hiệu Công viên địa chất toàn cầu. Cùng với đó, địa phương cũng đẩy mạnh các hoạt động bảo tồn di sản, nâng cao nhận thức cộng đồng và xúc tiến quảng bá du lịch theo hướng bền vững, có trách nhiệm.
Theo lộ trình dự kiến, trong giai đoạn 2026-2027, Công viên địa chất Phú Yên sẽ trình hồ sơ lên UNESCO xem xét.
Công viên địa chất Phú Yên được thành lập năm 2024, có quy mô gần 2.000km2 đất liền và khoảng 1.000km2 vùng biển, tạo nên bản sắc riêng nhờ sự kết hợp hài hòa giữa không gian lục địa và đại dương. Khác với nhiều công viên địa chất trong nước, tại đây biển giữ vai trò trung tâm, với đường bờ dài gần 189km cùng hệ thống đảo, gành đá, đầm và vịnh hình thành qua quá trình kiến tạo và biển tiến - biển thoái kéo dài hàng trăm triệu năm.
Chính những dấu tích cổ như thềm biển, doi cát nối đảo hay các đầm, vịnh... là minh chứng rõ nét cho biến động mực nước biển. Điều này cũng tọa nên giá trị khoa học và cảnh quan đặc sắc cho công viên, phù hợp định hướng phát triển kinh tế biển bền vững.
Về địa chất, khu vực này nằm ở rìa phía Nam địa khối Kon Tum - một phần của siêu lục địa Gondwana cổ đại. Các đá biến chất có tuổi từ 1,8-2 tỷ năm tại núi Chóp Chài, Nhất Tự Sơn hay vịnh Xuân Đài là bằng chứng tiêu biểu cho lịch sử tiến hóa địa chất lâu dài.
Bên cạnh đó, các hoạt động magma và núi lửa cách đây khoảng 250 triệu năm đã tạo nên địa hình đa dạng với các khối granit ở Núi Nhạn, Đèo Cả, Núi Đá Bia và cảnh quan bazan độc đáo như Gành Đá Đĩa.
Sông Ba cũng góp phần quan trọng khi mang theo trầm tích từ Tây Nguyên ra biển, lưu giữ nhiều dấu tích địa chất quý và đồng thời định hình không gian sinh tồn, văn hóa của cư dân địa phương.
Không chỉ nổi bật về địa chất, công viên còn là nơi hội tụ di sản văn hóa phong phú với hơn 400 năm lịch sử, hàng trăm di tích và các lễ hội, nghề truyền thống, nghệ thuật dân gian đặc trưng vùng biển. Sự hòa quyện giữa thiên nhiên và văn hóa đã tạo nên giá trị đặc biệt, mở ra tiềm năng phát triển bền vững cho Công viên địa chất Phú Yên.
Nhiều nhà khoa học đánh giá Phú Yên hội tụ 3 nhóm giá trị cốt lõi của một công viên địa chất tiềm năng. Đó là di sản địa chất, di sản văn hóa và đa dạng sinh học. Tổng thể, khu vực có khoảng 60 di sản địa chất thuộc 9 nhóm chính, bao gồm cổ sinh, địa mạo - cảnh quan, cổ môi trường, thạch học, địa tầng, khoáng sản, kinh tế địa chất, cấu trúc kiến tạo - lịch sử tiến hóa địa chất, và địa chất Đệ tứ - địa chất biển. Đây chính là nền tảng khoa học quan trọng để xây dựng và phát triển Công viên địa chất Phú Yên theo tiêu chí của UNESCO.
