Chiều 30/6, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng dự và phát biểu chỉ đạo tại Lễ công bố Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức.

Tham dự buổi lễ có Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Phạm Mạnh Cường cùng đại diện các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.

Hơn 18.500 sản phẩm tham gia hệ thống truy xuất nguồn gốc

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam được xây dựng gồm 3 hợp phần chính: Hợp phần dành cho người dân tra cứu thông tin; hợp phần quản trị phục vụ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các chủ thể tham gia chuỗi; ứng dụng trên điện thoại di động và thiết bị thông minh.

Hệ thống được phát triển theo kiến trúc hiện đại, bảo đảm khả năng mở rộng và vận hành liên tục trên phạm vi toàn quốc. Điểm nổi bật là khả năng xác thực và bảo đảm tính toàn vẹn dữ liệu thông qua chữ ký số điện tử, công nghệ chuỗi khối (Blockchain), định danh sản phẩm theo chuẩn GS1 quốc tế và mã QR theo chuẩn GS1 Digital Link.

Kết quả kiểm thử cho thấy hệ thống có thể đáp ứng khoảng 1.000 lượt tra cứu mỗi giây, 30.000 người quét tem truy xuất đồng thời, hơn 85 triệu lượt quét tem mỗi ngày và xử lý khoảng 50 bản tin dữ liệu dung lượng 2 MB/giây.

Đến nay, hệ thống đã tích hợp dữ liệu truy xuất nguồn gốc của hơn 18.500 sản phẩm thuộc 181 nhóm sản phẩm từ 170 doanh nghiệp tại 24/34 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Đối với ngành hàng sầu riêng xuất khẩu, đã có 16 doanh nghiệp tham gia thí điểm. Bước đầu, 6 container sầu riêng của các doanh nghiệp đã xuất khẩu thành công sang thị trường Trung Quốc thông qua việc áp dụng truy xuất nguồn gốc điện tử trên hệ thống của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Đối với kết quả năm 2026, nông nghiệp được giao chỉ tiêu xuất khẩu trên 74 tỷ USD, Phó Thủ tướng nhận định đây là thách thức lớn đối với ngành nông nghiệp trong bối cảnh tình hình quốc tế diễn biến phức tạp, áp lực từ truy xuất nguồn gốc ngày càng cao.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, truy xuất nguồn gốc xuất xứ không còn là yêu cầu riêng đối với một số mặt hàng hoặc một số thị trường xuất khẩu mà đã trở thành xu thế tất yếu trong quản lý chất lượng, minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Ngành nông nghiệp muốn phát triển bền vững buộc phải xây dựng được thương hiệu và phải làm tốt công tác truy xuất nguồn gốc để chinh phục những thị trường khó tính nhất.

Sớm triển khai truy xuất nguồn gốc đối với các ngành hàng chủ lực

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, do đặc điểm sản phẩm nông, lâm, thủy sản của nước ta đa dạng nhưng quy mô sản xuất phân tán, số lượng hộ sản xuất rất lớn nên việc triển khai cần có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm hiệu quả và khả thi.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT cần sớm triển khai truy xuất nguồn gốc đối với các ngành hàng chủ lực, sản phẩm có sản lượng lớn, giá trị kinh tế cao, phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, đặc biệt các thị trường trọng điểm, chiếm tỉ trọng lớn trong xuất khẩu nông sản của Việt Nam như Trung Quốc, EU và Hoa Kỳ.

Trên cơ sở đó, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tiêu chuẩn, hạ tầng dữ liệu và Hệ thống truy xuất nguồn gốc để từng bước mở rộng đối với các nhóm sản phẩm khác có yêu cầu quản lý cao, có nguy cơ mất an toàn thực phẩm hoặc phải đáp ứng các quy định nghiêm ngặt của từng thị trường tiêu thụ.

Xây dựng thương hiệu nông sản từ sự minh bạch

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá cao nỗ lực của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc xây dựng và đưa vào vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản theo nhiệm vụ được Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ giao.

Theo Phó Thủ tướng, đây là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số ngành nông nghiệp, góp phần minh bạch hóa toàn bộ chuỗi sản xuất, giúp truy xuất rõ nguồn gốc xuất xứ sản phẩm, từ đó nâng cao chất lượng, giữ vững uy tín và gia tăng giá trị cho nông sản Việt Nam.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, thương hiệu không còn được tạo dựng chỉ bằng sản lượng hay chất lượng sản phẩm mà còn bằng khả năng chứng minh nguồn gốc, quy trình sản xuất và mức độ tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Truy xuất nguồn gốc vì vậy đang trở thành “ngôn ngữ chung” để nông sản Việt tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Số liệu hơn 5 tháng đầu năm 2026 cho thấy ngành nông nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò là trụ đỡ của nền kinh tế khi đạt kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản gần 31 tỷ USD, tăng 9,2% so với cùng kỳ năm trước; xuất siêu đạt trên 8,4 tỷ USD. Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu trên 74 tỷ USD trong năm 2026, ngành nông nghiệp sẽ phải đáp ứng ngày càng tốt hơn các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc từ thị trường nhập khẩu.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, truy xuất nguồn gốc không còn là yêu cầu riêng của một số mặt hàng hay thị trường xuất khẩu mà đã trở thành xu thế tất yếu trong quản lý chất lượng, minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Muốn phát triển bền vững, ngành nông nghiệp phải xây dựng được thương hiệu mạnh và thực hiện hiệu quả công tác truy xuất nguồn gốc.

Tập trung vào các ngành hàng chủ lực

Do đặc thù sản xuất nông nghiệp còn phân tán với số lượng lớn hộ sản xuất và nhiều nhóm sản phẩm khác nhau, Phó Thủ tướng đề nghị việc triển khai truy xuất nguồn gốc cần có trọng tâm, trọng điểm và bảo đảm tính khả thi.

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần ưu tiên triển khai đối với các ngành hàng chủ lực, sản phẩm có sản lượng lớn, giá trị kinh tế cao và phục vụ cả thị trường trong nước lẫn xuất khẩu. Đặc biệt là các thị trường trọng điểm như Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU) và Hoa Kỳ.

Cùng với việc hoàn thiện hạ tầng dữ liệu và hệ thống kỹ thuật, các bộ, ngành và địa phương cần tăng cường phối hợp, chuẩn hóa dữ liệu, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân tham gia hệ thống thuận lợi hơn. Truy xuất nguồn gốc phải được xem là công cụ nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam, thay vì trở thành gánh nặng thủ tục đối với người sản xuất.

Với sự tham gia đồng bộ của các cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản được kỳ vọng sẽ trở thành hạ tầng số quan trọng, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, minh bạch, an toàn và phát triển bền vững; đồng thời tạo nền tảng vững chắc để nâng cao vị thế và thương hiệu nông sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu.