Việt Nam tăng nhập khẩu gần 4 triệu tấn gạo: Bước đi chiến lược để giữ vai trò trung tâm chế biến toàn cầu
Dự báo Việt Nam nhập khẩu tới 3,9 triệu tấn gạo trong năm 2026 khiến nhiều người bất ngờ khi nước ta vẫn là một trong những cường quốc xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng xu hướng này phản ánh chiến lược mở rộng nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến, xuất khẩu và củng cố vị thế trung tâm nông sản của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo báo cáo thương mại gạo toàn cầu mới công bố của United States Department of Agriculture, Việt Nam dự kiến nhập khẩu khoảng 3,9 triệu tấn gạo trong năm 2026, trở thành quốc gia nhập khẩu gạo lớn thứ hai thế giới sau Philippines.
Nguyên nhân chính được USDA đưa ra là hoạt động thương mại lúa gạo giữa Việt Nam và Campuchia đang tăng trưởng mạnh, đặc biệt tại các tỉnh biên giới phía Nam.
Trong 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã nhập khẩu khoảng 1,5 triệu tấn gạo với kim ngạch ước đạt 613 triệu USD. Ở chiều ngược lại, xuất khẩu gạo cũng ghi nhận kết quả tích cực khi đạt 3,3 triệu tấn, tương ứng kim ngạch 1,57 tỷ USD. Nhờ đó, ngành gạo vẫn duy trì mức thặng dư thương mại khoảng 957 triệu USD, tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước.
Theo bà Châu Thị Lệ, vào mỗi vụ thu hoạch, lượng lớn lúa từ Campuchia được đưa về Việt Nam qua các tỉnh biên giới như Tây Ninh và An Giang.
Đáng chú ý, phần lớn diện tích trồng lúa tại Campuchia do chính thương nhân và doanh nghiệp Việt Nam đầu tư sản xuất. Họ mang giống, vật tư nông nghiệp sang canh tác, sau đó đưa lúa trở lại Việt Nam để chế biến và xuất khẩu.
Trong nhiều năm qua, lượng lúa gạo nhập khẩu từ Campuchia được cho là chưa phản ánh đầy đủ trong thống kê chính thức. Tuy nhiên, theo đại diện Hiệp hội Lương thực Việt Nam, hoạt động nhập khẩu này không gây áp lực lớn lên thị trường tiêu thụ lúa gạo trong nước.
Từ đầu năm đến nay, Việt Nam đã nhập khoảng 633.000 tấn lúa từ Campuchia, chủ yếu là giống OM 5451. Đây là giống lúa hiện không còn được nông dân trong nước gieo trồng phổ biến do giá thấp và khó tiêu thụ.
Sau khi nhập khẩu, lượng lúa này được các doanh nghiệp trong nước chế biến phục vụ xuất khẩu. Theo VFA, việc tận dụng nguồn nguyên liệu giá rẻ từ Campuchia không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của gạo Việt trên thị trường quốc tế.
Giới chuyên gia nhận định, xu hướng nhập khẩu lúa gạo từ Campuchia có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới do chi phí sản xuất tại nước này thấp hơn đáng kể. Điều này đang mở ra mô hình liên kết sản xuất xuyên biên giới, giúp Việt Nam chủ động hơn về nguồn nguyên liệu và từng bước củng cố vai trò trung tâm chế biến, xuất khẩu nông sản của khu vực.
