Thức quà mộc mạc của núi rừng Cao Bằng

Cứ vào khoảng tháng 6, tháng 7 hằng năm, các phiên chợ vùng cao và thị trường chợ mạng lại rộn ràng hẳn lên bởi sự xuất hiện của những mẹt trám xanh. Tại vùng núi phía Bắc, đặc biệt là Cao Bằng, cây trám từ lâu đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của người dân địa phương. Dù là loại cây gỗ lớn, thân cao, tán rộng vươn ngang trông như mọc tự nhiên giữa đại ngàn, nhưng thực tế trám đã được bà con nơi đây trồng từ bao đời nay.

Quả trám xanh có hình thoi, hai đầu thuôn nhọn, kích thước chỉ nhỉnh bằng ngón chân cái người lớn. Điểm độc đáo của loại quả này là dù non hay già, vỏ vẫn giữ nguyên một màu xanh lục đặc trưng. Khi ăn sống, trám có vị ngọt nhẹ nhưng vị chát khá đậm, khiến những ai thử lần đầu không khỏi e dè.

Để thuần hóa vị chát và loại bỏ nhựa, người dân bản địa thường đập giập hoặc khía nhẹ quả rồi ngâm nước lạnh khoảng 15 phút. Một cách sơ chế phổ biến khác là đem om trám trong nước nóng cho đến khi phần cùi mềm ra. Sau khi tách bỏ hạt, những miếng cùi trám cong cong như hình chiếc thuyền nhỏ sẵn sàng biến tấu thành những món ăn hấp dẫn.

Hương vị đưa cơm và cơn sốt nơi phố thị

Từ quả trám xanh, người ta có thể chế biến ra nhiều món ăn tuy giản dị nhưng vô cùng đưa cơm. Đơn giản nhất là món trám om chấm nước mắm, lưu lại vị bùi béo, đậm đà nơi đầu lưỡi. Cầu kỳ hơn, trám được dùng để kho cá hoặc kho thịt.

Trong đó, thịt kho trám là món ăn "đóng đinh" trong mâm cơm mùa hè của nhiều gia đình miền núi. Thịt ba chỉ béo ngậy được đảo đều, ngấm gia vị rồi om cùng trám trên lửa nhỏ. Khi chín tới, quả trám mềm tan, hấp thụ hoàn toàn vị béo thơm của thịt lợn, tạo nên một hương vị lạ miệng, bùi ngậy bọc trong vị chua chát nhẹ cực kỳ kích thích vị giác.

Chính hương vị mộc mạc độc bản này đã giúp quả trám xanh vượt khỏi ranh giới bản làng, trở thành món đặc sản được người thành phố săn đón. Vào đầu mùa khi nguồn cung còn hiếm, giá trám xanh trên các chợ mạng có thời điểm chạm mốc 120.000 đồng/kg. Những năm mất mùa, giá loại quả này còn có thể đẩy lên cao hơn nữa do nhu cầu tiêu thụ của thị trường vô cùng lớn.

"Kho thuốc" tự nhiên tốt cho sức khỏe

Không chỉ là nguyên liệu ẩm thực độc đáo, quả trám xanh còn mang lại nhiều lợi ích bất ngờ cho sức khỏe nhờ hàm lượng dinh dưỡng phong phú:

Hỗ trợ hệ tiêu hóa: Nhờ lượng chất xơ dồi dào, cùi quả trám thúc đẩy nhu động ruột, giúp hạn chế chứng táo bón. Trong y học cổ truyền, quả trám cũng là thành phần trong các bài thuốc giảm đầy bụng, khó tiêu.

Cung cấp chất chống oxy hóa: Trám xanh chứa các hợp chất thực vật flavonoid có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ, góp phần bảo vệ tế bào. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý chưa có cơ sở khẳng định ăn quả trám có thể trực tiếp phòng ngừa hay điều trị ung thư.

Bổ sung dưỡng chất cho xương: Lượng canxi và các vitamin thiết yếu trong quả trám là nguồn bổ sung chất dinh dưỡng tốt cho hệ xương khớp trong chế độ ăn uống đa dạng hằng ngày.

Hỗ trợ kiểm soát đường huyết: Hàm lượng tinh bột và chất xơ trong trám hỗ trợ làm chậm quá trình hấp thu carbohydrate, giúp ổn định đường huyết ở người bệnh tiểu đường.

Làm dịu vùng họng và đường hô hấp: Dân gian thường dùng trám muối hoặc hãm quả trám với nước nóng để ngậm, giúp giảm nhanh các triệu chứng đau họng, khàn tiếng, ho khan hoặc ho có đờm.

Giảm nghén cho phụ nữ mang thai: Vị chua nhẹ và bùi của trám giúp thay đổi khẩu vị hiệu quả cho những mẹ bầu đang trong giai đoạn chán ăn, buồn nôn do ốm nghén.