Na dai của Lục Nam từ lâu nổi tiếng bởi hương vị thơm mát ngọt bùi, dẻo dai, được nhiều người biết đến. Cây na dai được trồng ở Lục Nam từ rất lâu đời, ban đầu mới chỉ là một số gia đình trồng để ăn chơi. Đến khoảng những năm 1987 - 1988, nhiều người được ăn, thấy giống na ngon, họ để giống và đặt vườn. Quả na dai Lục Nam bắt đầu vươn xa, theo chân các thương lái đến nhiều vùng khác nhau, đặc biệt là Hà Nội, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Hải Phòng, Nghệ An...

Từ những năm 1990, người dân Lục Nam bắt đầu phát triển thêm diện tích trồng na. Đặc biệt, khoảng 15 năm trở lại đây, cây na trở thành cây phát triển kinh tế chính của địa phương.

Bảo hộ chỉ dẫn địa lý “Lục Nam” cho sản phẩm na dai

Trải qua hàng chục năm trồng, chăm sóc, người trồng na ở Lục Nam đã tuyển chọn được các giống na ngon, tìm ra cách chăm sóc để cho na ra sai quả. Có giống na ngon, có kỹ thuật chăm tốt, na Lục Nam đã trở thành cây trồng mũi nhọn của người dân Lục Nam.

Na dai Lục Nam dạng khối hình trái tim, vỏ quả sần, có màu xanh hơi vàng, kẽ mắt có mầu vàng trắng. Quả có đường kính 74,31 - 89,68 mm, chiều cao 68,66 - 85,84 mm, trọng lượng quả ở mức 299,56 - 466,40 g/quả. Tỉ lệ phần ăn được của na dai Lục Nam ở mức 54,20 - 66,75 %. Khi ăn, na có mùi thơm nhẹ và vị ngọt thanh, chua nhẹ, không chát.

Sở dĩ na dai Lục Nam có mùi vị đặc trưng như vậy là do hàm lượng đường tổng số và độ Brix trong quả cao (hàm lượng đường tổng số: 12,05 - 12,56 %; độ Brix: 15,96 - 19,04 %), trong khi hàm lượng Axit và Vitamin C trong quả thấp hơn các sản phẩm cùng loại khác (hàm lượng Axit tổng số: 1,61 - 1,90 %; hàm lượng Vitamin C: 36,79 - 43,38 mg/100g tươi phần ăn được).

Khu vực địa lý gồm các xã Đông Hưng, Đông Phú, Cương Sơn, Lan Mẫu, Huyền Sơn, Nghĩa Phương thuộc huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang

Đặc biệt, na Lục Nam còn có hàm lượng Cellulose (chất xơ) cao ở mức 0,88 - 1,62 % theo vật chất khô, do đó rất có lợi cho quá trình tiêu hóa của người sử dụng.

Lục Nam cũng là địa phương đầu tiên tìm tòi và áp dụng phương pháp thụ phấn bổ sung vừa để kéo dài mùa vụ thu hoạch na, vừa tránh việc na chín rộ dẫn đến không kịp thu hoạch. Thêm vào đó, việc sử dụng tro rơm để trộn vào phân bón cho cây của người dân địa phương cũng giúp bổ sung Kali làm tăng quá trình phân hóa mầm non, giảm tỷ lệ rụng và tăng tỷ lệ đậu quả, nâng cao chất lượng nông sản thông qua quá trình tích lũy đường, vitamin, giúp cho màu sắc quả đẹp hơn, hương vị quả thơm hơn và tăng khả năng bảo quản. Chính vì vậy, na Lục Nam có màu tươi hơn và lâu bị thâm quả hơn so với nhiều loại na khác.

Hiện nay, diện tích trồng na trên địa bàn huyện Lục Nam khoảng 1.730 ha; trong đó, 850 ha sản xuất theo hướng VietGAP và đã có 65 ha được cấp chứng nhận VietGAP. Sản lượng na trung bình hàng năm của huyện đạt khoảng 14.000 tấn, tổng thu nhập khoảng 350 tỷ đồng.

Trong thời gian tới, để tiếp tục phát triển thương hiệu và quảng bá sản phẩm na dai, huyện Lục Nam sẽ tiếp tục củng cố và kiện toàn Hợp tác xã na dai hiện có và phát triển thêm một số hợp tác xã na dai khác trên địa bàn; tiếp tục duy trì và mở rộng diện tích sản xuất na theo tiêu chuẩn VietGAP; đẩy nhanh việc hoàn thiện xây dựng chỉ dẫn địa lý đối với sản phẩm na dai Lục Nam.

Đồng thời, chỉ đạo các cơ quan chuyên môn xây dựng cơ chế hỗ trợ kinh phí để phát triển thương hiệu, xúc tiến thương mại cho quả na. Cùng đó, đẩy mạnh liên kết với các doanh nghiệp để tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm na dai Lục Nam.

Yên Chi