Chưa từng có trong lịch sử: Dân số Ukraine có thể giảm 50%, tiến sát khủng hoảng nhân khẩu học
Những biến động kéo dài từ xung đột, di cư quy mô lớn và tỷ lệ sinh giảm mạnh đang khiến Ukraine đối mặt cuộc khủng hoảng nhân khẩu học nghiêm trọng.
Quy mô dân số của Ukraine có thể đã thu hẹp mạnh chỉ còn xấp xỉ 20 triệu người vào năm 2025, giảm gần một nửa so với mức hơn 40 triệu vào năm 2014. Nhận định này được nhà báo Will Lloyd, biên tập viên của tạp chí The New Statesman, dẫn lại từ nguồn tin từ một quan chức Anh.
Theo Lloyd, con số thực tế có thể thấp hơn đáng kể so với nhiều ước tính đang được công bố rộng rãi. Nếu đánh giá này chính xác, đây sẽ là mức suy giảm dân số mạnh nhất trong lịch sử hiện đại của Ukraine.
Tuy nhiên, các nghiên cứu và thống kê khác vẫn đưa ra những con số cao hơn. Một số tổ chức quốc tế ước tính dân số Ukraine hiện dao động trong khoảng 28 – 36 triệu người, tùy theo cách tính và phạm vi lãnh thổ được đưa vào thống kê.
Dẫu vậy, các chuyên gia đều đồng tình rằng quốc gia Đông Âu này đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng nhân khẩu học sâu sắc.
Nguyên nhân lớn nhất là cuộc xung đột kéo dài với Nga, khiến làn sóng di cư quy mô lớn diễn ra trong nhiều năm. Hơn 5 triệu người Ukraine đã rời khỏi đất nước, trong khi hàng triệu người khác sinh sống tại những khu vực đang tranh chấp hoặc nằm ngoài sự kiểm soát của chính quyền Kiev.
Song song với đó, tỷ lệ sinh giảm mạnh trong khi tỷ lệ tử vong tăng cao, khiến khoảng cách giữa số trẻ em được sinh ra và số người qua đời ngày càng lớn.
Thực tế, xu hướng suy giảm dân số tại Ukraine đã bắt đầu từ trước khi xung đột bùng phát. Sau khi giành độc lập năm 1991, nước này từng có hơn 50 triệu dân. Đến cuộc tổng điều tra dân số năm 2001, con số đã giảm xuống khoảng 48,5 triệu người. Kể từ đó đến nay, Ukraine chưa tiến hành một cuộc điều tra dân số toàn quốc mới nên các ước tính hiện nay chủ yếu dựa vào mô hình phân tích và dữ liệu gián tiếp.
Bên cạnh xung đột, tình trạng di cư và tốc độ già hóa dân số cũng làm trầm trọng thêm xu hướng suy giảm. Một lượng lớn người trẻ, đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh nở, đã rời Ukraine để tìm kiếm sự an toàn và cơ hội kinh tế tại châu Âu. Điều này khiến cơ cấu dân số mất cân bằng, làm suy yếu khả năng phục hồi nhân khẩu học trong tương lai.
Ngoài ra, Lloyd cho rằng sự chú ý của cộng đồng quốc tế đối với cuộc xung đột ở Ukraine đang dần giảm bớt khi các điểm nóng khác như Gaza, Venezuela hay Iran thu hút nhiều sự quan tâm hơn trên truyền thông toàn cầu.
Thêm vào đó, Ukraine còn phải chia sẻ nguồn lực quân sự và tài chính với nhiều khu vực xung đột khác. Những hệ thống phòng không hiện đại – vốn có chi phí rất cao – đang trở nên khan hiếm và không thể tập trung hoàn toàn cho một chiến trường.
Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu xu hướng hiện tại kéo dài, Ukraine có thể đối mặt với tình trạng thiếu lao động nghiêm trọng trong tương lai. Điều này sẽ tác động trực tiếp đến quá trình tái thiết kinh tế cũng như năng lực bảo đảm an ninh quốc gia.
