Theo Đại Việt sử ký toàn thư, Lê Nhân Tông tên húy là Lê Bang Cơ, là con trai thứ ba của vua Lê Thái Tông và bà Nguyễn Thị Anh. Ông sinh ngày 9/6/1441 và được lập làm Hoàng thái tử vào ngày 6/6/1442.

Đến tháng 8/1442, vua Lê Thái Tông đột ngột băng hà. Khi ấy, Lê Bang Cơ mới khoảng 1 tuổi 6 tháng đã được các đại thần tôn lên ngôi hoàng đế.

Tuy nhiên, vì vua còn quá nhỏ, Hoàng thái hậu Nguyễn Thị Anh thay con nhiếp chính, trực tiếp điều hành triều chính.

Đến ngày 21/2/1453, khi tròn 12 tuổi, Lê Nhân Tông chính thức thân chinh điều hành đất nước. Ông đổi niên hiệu và ban lệnh đại xá, đánh dấu việc tự mình đảm nhận trọng trách của một vị quân vương.

Trong thời gian trị vì, Đại Việt duy trì sự ổn định về chính trị và kinh tế. Nhà vua thực hiện nhiều chính sách chăm lo đời sống nhân dân như giảm sưu thuế, ban thưởng cho các công thần có công, trấn áp thảo khấu, giữ vững biên cương và xử lý các vấn đề đối ngoại. Ông cũng nổi tiếng với chính sách khoan dung khi ân xá cho nhiều người từng mắc lỗi, đồng thời quan tâm cứu giúp những người có hoàn cảnh khó khăn.

Tuy nhiên, triều đại của Lê Nhân Tông kết thúc đột ngột vào năm 1459. Nhiều tài liệu lịch sử cho rằng ông qua đời do bị sát hại, song nguyên nhân và diễn biến cụ thể của sự việc đến nay vẫn còn nhiều tranh luận trong giới nghiên cứu lịch sử.

Theo nhiều sử liệu, vua Lê Nhân Tông là người đức độ, anh minh, đề cao Nho học, sống giản dị. Ông chú trọng trị quốc, phát triển giáo dục, trọng dụng nhân tài. Dù thời gian trị vì không dài, ông vẫn duy trì các kỳ thi tuyển chọn nhân tài phục vụ triều đình. Những người thầy trong sử Việt có viết, khi Trạng nguyên Nguyễn Trực về quê chịu tang, nhà vua đã cho vẽ chân dung vị trạng nguyên này đặt cạnh ngai vàng như một cách thể hiện sự trân trọng và tin tưởng đối với người hiền tài.

Vua Lê Nhân Tông còn ban hành nhiều chính sách khuyến khích sản xuất nông nghiệp, miễn giảm thuế khóa, yêu cầu quan lại các địa phương chăm lo đời sống nhân dân. Ông căn dặn các quan trấn, lộ, phủ, huyện phải khuyến khích dân tích cực sản xuất nông nghiệp, xử lý các vụ việc công minh, kiên quyết trấn áp nạn trộm cướp để giữ gìn trật tự.

Ông cũng thực hiện nhiều chính sách khoan dân như giảm sưu thuế, khen thưởng người có công, dẹp các toán thảo khấu và ổn định tình hình trong nước, khoan dung khi cho khôi phục danh dự, trả lại ruộng đất và tài sản cho con cháu một số công thần khai quốc từng bị kết tội trước đó.

Theo các tư liệu lịch sử, Khu di tích Quốc gia đặc biệt Lam Kinh là nơi yên nghỉ của 6 vị vua triều Hậu Lê, gồm Lê Thái Tổ (Lê Lợi), Lê Thái Tông, Lê Nhân Tông, Lê Thánh Tông, Lê Hiến Tông và Lê Túc Tông.

Đây cũng là nơi an nghỉ của hai hoàng thái hậu là Ngô Thị Ngọc Dao và Nguyễn Thị Ngọc Huyên.

Tuy nhiên, do những biến động của lịch sử và sự tàn phá theo thời gian, đến nay giới nghiên cứu vẫn chưa xác định được chính xác vị trí lăng mộ của vua Lê Nhân Tông và Hoàng thái hậu Nguyễn Thị Ngọc Huyên.

Dù cuộc đời kết thúc khi chưa tròn 18 tuổi nhưng Lê Nhân Tông vẫn được nhiều sử gia đánh giá là một trong những vị minh quân tiêu biểu của triều Hậu Lê. Những chính sách trọng dân, trọng hiền tài và chú trọng phát triển đất nước dưới thời ông đã để lại dấu ấn đáng kể trong lịch sử phong kiến Việt Nam.

Bài viết tham khảo thông tin tại:

Vị vua lên ngôi khi mới 1 tuổi 6 tháng, trị vì đến 18 tuổi thì bị sát hại - Báo Lao động

Bí ẩn thân thế của vua Lê Nhân Tông và cái chết thảm năm 18 tuổi - Trí thức và cuộc sống.