Nghề gác kèo ong của người dân ở hai huyện U Minh và Trần Văn Thời được hình thành từ rất lâu, nhiều người gọi là nghề truyền thống, có những gia đình đã trải qua 5 đời làm nghề này.

Việc công nhận Nghề gác kèo ong là Di sản Văn hóa phi vật thể cấp quốc gia đã tạo thêm động lực cho người dân gắn bó với nghề có điều kiện phát triển kinh tế bền vững, góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ rừng, giảm nghèo của địa phương.

Nông dân vùng U Minh Thượng thu hoạch mật ong rừng

Ông Tiêu Minh Tiên, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau cho biết, giá trị văn hóa đặc sắc của Nghề gác kèo ong đó là truyền nghề từ thế hệ này sang thế hệ khác theo truyền thống "cha truyền, con nối’’; đồng thời phát huy, bảo tồn gắn với khai thác du lịch, nhân rộng sản phẩm đặc trưng để thu hút khách du lịch đến vùng rừng U Minh Hạ tham quan, trải nghiệm. Tuy nhiên, mục tiêu quan trọng vẫn là vừa giữ được rừng, vừa tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân vùng rừng gắn với bảo tồn Nghề gác kèo ong truyền thống.

Trước đó, vào năm 2019, UBND tỉnh Cà Mau đã đề ra kế hoạch bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn tỉnh giai đoạn năm 2020, định hướng đến năm 2030.

Theo đó, Cà Mau đã lập hồ sơ trình Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia đối với hai nghề truyền thống nổi tiếng của địa phương là gác kèo ong, muối ba khía.

Ngoài ra, theo lộ trình, Cà Mau sẽ tiếp tục lập hồ sơ trình duyệt đối với các di sản là lễ hội như: Lễ hội Nghinh Ông - Sông Đốc (năm 2020); Lễ hội đền thờ Vua Hùng (năm 2021); Nghề truyền thống làm tôm khô (năm 2022); Lễ vía Bà Thủy Long (năm 2023); Lễ vía Bà Thiên Hậu (năm 2024).

Để có được sản phẩm “Mật ong U Minh Hạ” nổi tiếng như hiện nay, người dân đã đầu tư rất nhiều thời gian và công sức cho nghề gác kèo ong

Trong từng năm, Cà Mau sẽ xây dựng, thực hiện kế hoạch bảo vệ, phát huy giá trị văn hóa phi vật thể đối với các di sản nói trên. Bên cạnh đó, tỉnh cũng tổ chức, chỉnh lý phòng trưng bày, giới thiệu, tuyên truyền giá trị di sản văn hóa phi vật thể đã được công nhận tại phòng trưng bày cố định của bảo tàng.

Thời gian tới, tỉnh Cà Mau tiếp tục phát huy hơn nữa giá trị của Nghề gác kèo ong theo hướng đảm bảo hiệu quả lâu dài bằng sự phát triển gia tăng về sản lượng đi cùng với chất lượng mật. Nếu mật ong không đảm bảo chất lượng sẽ không còn tính thương mại, ảnh hưởng đến việc bảo tồn văn hóa đặc sắc của Nghề gác kèo ong vừa được công nhận Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia. Tỉnh Cà Mau định hướng tổ chức Hội thảo khoa học để bàn về phát triển Nghề gác kèo ong ở U Minh Hạ...

Sau khi công bố Nghề gác kèo ong được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia, Ủy ban nhân dân hai huyện U Minh và Trần Văn Thời (Cà Mau) đã tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân làm Nghề gác kèo ong ở U Minh Hạ bảo tồn, phát huy nét văn hóa đặc trưng của vùng đất rừng tràm Cà Mau; phát triển nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch nhằm tạo sinh kế bền vững cho cư dân vùng rừng U Minh Hạ.

Nghề gác kèo ong ở U Minh Hạ chính vụ kéo dài từ đầu đến cuối mùa khô hàng năm, có hộ dân gác đến 300 - 500 kèo ong cho thu hoạch khoảng 600 - 1.000 lít mật/vụ, cá biệt có hộ gác đến 2.000 kèo ong. Mật ong rừng tràm có chất lượng rất tốt, dược tính cao, được dùng nhiều trong các sản phẩm dược đông y và sử dụng để bồi bổ sức khỏe nên rất nổi tiếng trong và ngoài nước. Cuối năm 2011, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) công nhận sản phẩm mật ong U Minh Hạ là nhãn hiệu tập thể.

Khánh Hòa