Philippines được dự báo sẽ tiếp tục là một trong những quốc gia nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới trong năm 2026 khi nguồn cung nội địa chịu nhiều sức ép từ chi phí sản xuất gia tăng, diện tích gieo trồng thu hẹp và những rủi ro do biến đổi khí hậu. Trong báo cáo Grain and Feed Update mới công bố, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) nâng dự báo lượng gạo nhập khẩu của Philippines lên khoảng 5,7 triệu tấn trong năm 2026, tăng thêm 100.000 tấn so với dự báo trước đó.

Theo USDA, việc điều chỉnh này phản ánh nhu cầu bổ sung nguồn cung khi sản lượng lúa trong nước giảm và lượng tồn kho cuối kỳ được dự báo tiếp tục thu hẹp. Mức dự báo mới cũng cao hơn đáng kể so với con số 4,8 triệu tấn mà Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) từng đưa ra.

Số liệu của Chính phủ Philippines cho thấy, tính đến ngày 11/6, nước này đã nhập khẩu khoảng 2,42 triệu tấn gạo kể từ đầu năm, cho thấy nhu cầu nhập khẩu vẫn duy trì ở mức cao nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước. USDA đồng thời hạ dự báo sản lượng gạo xay xát của Philippines năm 2026 xuống còn khoảng 12,3 triệu tấn, thấp hơn mức 12,4 triệu tấn đưa ra trước đó.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ áp lực chi phí sản xuất ngày càng lớn khiến nhiều nông dân không còn động lực mở rộng diện tích gieo trồng. Giá phân bón, đặc biệt là urê, đã tăng mạnh kể từ tháng 3 khi giá trên thị trường quốc tế tăng hơn 55%, làm gia tăng đáng kể chi phí đầu vào và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của người sản xuất.

Theo USDA, mặc dù Chính phủ Philippines đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ như trợ cấp nhiên liệu và hỗ trợ một phần chi phí giống, phân bón, nhưng các chính sách này mới chỉ giúp giảm bớt một phần áp lực từ đà tăng của chi phí sản xuất.

Bên cạnh yếu tố chi phí, điều kiện thời tiết cũng đang đặt ra nhiều thách thức đối với ngành lúa gạo của Philippines. Mực nước tại nhiều hồ chứa lớn phục vụ tưới tiêu đang xuống thấp do lượng mưa thiếu hụt, ảnh hưởng trực tiếp đến các vùng sản xuất lúa trọng điểm.

USDA cho biết tình trạng thiếu nước tại các hệ thống thủy lợi có thể tiếp tục gây sức ép lên năng suất cây trồng nếu thời tiết không được cải thiện trong thời gian tới. Trước đó, Bộ Nông nghiệp Philippines từng cảnh báo sản lượng lúa của nước này có thể giảm tới 700.000 tấn nếu hiện tượng El Niño diễn biến nghiêm trọng. Cơ quan khí tượng Philippines cũng dự báo El Niño có khả năng xuất hiện với cường độ từ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026 và kéo dài sang đầu năm 2027.

Kinh nghiệm từ đợt El Niño năm 2024 cho thấy hiện tượng thời tiết cực đoan này đã gây khô hạn trên diện rộng, làm giảm năng suất cây trồng và ảnh hưởng đáng kể đến sản xuất nông nghiệp của Philippines.

Việc Philippines tiếp tục nâng nhu cầu nhập khẩu gạo được đánh giá sẽ có tác động nhất định đến thị trường gạo khu vực, nhất là trong bối cảnh nhiều quốc gia xuất khẩu lớn đang theo dõi sát diễn biến thời tiết và nguồn cung. Đối với các nước xuất khẩu như Việt Nam, nhu cầu nhập khẩu cao từ Philippines tiếp tục mở ra cơ hội duy trì thị phần và thúc đẩy xuất khẩu gạo trong thời gian tới.