Huyện miền núi Nam Đông được xem là vùng “chảo lửa” của tỉnh Thừa Thiên - Huế, nhiệt độ lúc nào cũng cao hơn các vùng khác trong tỉnh khoảng từ 2 - 3 độ C. Khi nắng nóng kéo dài, các khe, suối... đều cạn nước. Lúc này, người dân bắt đầu lao đao về nguồn nước để sinh hoạt, phục vụ ăn uống... Nhiều gia đình phải vượt hàng km vào sâu trong các khe suối để lấy nước phục vụ sinh hoạt. Còn một số gia đình phải dùng nguồn nước “bẩn” để sử dụng do nguồn nước sạch khan hiếm, cạn kiệt.

Thông tin từ UBND huyện Nam Đông cho biết: Trên địa bàn huyện hiện vẫn còn các xã Thượng Long, Thượng Quảng, Thượng Nhật, Hương Hữu và 1/2 xã Hương Xuân chưa có nước sạch, hợp vệ sinh để sinh hoạt. Ngoài ra, một số thôn ở xã Hương Phú, xã Hương Lộc vẫn còn thiếu nước sạch khi vào mùa cao điểm nắng nóng. Toàn huyện có gần 3.000 hộ dân, với trên 10.000 nhân khẩu đang thiếu nước sạch để sinh hoạt, phải dùng các nguồn nước khe suối, nước mưa không đảm bảo vệ sinh.

Thiếu nước sạch, người dân phải tận dụng nước từ các khe suối để sinh hoạt

Mùa nắng nóng năm nay, để có nước sạch dùng trong sinh hoạt hàng ngày, mỗi sáng sớm, anh Nguyễn Văn Xom (thôn 6, xã Hương Hữu) đã phải xách can nhựa vào Khe Vôn trong thôn lấy nước sử dụng. Đây là nguồn nước duy nhất mà khoảng 80 hộ dân với hơn 350 nhân khẩu “bám víu” dùng tạm qua ngày. Nước Khe Vôn không chỉ để nấu ăn, làm thức uống mà còn được bà con tận dụng làm nước giặt áo quần, tắm rửa và gia súc cùng sử dụng. Vậy nên nguồn nước ở đây dần trở nên nhiễm bẩn, mất vệ sinh.

“Biết là bẩn rồi nhưng chẳng còn nước nơi nào khác để nấu ăn nên mọi người đành phải sử dụng nước Khe Vôn. Chừng ấy nước chưa đủ để sinh hoạt nên cây cối trong thôn cũng chết dần. Giờ trong thôn cũng chẳng ai còn mặn mà trồng cây hay làm ruộng nữa”, anh Xom chia sẻ.

Hương Hữu là xã không có sông ngòi, mưa lại hiếm, các giếng khoan lâu năm cũng khô cạn; người dân trong xã phải xuống các kênh mương nước tưới tiêu cho ruộng để lấy nước đưa về sử dụng sinh hoạt, phục vụ ăn uống. Một số vùng trên nguồn từ trước đến nay phụ thuộc vào công trình nước tự chảy, nhưng do lâu ngày không được duy tu, bảo dưỡng; cũng trở nên xuống cấp, vỡ nhiều đường ống.

Các khe, suối ở xã Thượng Long, huyện Nam Đông đã bắt đầu cạn nước

Ông Tà Rương Lương, Phó Chủ tịch UBND xã Hương Hữu cho biết, khô hạn ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của nhân dân trong xã. Để khắc phục việc thiếu nước sạch dai dẳng, bà con đã làm đủ cách từ đào giếng đến xây bể chứa nước... Tuy nhiên, giếng ở đây đào sâu từ 8 - 10m vẫn không có nước.

Ngoài xã Hương Hữu, tình trạng thiếu nước sạch cũng đang diễn ra trầm trọng tại 4 xã Hương Giang, Thượng Long, Thượng Nhật và Thượng Quảng. Người dân tại đây vẫn chưa được tiếp cận với nước sạch, phải sử dụng nguồn nước tự chảy hoặc lấy từ khe suối và giếng đào, chưa qua xử lý thường bị nhiễm chua, phèn. Các công trình cấp nước tự chảy được xây dựng trước năm 2005, hầu hết đã hư hỏng, xuống cấp và hoạt động kém hiệu quả. Trong đó, xã Thượng Long có 3 công trình; xã Hương Hữu có 1 công trình; Thượng Nhật có 3 công trình.

Riêng xã Hương Giang và xã Thượng Quảng, người dân chủ yếu vẫn sử dụng nước ngầm, khe suối để sinh hoạt. Hiện có khoảng 3.000 hộ dân ở khu vực 5 xã nói trên sử dụng nguồn nước sinh hoạt lấy từ khe suối, giếng đào, nước chưa qua xử lý, ô nhiễm.

Đồng ruộng nứt nẻ vì nắng hạn, thiếu nước tại xã Hương Hữu, huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên - Huế

Theo ông Lê Thanh Hồ, Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Đông, tình trạng thiếu nước sạch tại 5 xã nói trên đã diễn ra nhiều năm nay. Việc người dân sử dụng nguồn nước suối, ao hồ không hợp vệ sinh có nguy cơ mắc nhiều bệnh.

Ông Hồ cho biết thêm, qua các đợt tiếp xúc cử tri, bà con phản ánh rất nhiều về vấn đề thiếu nước. Tỉnh đã quan tâm, phê duyệt dự án Nhà máy nước Thượng Long nhằm cung cấp nước sạch cho xã Thượng Long và các xã lân cận. Để góp phần nhanh chóng đảm bảo an sinh cho người dân, huyện đã chủ động giải phóng xong mặt bằng và cây cối với diện tích khoảng 1 ha phục vụ dự án. Các đường ống dẫn về các xã đã được đào, lắp chờ nhà máy nước hoạt động. Tuy nhiên, đến nay, dự án vẫn chưa triển được triển khai.

Dự án đầu tư, xây dựng Nhà máy nước Thượng Long được Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên - Huế phê duyệt từ năm 2018 với tổng mức đầu tư hơn 50 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến nay, dự án vẫn còn trên giấy tờ do khó khăn thủ tục. Tháng 2/2020, Ủy ban nhân dân tỉnh đã điều chỉnh dự án Nhà máy nước Thượng Long, công suất 2.000 m3 ngày/đêm và mạng lưới cấp nước cho các xã lân cận của huyện Nam Đông. Đây là một trong những dự án trọng điểm của năm nay đối với huyện Nam Đông nhằm đưa nước sạch về dân bản. Đến nay, Công ty Cổ phần Cấp thoát nước Thừa Thiên Huế làm chủ đầu tư để thực hiện.

Hiện nay, tỉnh đã bố trí 13 tỷ đồng cho dự án này. Dự kiến, muộn nhất trong tháng 8/2020, dự án sẽ được khởi công đảm bảo có nước sạch cho bà con vùng cao 5 xã huyện Nam Đông.

Yên Thư