Các trường đại học Trung Quốc đang tiến hành cuộc tái cơ cấu quy mô lớn đối với danh mục ngành đào tạo nhằm điều chỉnh giáo dục đại học phù hợp hơn với các mục tiêu phát triển quốc gia.

Hàng nghìn ngành học bị đánh giá là không còn đáp ứng nhu cầu thị trường đang bị loại bỏ hoặc tạm dừng, nhường chỗ cho những chương trình đào tạo mới tập trung vào công nghệ.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc chạy đua trở thành cường quốc toàn cầu trong hàng loạt lĩnh vực công nghệ tương lai, đồng thời tìm cách giải quyết cuộc khủng hoảng việc làm đối với sinh viên tốt nghiệp - vốn đang khiến hàng triệu người trẻ gặp khó khăn khi tìm kiếm công việc.

Theo dữ liệu của Bộ Giáo dục Trung Quốc, trong giai đoạn 2021-2025, các cơ sở giáo dục đại học trên cả nước đã hủy bỏ hoặc tạm dừng tuyển sinh 12.200 chương trình đào tạo bậc cử nhân, đồng thời mở mới 10.200 chương trình khác. Điều đó đồng nghĩa hơn 30% ngành đào tạo tại các trường đại học đã được điều chỉnh.

Việc cắt giảm chủ yếu rơi vào lĩnh vực nghệ thuật, nhân văn, ngoại ngữ và quản trị - những ngành ngày càng bị xem là dư thừa hoặc không còn phù hợp trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tại Trung Quốc vẫn ở mức cao và thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của AI.

Đại học chịu áp lực thích nghi với thị trường lao động

Trong những năm gần đây, các trường đại học Trung Quốc liên tục chịu áp lực điều chỉnh chương trình đào tạo khi số lượng sinh viên tốt nghiệp tăng lên mức kỷ lục, nhưng nhiều người nhận thấy tấm bằng của mình không còn mang lại lợi thế đáng kể trong quá trình tìm việc.

Đại học Khoa học và Công nghệ Thượng Hải đã dừng tuyển sinh ngành thiết kế sản phẩm trong năm nay. Một cựu sinh viên mới tốt nghiệp cho biết quyết định này phần nào xuất phát từ triển vọng việc làm kém khả quan của sinh viên theo học ngành này.

"Sự phát triển nhanh chóng của AI đã tác động mạnh đến lĩnh vực thiết kế sản phẩm", người này nói. "Nhiều công việc cốt lõi như dựng mô hình hay kết xuất hình ảnh giờ đây đều có thể được AI thực hiện".

Tương tự, Đại học Truyền thông Trung Quốc (CUC) - một trong những cơ sở đào tạo truyền thông hàng đầu tại Bắc Kinh - cũng gây chú ý khi tái cơ cấu nhiều chương trình học, trong đó ngành quay phim được sáp nhập vào chương trình quay phim và sản xuất điện ảnh - truyền hình.

Khi thị trường lao động ngày càng biến động, nhiều người Trung Quốc bắt đầu xem bằng cử nhân chỉ là điểm khởi đầu thay vì đích đến cuối cùng trong hành trình nghề nghiệp.

Vincent Zhao (48 tuổi), chủ một công ty sản xuất nội dung truyền thông tại Bắc Kinh, chia sẻ ông đã khuyến khích con gái lựa chọn ngành học liên quan đến thống kê và quản trị dữ liệu khi vào đại học năm ngoái.

Ông cho hay: "Chúng tôi tập trung vào việc chọn một hướng đi rộng, phù hợp với sở thích và năng lực của con, đồng thời để ngỏ cơ hội cho cả học lên cao lẫn tìm việc sau này. Theo học một chuyên ngành cụ thể, tìm được công việc hoàn toàn tương ứng rồi gắn bó ổn định với nó suốt cả đời - con đường đó giờ gần như không còn tồn tại nữa".