Bệnh Whitmore (Melioidosis) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Loại vi khuẩn này tồn tại tự nhiên trong đất, bùn và các nguồn nước bề mặt bị ô nhiễm. Chúng xâm nhập vào cơ thể con người chủ yếu qua ba con đường:

Tiếp xúc trực tiếp: Vi khuẩn đi qua các vết trầy xước, vết thương hở trên da khi con người làm việc hoặc sinh hoạt trong môi trường ô nhiễm.

Đường hô hấp: Hít phải bụi hoặc các giọt nước li ti chứa vi khuẩn phát tán trong không khí, đặc biệt sau mưa bão.

Đường tiêu hóa: Sử dụng nguồn nước hoặc thực phẩm bị nhiễm khuẩn mà chưa được xử lý kỹ.

Đáng lo ngại hơn, Whitmore được mệnh danh là "kẻ mạo danh" trong y khoa bởi biểu hiện lâm sàng rất đa dạng và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác như lao phổi, viêm phổi thông thường hay nhiễm trùng da. Người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng sốt cao, ho, đau ngực, khó thở, hoặc hình thành các ổ áp xe tại gan, thận, phổi. Nếu không được chẩn đoán đúng và điều trị bằng phác đồ kháng sinh đặc hiệu, bệnh có thể tiến triển thành nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và dẫn đến tử vong nhanh chóng.

Nhóm đối tượng nguy cơ cao và ảnh hưởng của thiên tai

Theo các chuyên gia y tế, mặc dù vi khuẩn Whitmore có mặt rộng khắp nhưng không phải ai tiếp xúc cũng mắc bệnh. Những người có sức đề kháng yếu hoặc mắc các bệnh lý nền như đái tháo đường, bệnh gan, thận, phổi mạn tính là nhóm dễ bị tổn thương nhất. Bên cạnh đó, những người thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với đất và nước như nông dân, công nhân vệ sinh, người làm vườn cũng đối mặt với rủi ro cao hơn.

Sau các đợt mưa lớn, bão lũ và ngập lụt, cấu trúc đất bị xáo trộn khiến vi khuẩn từ các lớp đất sâu bị đẩy lên bề mặt và hòa vào dòng nước. Đây chính là "thời điểm vàng" để mầm bệnh phát tán mạnh mẽ. Tại Việt Nam, diễn biến của bệnh thường có sự liên quan mật thiết đến yếu tố mùa vụ và tình hình thời tiết cực đoan.

8 khuyến cáo vàng từ Bộ Y tế để chủ động phòng bệnh

Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, Cục Phòng bệnh khuyến cáo người dân không nên hoang mang nhưng tuyệt đối không được chủ quan. Dưới đây là 8 biện pháp phòng ngừa thiết yếu:

Hạn chế tiếp xúc: Tránh tiếp xúc trực tiếp với đất, bùn, nước đọng, đặc biệt là tại các khu vực bị ngập úng lâu ngày sau mưa bão.

Sử dụng đồ bảo hộ: Luôn đeo găng tay, đi ủng khi lao động, làm ruộng, dọn dẹp vệ sinh môi trường hoặc thu gom rác thải.

Bảo vệ vết thương: Che kín các vết trầy xước, vết bỏng hoặc vết loét trên cơ thể; tuyệt đối không để các vết thương này tiếp xúc trực tiếp với nguồn nước bẩn.

Vệ sinh cá nhân: Rửa tay sạch bằng xà phòng sau khi làm việc hoặc tiếp xúc với bùn đất và trước khi ăn uống.

An toàn thực phẩm: Thực hiện ăn chín, uống sôi; chỉ sử dụng nguồn nước sạch đã qua xử lý trong sinh hoạt hàng ngày.

Không chân trần: Tránh đi chân đất tại các vùng đất ẩm ướt, bùn lầy; hạn chế bơi lội, ngụp lặn tại các ao hồ, kênh rạch nghi ngờ ô nhiễm.

Chăm sóc nhóm nguy cơ: Người mắc bệnh nền cần thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp bảo hộ và theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe cá nhân.

Thăm khám kịp thời: Nếu có các triệu chứng nghi ngờ như sốt, ho, nổi áp xe hoặc nhiễm trùng da sau khi tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, cần đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị chuyên khoa.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, việc nâng cao ý thức phòng bệnh không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn là giải pháp then chốt để xây dựng một cộng đồng an toàn và khỏe mạnh.