Một cuộc chiến ngôn từ chưa từng có tiền lệ đang nổ ra giữa trung tâm quyền lực chính trị Mỹ và thủ phủ công nghệ toàn cầu. Khởi nguồn từ một bài đăng mang tính tối hậu thư trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chính thức vạch ra một lằn ranh đỏ đối với toàn bộ giới tinh hoa công nghệ nước này. Thông điệp được đưa ra vô cùng cứng rắn khi Nhà Trắng coi bất kỳ ai tiếp tục sử dụng thuật ngữ trí tuệ nhân tạo thay vì siêu trí tuệ đều là kẻ thù của chính quyền.

Lý do đằng sau quyết định gắt gao này xuất phát từ góc nhìn ngôn ngữ học mang đậm dấu ấn cá nhân của vị tổng thống. Ông Trump cho rằng từ khóa trí tuệ nhân tạo mang hàm ý công nghệ đó là thứ giả tạo và không xứng tầm với những bước tiến vĩ đại mà nước Mỹ đang nắm giữ. Việc định danh lại thành siêu trí tuệ, viết tắt là SI, được xem là một nỗ lực định vị thương hiệu quốc gia nhằm khẳng định sức mạnh công nghệ thống trị của xứ cờ hoa.

Trên thực tế, nỗ lực thanh lọc ngôn từ này đã được âm thầm triển khai từ cuối tháng 9. Sau cuộc gặp gỡ với các ông trùm công nghệ, Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp yêu cầu toàn bộ hệ thống cơ quan liên bang phải gạch bỏ từ AI ra khỏi các công văn, trang web và thông cáo báo chí để nhường chỗ cho SI. Tuy nhiên, việc áp đặt quy tắc này lên khu vực tư nhân lại là một bài toán hoàn toàn khác.

Các chuyên gia pháp lý nhận định rằng, nếu Nhà Trắng thực sự ban hành các lệnh trừng phạt nhằm vào những doanh nghiệp từ chối đổi tên công nghệ, đây sẽ là một rắc rối lớn về mặt hiến pháp. Động thái ép buộc ngôn từ có nguy cơ cấu thành hành vi vi phạm Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ, vốn là bức tường thành vững chắc bảo vệ quyền tự do ngôn luận của công dân và doanh nghiệp. Sự giới hạn về thẩm quyền pháp lý này buộc chính quyền Washington chỉ có thể sử dụng sức ép chính trị thay vì các mệnh lệnh hành chính đối với những gã khổng lồ công nghệ.

Đứng trước sức ép từ phòng Bầu dục, bức tranh nội bộ của Thung lũng Silicon lập tức phân hóa thành hai thái cực rõ rệt. Tỷ phú Elon Musk tiếp tục chứng minh sự nhạy bén và khôn khéo trong mối quan hệ với chính quyền khi lập tức hứa hẹn trên mạng xã hội X rằng sẽ đổi tên đơn vị phát triển công nghệ của mình từ SpaceXAI thành SpaceXSI. Nếu lời hứa này được hiện thực hóa, đây sẽ là lần đổi tên thứ hai trong vòng chưa đầy một năm của tổ chức từng mang tên xAI trước khi bị SpaceX thâu tóm.

Tuy nhiên, không phải ai cũng sẵn sàng ngoan ngoãn tuân phục quy luật chơi chữ mới. Bữa tiệc trưa chuyên đề tại Nhà Trắng đã trở thành một sân khấu đầy kịch tính phơi bày sự lúng túng lẫn thái độ ngầm chống đối. Trong khi Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang phải luống cuống tự sửa lời khi lỡ miệng nhắc đến từ AI, thì giới tinh hoa của OpenAI lại thể hiện một lập trường cứng rắn chưa từng có.

Ngay trên bục phát biểu và chỉ cách Tổng thống Trump vài bước chân, Chủ tịch OpenAI Greg Brockman vẫn dõng dạc tuyên bố công ty đang nỗ lực phát triển trí tuệ nhân tạo vì lợi ích nhân loại. Thái độ bất tuân này đã được Giám đốc điều hành Sam Altman xác nhận từ trước trong một cuộc phỏng vấn với giới truyền thông. Người đứng đầu OpenAI khẳng định công ty không có kế hoạch nào như vậy đối với việc đổi tên, dù họ vẫn luôn hướng tới đích đến cuối cùng là sự xuất hiện của siêu trí tuệ.

Riêng với Meta, tập đoàn của Mark Zuckerberg dường như đang đứng ngoài vùng xoáy của cuộc chiến này. Phòng nghiên cứu Superintelligence Labs của họ đã sử dụng thuật ngữ siêu trí tuệ từ rất lâu trước khi ông Trump nổi giận. Thế nhưng, cách dùng từ của Meta mang ý nghĩa vạch ra cột mốc tương lai xa xôi của công nghệ, chứ hoàn toàn không mang hàm ý tẩy chay danh xưng AI quen thuộc. Câu chuyện cái tên giờ đây không chỉ dừng lại ở vấn đề thuật ngữ, mà đã trở thành một phép thử quyền lực phơi bày mức độ độc lập của giới công nghệ Mỹ trước những biến động khôn lường từ giới chính trị.