Nông sản trước biến động thị trường

Tại cuộc họp báo thường kỳ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong năm tháng đầu năm đạt 29,82 tỷ USD, tăng 6,1% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này được ghi nhận trong bối cảnh thương mại toàn cầu diễn biến phức tạp và nhiều khó khăn, song ngành vẫn duy trì được đà tăng trưởng ổn định.

Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp chia sẻ: trong bối cảnh nền kinh tế nhập siêu đáng kể gây áp lực đối với tăng trưởng, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tiếp tục là điểm sáng khi duy trì mức xuất siêu hơn 7 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm. Ngành không chỉ đảm bảo an ninh lương thực trong nước mà còn đóng góp lớn vào cán cân thương mại thông qua mức xuất siêu ấn tượng trong giai đoạn này.

Về cơ cấu thị trường xuất khẩu, Trung Quốc hiện giữ vị trí dẫn đầu với 20,8% tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam. Tiếp theo là Mỹ với 18,8% và Nhật Bản với 6,9%. Đây là ba thị trường tiêu thụ lớn nhất, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì và thúc đẩy đà tăng trưởng của ngành nông nghiệp.

Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp cho biết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng các kịch bản ứng phó theo nhiều cấp độ. Bộ đã chuẩn bị phương án trong trường hợp các yếu tố bất ổn kéo dài 3 tháng, 6 tháng hoặc lâu hơn, nhằm giảm thiểu tác động tới sản xuất và xuất khẩu. Mục tiêu cốt lõi là hạn chế thấp nhất ảnh hưởng tiêu cực đến chuỗi cung ứng và hoạt động của doanh nghiệp.

Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam hiện vẫn phải nhập khẩu hơn 2 tỷ USD phân bón và khoảng 8 tỷ USD nguyên liệu phục vụ sản xuất thức ăn chăn nuôi. Do đó, các giải pháp bảo đảm nguồn cung vật tư đầu vào đã được tính toán từ sớm nhằm hạn chế nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng và sản xuất.

Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp cho rằng, quy mô xuất khẩu nông, lâm, thủy sản sang khu vực Trung Đông còn chưa lớn. Bộ đang thúc đẩy mở rộng xuất khẩu sang các thị trường trọng điểm như Trung Quốc, Mỹ và Nhật Bản nhằm bù đắp rủi ro có thể phát sinh, qua đó duy trì đà tăng trưởng trong những tháng cuối năm bất chấp biến động thương mại toàn cầu.

Truy xuất nâng năng lực cạnh tranh

Nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường nhập khẩu về chất lượng, an toàn thực phẩm và minh bạch thông tin sản phẩm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đẩy nhanh việc hoàn thiện Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản trên phạm vi toàn quốc. Đây được xem là giải pháp mang tính chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.

Ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, hiện các thị trường đang siết chặt hàng rào kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng, tạo sức ép lớn đối với hoạt động xuất khẩu nông sản. Để đáp ứng yêu cầu này, Bộ đang đẩy mạnh triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc trên phạm vi cả nước, đồng thời đã tổ chức 10 cuộc họp, hội nghị với các địa phương và đơn vị cung cấp giải pháp.

Song song với đó, Bộ làm việc với các tập đoàn, doanh nghiệp lớn để triển khai truy xuất nguồn gốc đối với nhiều nhóm sản phẩm như lúa gạo của Thaibinh Seed và Lộc Trời; thịt, trứng, sữa của Dabaco, TH, Thiên Vương; thủy sản; trái cây của Doveco và Nafoods; chè của Tân Cương Xanh, Hương Vân Trà, Eco Valley, cùng cà phê và các ngành hàng nông sản chủ lực khác. Bộ cũng đã tổ chức 4 lớp tập huấn tại Đắk Lắk, Đồng Tháp và Hưng Yên với hơn 600 đại biểu từ các sở, ngành, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất.

Ông Nguyễn Văn Long thông tin, đến ngày 12/6, hệ thống đã quản lý khoảng 18.500 sản phẩm thuộc 112 nhóm sản phẩm, 919 lô hàng của 547 nông hộ, 255 vùng trồng và 149 doanh nghiệp tại 26 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố. Hệ thống truy xuất nguồn gốc được Bộ công bố từ cuối năm 2025 và hiện vận hành trên hai nền tảng trực tuyến, đồng thời phát triển ứng dụng di động để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tham gia.

Đối với truy xuất sầu riêng, đến ngày 10/5 đã có 3 container của Công ty Thiện Tâm, Công ty Tài 001 và Công ty Hoa Cương xuất khẩu thành công sang Trung Quốc. Đây là bước đi quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch và đáp ứng tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng khắt khe từ thị trường nhập khẩu, đồng thời là kết quả bước đầu đáng chú ý trong triển khai hệ thống.

Ông Nguyễn Văn Long cho hay, việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ phục vụ quản lý chuỗi sản xuất mà còn tạo nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng khả năng tiếp cận thị trường và hỗ trợ xuất khẩu nông sản trong giai đoạn tới. Thời gian tới, Bộ sẽ báo cáo, đề xuất Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp đồng loạt triển khai truy xuất nguồn gốc nông sản trên phạm vi toàn quốc.