Phát triển hạ tầng công nghiệp hỗ trợ: "Bệ đỡ" vào chuỗi cung ứng toàn cầu
Việc tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng khu công nghiệp chuyên sâu, nguồn vốn và liên kết thị trường đang trở thành yêu cầu cấp thiết, tạo nền tảng để doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ (CNHT) Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Từ gia công đến khát vọng làm chủ chuỗi giá trị
Hiện Việt Nam có khoảng 6.000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực CNHT. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn chủ yếu đảm nhận các khâu có giá trị gia tăng thấp như lắp ráp đơn giản hoặc sản xuất linh kiện cơ bản, chưa tham gia sâu vào các công đoạn cốt lõi của chuỗi giá trị.
Theo ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội (HANSIBA), điểm hạn chế lớn nhất khiến doanh nghiệp trong nước khó kết nối với các tập đoàn đa quốc gia là năng lực nội tại còn yếu. Từ trình độ công nghệ, chất lượng sản phẩm đến nguồn nhân lực đều chưa đáp ứng yêu cầu khắt khe của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp bách về việc tái cấu trúc mô hình phát triển, chuyển từ gia công sang tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất với giá trị gia tăng cao hơn.
Hạ tầng chuyên sâu: Nền tảng của hệ sinh thái liên kết
Để hình thành các doanh nghiệp CNHT đủ sức cạnh tranh, hạ tầng khu công nghiệp chuyên sâu cần được đầu tư bài bản, đồng bộ, không chỉ dừng lại ở mặt bằng sản xuất mà phải phát triển theo hướng hệ sinh thái.
Khu công nghiệp hỗ trợ Nam Hà Nội (HANSSIP) là một mô hình tiêu biểu. Với tỷ lệ lấp đầy giai đoạn 1 đạt 100%, khu công nghiệp này không chỉ cung cấp hạ tầng mà còn tạo dựng môi trường liên kết giữa các doanh nghiệp trong cùng chuỗi.
Tại đây, doanh nghiệp được hỗ trợ kết nối cung – cầu, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực. Việc tập trung các doanh nghiệp cùng lĩnh vực trong một không gian giúp hình thành cụm liên kết ngành, qua đó giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tối ưu chi phí sản xuất.
Tháo gỡ nút thắt chính sách và dòng vốn
Bên cạnh hạ tầng, môi trường chính sách ổn định, minh bạch và có tính dự báo cao là yếu tố then chốt để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dài hạn. Các chuyên gia cho rằng, cần xây dựng chính sách theo hướng nhất quán, hạn chế thay đổi mang tính hồi tố, nhằm giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư.
Cùng với đó, vấn đề tiếp cận vốn vẫn là rào cản lớn. Đại diện HANSIBA kiến nghị cần cụ thể hóa các gói tín dụng ưu đãi, đặc biệt trong lĩnh vực chuyển đổi số và phát triển nhà máy thông minh, giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Định vị lại giá trị Việt trong chuỗi cung ứng
Ông Nguyễn Hồng Phong, Chủ tịch Công ty TNHH Dụng cụ An Mi, nhận định doanh nghiệp CNHT Việt Nam cần chuyển dịch từ sản xuất linh kiện đơn lẻ sang cung ứng các cụm linh kiện, tiến tới tham gia vào các hệ thống công nghệ cao.
Đồng thời, việc thúc đẩy liên kết giữa ba trụ cột gồm doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng khu vực đầu tư nước ngoài sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ. Đây là nền tảng để kinh tế Việt Nam không chỉ tăng trưởng về quy mô mà còn nâng cao chất lượng, hướng tới phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
