Vị vua kiệt xuất của dân tộc

Trong lịch sử phong kiến Việt Nam, Lý Thái Tổ là một trong những vị vua có ảnh hưởng sâu sắc nhất. Với tầm nhìn chiến lược và tư tưởng trị quốc nhân văn, ông đã đặt nền móng cho thời kỳ phát triển rực rỡ của đất nước.

Lý Thái Tổ (974-1028), tên húy là Lý Công Uẩn. Ông là vị hoàng đế khai sáng triều Lý - một trong những triều đại hưng thịnh và có ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lịch sử Việt Nam.

Theo sử liệu, vua Lý Công Uẩn sinh ra tại làng Cổ Pháp, lộ Bắc Giang, nay thuộc Bắc Ninh. Khi mới 3 tuổi, Lý Công Uẩn được thiền sư Lý Khánh Văn nhận làm con nuôi và trực tiếp nuôi dưỡng, giáo dục. Tiếp đó, ông được thiền sư Vạn Hạnh dìu dắt, truyền dạy cả kiến thức lẫn tư tưởng trị quốc. Lý Công Uẩn sớm bộc lộ tư chất thông minh, xuất chúng, được thiền sư Vạn Hạnh đánh giá là người có khí chất của bậc minh quân. Được giáo dục, nuôi dưỡng theo tư tưởng Phật giáo, Lý Công Uẩn có lòng vị tha, khoan dung và gần gũi với nhân dân.

Khi trưởng thành, ông phục vụ dưới triều Tiền Lê, được giao nhiều trọng trách như chức Điện tiền chỉ huy sứ - một trong những chức vụ quân sự quan trọng bậc nhất thời bấy giờ.

Năm 1009, sau khi vua Lê Long Đĩnh qua đời, Lý Công Uẩn được triều thần suy tôn lên ngôi hoàng đế, mở đầu vương triều Lý. Đây là sự kiện quan trọng, đánh dấu bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc, đặt nền móng cho thời kỳ phát triển ổn định và hưng thịnh của Đại Việt.

Một trong những dấu ấn lớn nhất trong triều đại Lý Thái Tổ là quyết định dời đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) ra thành Đại La, sau đó đổi tên thành Thăng Long vào năm 1010. Để công bố quyết định mang tính lịch sử này, nhà vua đã đích thân soạn thảo Chiếu dời đô - áng thiên cổ hùng văn thể hiện tầm nhìn chiến lược về việc xây dựng một kinh đô lâu dài cho quốc gia.

Chiếu dời đô không chỉ là một quyết sách về chính trị, hành chính mà còn phản ánh tư tưởng trị quốc tiến bộ của Lý Thái Tổ. Nội dung bản chiếu nhấn mạnh lợi ích lâu dài của đất nước, coi trọng sự ổn định của nhân dân, đề cao sự hài hòa giữa con người với điều kiện tự nhiên. Đây được xem là nền tảng tư tưởng quan trọng cho mục tiêu xây dựng một quốc gia thịnh vượng, bền vững và trường tồn.

Từ quyết định dời đô của Lý Thái Tổ, Thăng Long dần trở thành trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của đất nước, giữ vai trò đầu não suốt hơn một thiên niên kỷ. Đến nay, Hà Nội - đô thị kế thừa Thăng Long - vẫn là trái tim của cả nước, có vị thế ngày càng quan trọng trong khu vực cũng như trên trường quốc tế.

Trong suốt thời gian trị vì, Lý Thái Tổ là bậc minh quân, đưa ra nhiều chính sách hướng đến đời sống của người dân như giảm sưu thuế, khoan thư sức dân, củng cố trật tự xã hội, lấy an dân làm nền tảng cho sự phát triển quốc gia. Những chủ trương này góp phần tạo nên một nền văn minh Đại Việt phát triển bền vững, mang đậm tính nhân văn và tinh thần hòa hiếu.

Để ghi nhận những cống hiến to lớn đối với lịch sử dân tộc, Lý Thái Tổ được tôn vinh là một trong 14 vị anh hùng dân tộc tiêu biểu của Việt Nam. Ngày nay, tên tuổi của ông được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và công trình trên cả nước. Tại quê hương Từ Sơn (Bắc Ninh), nhiều di tích, tượng đài cùng Trường THPT Lý Thái Tổ - tiền thân là Trường Tiểu học Kiêm Bị Đình Bảng được thành lập từ năm 1929 - tiếp tục góp phần lưu giữ và phát huy những giá trị lịch sử gắn với vị vua khai sáng triều Lý.

Hoàn thiện hồ sơ trình UNSECO vinh danh

Là vị vua kiệt xuất, có tư tưởng trị quốc tiến bộ, đề cao hòa bình, lòng khoan dung, lấy con người làm trung tâm và hướng tới sự phát triển bền vững, Lý Thái Tổ được nhiều học giả đánh giá là một trong những nhà tư tưởng chính trị - văn hóa tiêu biểu của khu vực. Những giá trị mà ông để lại không chỉ có ý nghĩa đối với lịch sử Việt Nam mà còn mang tính phổ quát, tương đồng với các mục tiêu mà UNESCO theo đuổi trong việc thúc đẩy văn hóa, hòa bình và phát triển bền vững.

Năm 2028 kỷ niệm 1.000 năm ngày mất của Lý Công Uẩn (1028-2028), được xem là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt để Việt Nam đề xuất UNESCO xem xét vinh danh ông là Danh nhân lịch sử, văn hóa thế giới.

Theo các tiêu chí của UNESCO, việc tôn vinh danh nhân được dành cho những cá nhân có tầm ảnh hưởng vượt ra ngoài phạm vi quốc gia, để lại những đóng góp nổi bật trong các lĩnh vực văn hóa, giáo dục hoặc khoa học, đồng thời lan tỏa các giá trị nhân văn như hòa bình, khoan dung, công bằng xã hội và phát triển bền vững.

Để chuẩn bị cho lộ trình này, ngày 14/4, UBND tỉnh Bắc Ninh phối hợp với Quỹ Văn hiến Việt Nam tổ chức hội nghị triển khai nhiệm vụ xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị UNESCO xem xét, vinh danh Lý Thái Tổ nhân dịp kỷ niệm 1.000 năm ngày mất của ông. Theo kế hoạch, hồ sơ sẽ được trình tại Kỳ họp lần thứ 226 của Hội đồng Chấp hành UNESCO. Do đó, công tác nghiên cứu, thu thập tư liệu và hoàn thiện hồ sơ được địa phương triển khai từ năm 2026 nhằm bảo đảm đáp ứng đúng lộ trình và thông lệ quốc tế.

Việc xây dựng hồ sơ không chỉ nhằm ghi nhận xứng đáng những cống hiến to lớn của vị vua khai sáng triều Lý đối với lịch sử và văn hóa dân tộc, mà còn góp phần quảng bá các giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới. Đây cũng được kỳ vọng là cơ hội để tăng cường giáo dục truyền thống lịch sử, bồi đắp lòng tự hào dân tộc và nâng cao ý thức của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ, phát huy di sản văn hóa.

Bên cạnh đó, quá trình lập hồ sơ và nếu được UNESCO vinh danh sẽ góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về việc bảo tồn các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể gắn với vương triều Lý, đặc biệt tại Bắc Ninh - quê hương của Lý Thái Tổ. Đồng thời, sự kiện này cũng mở ra cơ hội thúc đẩy giao lưu văn hóa quốc tế, quảng bá hình ảnh vùng đất Kinh Bắc giàu truyền thống lịch sử, cùng những giá trị đặc sắc của văn hóa Việt Nam đến với bạn bè thế giới.

Trước Lý Thái Tổ, Việt Nam đã có 8 danh nhân được UNESCO vinh danh, gồm Nguyễn Trãi, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nguyễn Du, Chu Văn An, Nguyễn Đình Chiểu, Hồ Xuân Hương, Lê Hữu Trác và Lê Quý Đôn.

Bài viết có tham khảo thông tin:

Xây dựng Hồ sơ khoa học trình UNESCO vinh danh Danh nhân lịch sử, văn hóa Lý Công Uẩn - Báo Tin tức

Lý Công Uẩn - Danh nhân tiêu biểu vùng Kinh Bắc - Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh - Sở Nội vụ.