UBND tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành quyết định thành lập Hội đồng thẩm định hồ sơ khoa học đề nghị hủy bỏ quyết định xếp hạng di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia đối với thác Gougah tại xã Đức Trọng.

Theo quyết định, Hội đồng do ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng làm Chủ tịch. Thành phần Hội đồng gồm đại diện lãnh đạo các sở, ngành liên quan, cơ quan chuyên môn, tổ chức khoa học cùng các chuyên gia trong lĩnh vực văn hóa, kiến trúc và di sản.

Hội đồng có nhiệm vụ xem xét, thẩm định hồ sơ khoa học đề nghị hủy bỏ quyết định xếp hạng di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia đối với thác Gougah theo quy định của Luật Di sản văn hóa và các quy định pháp luật hiện hành. Đồng thời, Hội đồng tham gia đóng góp ý kiến đối với nội dung hồ sơ trước khi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham mưu UBND tỉnh trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét, quyết định theo thẩm quyền.

Trước đó, ngày 12/05/2026, UBND xã Đức Trọng đã có tờ trình gửi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng, đề nghị xem xét, báo cáo cơ quan có thẩm quyền về việc hủy bỏ quyết định xếp hạng di tích danh lam thắng cảnh cấp quốc gia đối với thác Gougah.

Theo hồ sơ do địa phương lập, thác Gougah được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là danh lam thắng cảnh cấp quốc gia từ năm 2000. Khu vực di tích được khoanh vùng bảo vệ với tổng diện tích hơn 129ha, trong đó khu vực I có diện tích khoảng 12 ha.

Thác Gougah còn được người dân địa phương gọi là thác Ô Ga hoặc thác Ổ Gà, nằm tại xóm Chung, xã Phú Hội, huyện Đức Trọng trước đây, nay thuộc xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng. Danh thắng này nằm cạnh Quốc lộ 20, cách trung tâm Đà Lạt khoảng 37km.

Theo đặc điểm tự nhiên, thác được hình thành từ dòng sông Đa Nhim. Khi chảy qua khu vực thị trấn Liên Nghĩa cũ và đến địa phận xã Phú Hội cũ, dòng sông gặp đứt gãy địa chất rồi đổ xuống độ sâu khoảng 30m, tạo nên cảnh quan thác nước đặc trưng.

Trong kho tàng truyện cổ của vùng Nam Tây Nguyên, thác Gougah còn gắn liền với truyền thuyết về hoàng hậu Naf Biút của vương quốc Chămpa. Tương truyền, để chữa bệnh cho hoàng hậu, nhà vua đã cho xây dựng một cung điện tại vùng đất nằm ngoài lãnh thổ Chămpa để bà dưỡng bệnh. Sau khi qua đời, hoàng hậu được an táng tại đây cùng nhiều vàng bạc và châu báu.

Tuy nhiên, theo đánh giá của chính quyền địa phương, nhiều yếu tố cấu thành giá trị cảnh quan của danh thắng quốc gia này đã thay đổi đáng kể so với thời điểm được xếp hạng. Đặc biệt, kể từ khi hồ thủy điện Đại Ninh tích nước và đi vào vận hành, chế độ thủy văn tự nhiên tại khu vực thác chịu nhiều tác động.

Mực nước hồ dâng cao đã khiến phần lớn khu vực thác cùng các yếu tố cảnh quan tự nhiên liên quan bị ngập nước. Trong mùa khô, lưu lượng nước chảy qua khu vực này cũng suy giảm đáng kể. Hồ sơ thẩm định cho biết hiện nay thác Gougah gần như không còn tồn tại do đã bị ngập dưới lòng hồ thủy điện Đại Ninh.

UBND xã Đức Trọng cho rằng việc bảo tồn, phục hồi nguyên trạng các yếu tố gốc cấu thành giá trị di tích hiện gặp nhiều khó khăn và gần như không thể thực hiện trong điều kiện hiện nay. Trên cơ sở đó, địa phương đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham mưu UBND tỉnh báo cáo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét, quyết định hủy bỏ xếp hạng di tích đối với danh thắng này.

Theo hồ sơ thuyết minh, việc đề xuất hủy bỏ quyết định xếp hạng nhằm bảo đảm phù hợp với hiện trạng thực tế của di tích danh thắng, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý, sử dụng đất đai và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong thời gian tới.