Phụ tử - vị thuốc mang độc tính nhưng có công dụng thần kỳ

Phụ tử (rễ con của cây Ô dầu) là một trong trong bốn cây thuốc quý có trong tự nhiên. Trong Đông y, phụ tử là bài thuốc đa năng với nhiều công dụng chữa bệnh như: giảm tình trạng ra mồ hôi nhiều, chân tay lạnh, co rút, tiêu chảy, đau nhức xương khớp, viêm thận mãn tính,...
Trắc bách diệp và những công dụng đối với sức khỏe Những bài thuốc chữa bệnh từ lá mơ lông Thực phẩm thiên nhiên tốt cho sức khỏe: Hoa hòe - vị thuốc quý cho tim mạch
Phụ tử
Phụ tử

Phụ tử tên khoa học là aconitum fortune hemsl, họ khoa học là Hoàng Liên

Tên gọi khác: Hắc phụ hay rễ con cây Ô dầu hoặc gọi là cách tử

Đây là loại cây có vị cay, ngọt, đại nhiệt, có độc; Quy vào kinh Tỳ, Thận, Tâm, Thái âm Phế, túc Thiếu âm Thận, Thiếu dương Tam tiêu và túc Quyết âm Can.

Đặc điểm nhận dạng: Phụ tử là thực vật thân cỏ, thường mọc thẳng, kích thước cây từ 60 đến 100cm. Thân cây bao phủ một lớp lông ngắn mềm mại.

Lá cây chia thùy trông giống như hình quả trứng ngược, nửa trên của mép lá hình răng cưa.

Phụ tử chủ yếu phân bố ở các tỉnh vùng núi phía Tây Bắc, tập trung nhiều trên các dãy núi cao đặc biệt là dãy Hoàng Liên Sơn.

Thu hái: Rễ của cây ô dầu là phụ tử thường được dùng để làm thuốc. Thời điểm thu hái dược liệu phụ tử nhất là vào tháng 8 hàng năm trước khi hoa của cây nở rộ. Vì dược liệu này chứa độc tính khá cao nên trước khi sử dụng phải tiến hành bào chế một cách thận trọng và đúng khoa học.

Cách sơ chế phụ tử:

Diêm phụ tử: Loại rễ củ tương đối to đem rửa sạch cho vào ngâm nước muối pha loãng. Thực hiện trong nhiều ngày cho đến khi lớp muối bám bên ngoài phụ tử hóa cứng (sau mỗi ngày ngâm thì phải đem ra phơi để hôm sau ngâm) .

Sau vài ngày đem phụ tử giần ra để loại bỏ lớp muối bên ngoài rồi có thể sử dụng.

Bạch phụ phiến: Loại rễ bé của cây ô dầu ngâm với nước muối mặn trong 2 ngày rồi đun thật nhừ. Vớt phụ tử ra và loại bỏ lớp vỏ bên ngoài , phần bên trong lớp vỏ thái từng phiến.

Rửa dược liệu với nước muối vài lần nữa , sau đó đem phơi khô hoặc sấy khô vừa chừng. cuối cùng xông dược liệu với lưu huỳnh cho đến khi khô hẳn

Hắc phụ phiến: Chọn rễ củ vừa đem ngâm với nước muối loãng từ 3 đến 5 ngày. Sau đó mang nấu sôi dược liệu, vớt ra thái thành từng phiến .sau đó tiếp tục ngâm dược liệu với muối hạt và thuốc nhuộm .

Công đoạn cuối là rửa sạch cho lên lưỡi nếm thử nếu không thấy cay thì tiến hành sấy khô rồi sử dụng.

Sau khi dược liệu phụ tử được sơ chế cần bỏ và túi bóng kín, để ở nơi khô ráo, thoáng mát , tránh ẩm ướt vì có thể làm dượu liệu bị ấm mốc , không còn công dụng của dượu liệu.

Công dụng của phụ tử

Theo Đông y:

Tác dụng: Thông hành các kinh (12 kinh), tính tẩu mà bất thủ, chỉ thống, hành thủy, hồi dương và ôn thận.

Chủ trị: Chứng âm thư, dương hư, phong thấp, thủy thũng, vong dương.

Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

Cho súc vật thực nghiệm uống nước sắc hoặc chích màng bụng đều nhận thấy tác dụng kháng viêm rõ rệt.

Tác dụng tăng cường miễn dịch.

Nước sắc từ dược liệu có tác dụng tăng co bóp cơ tim, tăng lưu lượng máu, cường tim và tăng huyết áp.

Một số thí nghiệm cho thấy, nước sắc phụ tử có tác dụng tăng chuyển hóa protein, mỡ, đường và tăng tiết hormone ở vỏ tuyến thượng thận.

Tiêm Aconite trong dược liệu với liều 0.1 - 0.2mg/ kg có tác dụng giảm phản xạ không điều kiện, có điều kiện và làm giảm nồng độ Ammoniac ở não.

Dược liệu có độc tính cao, dấu hiệu nhiễm độc: Buồn nôn, chảy nước miếng, hoa mắt, tê chân tay, khô miệng, nôn mửa, hoa mắt, thân nhiệt giảm, mạch chậm, tim hồi hộp, khó thở, tụt huyết áp,… Dùng bài thuốc cam thảo 20g, sinh khương 20g, kim ngân hoa 80g, đậu xanh 80g, đem sắc uống và thêm đường để giải độc.

Phụ tử - vị thuốc mang độc tính nhưng có công dụng thần kỳ
Tuy có độc tính nhưng phụ tử lại mang nhiều công dụng chữa bệnh

Bài thuốc hay từ cây phụ tử:

Hỗ trợ điều trị tay chân lạnh, co rút, đổ nhiều mồ hôi, tiêu chảy và buồn nôn

Chuẩn bị: Can khương 60g, chích thảo 80g và phụ tử (dùng sống, đem bỏ vỏ và cắt thành 8 miếng).

Thực hiện: Sắc tất cả nguyên liệu cùng với 3 thăng nước, sau đó còn lại 1 thăng 2 hợp. Đem vớt bỏ bã, chắt lấy nước, chia thành nhiều lần uống và dùng ấm.

Giảm tình trạng ra mồ hôi không ngừng và lậu phong

Chuẩn bị: Thục tiêu (bỏ mắt, sao cho bay hết hơi nước) 15g, bạch truật 60g, phụ tử 45g (chế, bỏ vỏ và cuống) 45g, hạnh nhân (bỏ đầu nhọn, vỏ và sao cho bay hết nước) 15g.

Thực hiện: Đem các vị băm nát và đem sắc với 5 thăng nước, còn lại 2 thăng. Vớt bỏ bã, dùng nước chia thành 4 lần uống khi còn ấm.

Giảm tình trạng ngực có hòn khối, giữa ngực có hàn khí uất kết không tan và ngực đau

Chuẩn bị: Nga truật (nướng) 30g, phụ tử (bào, bỏ vỏ và cuống) 30g, chỉ thực (sao trấu) 15, hồ tiêu 15g.

Thực hiện: Đem các vị tán thành bột mịn, mỗi lần dùng 9g uống với rượu nóng.

Giảm tình trạng chân tay lạnh run, thổ tả, thân nhiệt, tụt huyết áp,...

Chuẩn bị: Nhục quế 4g, đảng sâm, phụ linh, bạch truật và trần bì mỗi thứ 12g, ngũ vị tử 6g, thục phụ tử 12g, can khương 6g, cam thảo 4g, sinh khương và bán hạ mỗi thứ 12g.

Thực hiện: Sắc, sau đó thêm vào 0.1g xạ hương và dùng uống.

Hỗ trợ trị hàn thấp thấm vào bên trong gây đau nhức xương khớp, chân tay lạnh, không khát và lưng lạnh

Chuẩn bị: Đảng sâm, thục phụ tử, thược dược, phục linh và bạch truật mỗi thứ 12g.

Thực hiện: Đem sắc nước uống, ngày dùng 1 thang.

Giảm đau răng đau do âm hư

Chuẩn bị: Phụ tử (sống) một lượng vừa đủ.

Thực hiện: Nghiền nát dược liệu, sau đó trộn với một ít nước miếng và đắp vào giữa lòng bàn chân.

Lưu ý khi sử dụng phụ tử:

- Không được dùng phụ tử cho phụ nữ có thai, người bị chứng hỏa, nhiệt, huyết dịch suy yếu, âm hư nội nhiệt.

- Nên dùng đúng liều lượng, đúng cách để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.

- Cần sắc phụ tử thời gian lâu khoảng 4h để giảm bớt độc tính.

Ngộ độc: Khi bị ngộ độc Phụ Tử, Ô đầu có dấu hiệu: chảy nước miếng, muốn nôn, nôn, miệng khô, tiêu chảy, hoa mắt, chóng mặt, chân tay và cơ thể có cảm giác tê, tim hồi hộp, thân nhiệt giảm, huyết áp tụt, mạch chậm, khó thở, chân tay co giật, bất tỉnh, tiêu tiểu không tự chủ: Kim ngân hoa 80g, Đậu xanh 80g, Cam thảo 20g, Sinh khương 20g. sắc, pha thêm đường uống để giải (Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).

* Những thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, để đảm bảo hiệu quả và tránh được các tác dụng phụ, bạn nên nhờ sự tư vấn của bác sĩ trước khi sử dụng.

Ánh - Tiền

Có thể bạn quan tâm

Cùng chuyên mục

Tin khác

Điều trị sốt xuất huyết bằng bài thuốc y học cổ truyền

Điều trị sốt xuất huyết bằng bài thuốc y học cổ truyền

Hiện nay chưa có thuốc đặc trị cho bệnh sốt xuất huyết. Bên cạnh việc phòng ngừa, điều trị bằng y học hiện đại, một số bài thuốc cổ truyền sẽ có tác dụng tích cực, giúp bệnh nhân phục hồi nhanh trong giai đoạn đầu của bệnh mà không gặp phải các biến chứng bất lợi.
5 loại trà thảo mộc giúp giữ ấm cơ thể trong mùa đông

5 loại trà thảo mộc giúp giữ ấm cơ thể trong mùa đông

Trà thảo mộc mang lại nhiều lợi ích đối với sức khỏe như ngăn ngừa ung thư, tiểu đường, bệnh tim mạch, giảm lo âu, mất ngủ, giúp làm tăng nhiệt, giữ ấm cho cơ thể vào mùa đông.
Một số công dụng của củ Sả đối với sức khỏe

Một số công dụng của củ Sả đối với sức khỏe

Củ sả là gia vị quen thuộc giúp tăng hương vị của món ăn. Ngoài ra, cây sả còn có công dụng hữu ích giúp chữa bệnh, sát khuẩn, đuổi côn trùng và tốt cho sức khỏe phụ nữ,...
Một số công dụng từ lá Sen

Một số công dụng từ lá Sen

Lá sen (có tên gọi khác Liên diệp, Hạ diệp, tên khoa học: Folium nelumbinis) có những công dụng chữa bệnh tuyệt vời ít ai biết đến. Sen sinh trưởng chủ yếu ở hồ nước, đầm lầy, ruộng lúa, ra hoa vào mùa thu tầm tháng 7-9 và được trồng khắp mọi nơi trên mảnh đất hình chữ S Việt Nam.
Một số cây thuốc dân gian có tác dụng hỗ trợ chữa nhiệt miệng

Một số cây thuốc dân gian có tác dụng hỗ trợ chữa nhiệt miệng

Nhiệt miệng là một bệnh thường gặp đối với tất cả mọi người, không phân biệt tuổi tác và giới tính. Hiện nay trên thị trường có khá nhiều loại thuốc trị nhiệt miệng. Bên cạnh đó, bạn có thể tham khảo một số cây thuốc dân gian có tác dụng trị nhiệt miệng trong bài viết dưới đây.
Thuốc Nam, thuốc Bắc có thật sự lành tính?

Thuốc Nam, thuốc Bắc có thật sự lành tính?

Thời gian gần đây, trên các trang mạng tràn lan hình ảnh, video quảng cáo về các bài thuốc Nam, thuốc Bắc gia truyền “3 đời làm nghề bốc thuốc cứu người” nhưng chất lượng thì chưa được kiểm định. Nhiều trường hợp đã bị ngộ độc khi sử dụng những loại thuốc này. Vậy thuốc Nam, thuốc Bắc có thật sự lành tính hay không?
Công dụng “vàng” của lá lốt trong mùa đông

Công dụng “vàng” của lá lốt trong mùa đông

Lá lốt là một loại cây dễ dàng được tìm thấy ở mọi nhà, mọi khu vực. Dù gần gũi là thế, loại cây này có những công dụng “vàng” trong mùa đông mà ít người để ý.
Xông hơi phòng và giải bệnh cảm cúm hữu hiệu

Xông hơi phòng và giải bệnh cảm cúm hữu hiệu

Với vài loại lá, vỏ cây quen thuộc trong cuộc sống, bạn đã nhanh chóng có một nồi lá xông giải cảm hiệu quả, còn có tác dụng thư giãn tinh thần và nâng cao sức khỏe.
Một số công dụng tuyệt vời của quả đào đối với sức khỏe

Một số công dụng tuyệt vời của quả đào đối với sức khỏe

Quả đào được biết đến là một loại trái cây thơm ngon, bổ dưỡng, chứa nhiều vitamin tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, ít ai biết loại trái cây này còn là vị thuốc giúp hỗ trợ điều trị ho hen, thở gấp, giảm đau bụng,... hiệu quả.
Những tác dụng tuyệt vời từ cây Hà Thủ ô đối với sức khỏe

Những tác dụng tuyệt vời từ cây Hà Thủ ô đối với sức khỏe

Nhắc đến cây hà thủ ô, nhiều người có lẽ sẽ nói ngay đến công dụng chữa tóc bạc của nó. Tuy nhiên, vẫn có rất nhiều câu hỏi thắc mắc về nguồn gốc của cây, thành phần hóa học trong hà thủ ô. Công dụng cũng như một số vấn đề cần lưu ý khi sử dụng loại cây này thì không phải ai cũng biết.
Công dụng ít ai biết từ cây rau má

Công dụng ít ai biết từ cây rau má

Rau má còn có tên gọi khác là tích tuyết thảo, liên tiền thảo, địa tiền thảo, hồ quả thảo, lục địa mai hoa,..có vị đắng, tính hàn. Là loại rau chứa nhiều dưỡng, không chỉ làm thức ăn, rau má còn là nguồn dược liệu quý giúp điều trị nhiều bệnh. Cách chế biến rất đơn giản, có thể ăn sống, xay nhuyễn vắt lấy nước uống hoặc nấu canh.
Một số bài thuốc chữa bệnh từ cây mần tưới

Một số bài thuốc chữa bệnh từ cây mần tưới

Cây mần tưới từ lâu đã là loại dược liệu quý với nhiều công dụng chữa bệnh hiệu quả, được dân gian áp dụng nhiều trong các bài thuốc Đông y để chữa: Hoạt huyết, phá huyết ứ, điều kinh, giải nhiệt, cảm do nắng nóng…
Cây cốt khí - vị thuốc quý chữa đau khớp hiệu quả

Cây cốt khí - vị thuốc quý chữa đau khớp hiệu quả

Cây cốt khí là vị thuốc chữa hoạt huyết, phá ứ, thanh thấp nhiệt và trừ phong thấp. Ngoài ra, dược liệu này còn được dùng để hỗ trợ điều trị các bệnh như: Viêm gan do virus, đau nhức xương khớp do phong thấp, ung nhọt, vết rắn cắn và đau bụng dưới do bế kinh...
Một số công dụng của quả măng cụt trong việc bảo vệ sức khỏe

Một số công dụng của quả măng cụt trong việc bảo vệ sức khỏe

Ở Việt Nam, măng cụt là loại trái cây rất được người dân ưa thích, vì ngoài hương vị thơm ngon, chúng có nhiều dưỡng chất có lợi cho sức khỏe.
Cây ngâu - Dược liệu quý với nhiều công dụng chữa bệnh

Cây ngâu - Dược liệu quý với nhiều công dụng chữa bệnh

Cây ngâu hay còn gọi là ngâu tán tròn, là loại cây trồng để làm cảnh và cũng là một vị thuốc quý với tác dụng trong việc giảm sưng đau do vấp ngã, kinh nguyệt không đều, tăng huyết áp,…
Một số bài thuốc quý từ mấm Linh Chi

Một số bài thuốc quý từ mấm Linh Chi

Nấm linh chi là một trong những vị thuốc quý của y học cổ truyền, ngày nay mấm linh chi đã được nhiều người biết đến và sử dụng ngày càng nhiều.
Một số công dụng tuyệt vời từ quả cóc đối với sức khỏe

Một số công dụng tuyệt vời từ quả cóc đối với sức khỏe

Quả cóc là một loại trái cây giàu chất sơ và vitamin, có vị hơi chua, ngọt. Là loại trái cây có giá trị về mặt dinh dưỡng cao và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Một số công dụng từ quả trám và cách dùng trong đời sống hàng ngày

Một số công dụng từ quả trám và cách dùng trong đời sống hàng ngày

Quả trám thường được chế biến thành món ăn như mứt, ô mai... Ngoài ra quả trám còn được sử dụng nhiều trong đông y với công dụng hỗ trợ điều trị các bệnh lý về đường hô hấp.
Những công dụng từ quả nho ít người biết

Những công dụng từ quả nho ít người biết

Nho được biết đến là loại trái cây có vị ngọt và giàu chất dinh dưỡng. Ngoài để ăn, nho còn có tác dụng chữa bệnh. Theo Y học cổ truyền, nếu ăn nho thường xuyên sẽ mang lại nhiều lợi ích đáng quý cho sức khỏe như: tốt cho tim mạch, thải độc cơ thể,...
Một số bài thuốc dân gian điều trị bệnh từ quả bồ kết

Một số bài thuốc dân gian điều trị bệnh từ quả bồ kết

Từ xa xưa dân gian đã sử dụng quả bồ kết để gội đầu giúp mượt tóc, ngoài ra bồ kết còn được dùng trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh lý rất tốt.
Một số công dụng chữa bệnh của cây huyết dụ

Một số công dụng chữa bệnh của cây huyết dụ

Cây huyết dụ được biết đến là loại cây mọc theo khóm, thường được trồng để làm cảnh, trang trí nội thất,... Tuy nhiên trong Đông y, đây còn một loại dược liệu quý với tác dụng cầm máu, bổ huyết,… hiệu quả.
Cây lá gai - Vị thuốc dân dã quen thuộc trong Đông y

Cây lá gai - Vị thuốc dân dã quen thuộc trong Đông y

Cây lá gai là loại cây quen thuộc, dễ trồng, thường được sử dụng để làm các loại bánh. Tuy nhiên trong Đông y, cây lá gai còn là vị thuốc có khả năng an thai, lợi tiểu, an thần, cầm máu… rất hiệu quả.
Một số bài thuốc chữa bệnh hiệu quả từ cây núc nác

Một số bài thuốc chữa bệnh hiệu quả từ cây núc nác

Núc nác được xem như một vị thuốc trong Đông y, hỗ trợ điều trị các bệnh lý như viêm da, dị ứng, mụn nhọt, mẩn ngứa…
Bài thuốc quý từ cây ráy gai

Bài thuốc quý từ cây ráy gai

Cây ráy gai trong Đông y được coi là một vị thuốc quý với nhiều công dụng chữa bệnh rất tốt như: Thanh nhiệt, giải độc, tiêu đờm, bình suyễn... Ngoài ra, còn hỗ trợ điều trị suy gan, vàng da do viêm gan, tê buốt chân tay, đau lưng, mỏi gối…
Củ mài - Vị thuốc quý trong Đông y

Củ mài - Vị thuốc quý trong Đông y

Từ lâu, củ mài đã được biết đến là một vị thuốc được dùng phổ biến trong Đông y với nhiều công dụng chữa bệnh như: Hỗ trợ điều trị suy nhược cơ thể, bồi bổ ngũ tạng, các bệnh về xương khớp,…
Một số bài thuốc dân gian từ cây xà sàng tử

Một số bài thuốc dân gian từ cây xà sàng tử

Xà sàng tử chắc hẳn còn là cái tên xa lạ với nhiều người. Tuy nhiên, trong Đông y, đây lại là một trong những thảo dược vàng trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh phụ khoa, sát trùng, bổ thận, tráng dương.
Một số công dụng chữa bệnh từ cây rau rút

Một số công dụng chữa bệnh từ cây rau rút

Rau rút là loại thực vật rất được người dân miền Bắc ưa chuộng. Ngoài ra, rau rút còn được sử dụng như một vị thuốc trong đông y.
Xem thêm

Tin đọc nhiều

Thương hiệu nổi bật

eco-parl
cai-lan
vinamil
richy-nho
sun-group
logo-erowindow
partner-bivaco
partner-shb
partner-tan-hoang-minh-group
partner-hdbank
partner-sunshine-group
partner-vinacomin
partner-viglacera
partner-th
partner-bacabank
partner-danko-group
ttp
doji
nam-cuong
bidv
vietjet-2
agribank
partner-vingroup
bimland
novaland
hung-thinh
intracom-2
Phiên bản di động