Chấm dứt hình thức hỗ trợ một phần và đẩy mạnh phân cấp quản lý

Điểm đổi mới cốt lõi của Thông tư số 16/2026/TT-BYT so với quy định cũ là việc bãi bỏ hoàn toàn hình thức hỗ trợ thuốc miễn phí một phần. Theo quy định cũ tại Thông tư số 31/2018/TT-BYT, doanh nghiệp dược được phép hỗ trợ một phần chi phí thông qua các chương trình "đồng chi trả" cùng người bệnh. Tuy nhiên, kể từ ngày 10/7/2026, các chương trình hỗ trợ bắt buộc phải cấp thuốc hoàn toàn miễn phí, không được đính kèm bất kỳ điều kiện thương mại ràng buộc nào đối với người bệnh.

Một thay đổi lớn khác nằm ở cơ chế vận hành khi Bộ Y tế quyết định phân cấp mạnh mẽ quyền lực cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Thay vì Bộ Y tế trực tiếp thẩm định và phê duyệt từng chương trình như trước, các bệnh viện hiện nay được chủ động triển khai và quản lý chương trình dựa trên văn bản thỏa thuận trực tiếp với cơ sở kinh doanh dược. Cơ sở y tế chỉ cần đảm bảo có phạm vi hoạt động chuyên môn phù hợp với chỉ định sử dụng của loại thuốc được hỗ trợ.

Ngăn chặn trục lợi bảo hiểm và kiểm soát chặt chẽ hoạt động thương mại

Nhằm bảo đảm minh bạch và quản lý đúng bản chất của nguồn thuốc tài trợ, Thông tư số 16/2026/TT-BYT quy định rõ Quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) sẽ không thanh toán đối với số lượng thuốc đã được hỗ trợ miễn phí. Quy định này giúp loại bỏ triệt để nguy cơ thanh toán trùng lặp, bảo vệ sự an toàn và minh bạch cho nguồn quỹ BHYT chung. Thuốc nằm trong chương trình phải được lưu hành hợp pháp tại Việt Nam và việc kê đơn, chỉ định của bác sĩ phải tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn sử dụng chuyên môn đã được phê duyệt, không chịu bất kỳ tác động nào từ phía đơn vị tài trợ.

Bên cạnh đó, thông tư mới cũng siết chặt trách nhiệm của các doanh nghiệp dược. Các đơn vị kinh doanh dược bị cấm lợi dụng chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí để phục vụ mục đích quảng cáo, tiếp thị, khuyến mại hoặc tạo lợi thế cạnh tranh không lành mạnh trong cung ứng thuốc tại các bệnh viện. Điều này giúp các thương hiệu dược tập trung vào giá trị thực chất của sản phẩm và trách nhiệm xã hội, thay vì biến hoạt động nhân đạo thành công cụ thương mại.

Nâng cao trách nhiệm công khai thông tin và quyền tự nguyện của người bệnh

Để người dân dễ dàng tiếp cận và giám sát, các cơ sở khám chữa bệnh có trách nhiệm công khai đầy đủ thông tin về chương trình hỗ trợ thuốc trên website hoặc tại cơ sở y tế. Đồng thời, bệnh viện phải xây dựng quy trình nội bộ chặt chẽ để cấp phát thuốc công bằng, hiệu quả, tránh lãng phí. Đội ngũ y bác sĩ phải tư vấn đầy đủ cho người bệnh về phác đồ điều trị, hiệu quả, nguy cơ, tác dụng không mong muốn của thuốc cũng như các chi phí phát sinh ngoài phần được hỗ trợ.

Về phía người bệnh, việc tham gia vào chương trình hoàn toàn dựa trên tinh thần tự nguyện. Người bệnh phải được chẩn đoán xác định bệnh, có chỉ định phù hợp và tự ký phiếu đăng ký tự nguyện tham gia. Trong trường hợp ngừng điều trị hoặc không tiếp tục tham gia, người bệnh hoặc người nhà có trách nhiệm thông báo cho bác sĩ và hoàn trả số thuốc đã cấp nhưng chưa sử dụng.

Đối với các chương trình đã được duyệt trước ngày 10/7/2026, thông tư cho phép tiếp tục thực hiện đến hết thời hạn để bảo đảm việc điều trị không bị gián đoạn, nhưng vẫn phải áp dụng ngay các quy định mới về quản lý, báo cáo và lưu trữ hồ sơ. Mọi nhu cầu điều chỉnh về đơn vị triển khai hay tăng số lượng thuốc hỗ trợ phát sinh sau đó đều phải báo cáo Bộ Y tế xem xét giải quyết.