Nghịch lý chuyên môn hiện đại nhưng thanh toán “thủ công”

Tại Hội nghị diễn ra ở TP.HCM, lãnh đạo Bộ Y tế và các chuyên gia đã thẳng thắn nhìn nhận những bất cập trong quy trình thanh toán hiện hành. Trong khi nền y học Việt Nam đã tiệm cận thế giới với các kỹ thuật phẫu thuật robot hay xạ trị tiên tiến, quy trình đóng viện phí tại nhiều nơi vẫn gây phiền hà cho người bệnh.

Phản ánh thực tế người bệnh phải tạm ứng viện phí nhiều lần trong một đợt điều trị, TS.BS Dương Huy Lương - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) nhận định:

"Trong một đợt điều trị, người bệnh đã phải chờ xét nghiệm, chờ thực hiện các kỹ thuật chuyên môn, sau đó lại tiếp tục chờ để nộp viện phí. Điều này gây rất nhiều phiền hà".

Đặc biệt, trong những tình huống cấp cứu khẩn cấp, thủ tục hành chính về tài chính đôi khi trở thành rào cản vô hình.
"Nhiều người dân sở hữu tài khoản tiền tỷ nhưng khi gặp sự cố cấp cứu lại không thể xác thực để rút tiền hoặc chuyển khoản ngay, gây gián đoạn việc cứu chữa" - TS Lương dẫn chứng thêm.

Để tháo gỡ nút thắt trên, Bộ Y tế đã phối hợp vận hành Cổng bảo lãnh thanh toán viện phí. Nền tảng này đóng vai trò trung gian kết nối giữa ba bên: Bệnh viện – Người dân – Ngân hàng. Thay vì phải xếp hàng nộp tiền cọc (tạm ứng) trước khi nhập viện và chờ đợi hoàn ứng khi ra viện, người bệnh chỉ cần đăng ký bảo lãnh ngay khâu tiếp đón.

Đánh giá về ý nghĩa của mô hình này, TS.BS Dương Huy Lương nhấn mạnh:

"Đây là một giải pháp thanh toán viện phí không tiền mặt, phối hợp giữa ngân hàng, đơn vị phát triển nền tàng, các bệnh viện tham gia mở ra một cách tiếp cận mới: Lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy trải nghiệm người dân làm trung tâm, hướng tới một hệ thống y tế minh bạch, hiệu quả và bền vững hơn trong kỷ nguyên số".

Cụ thể, nếu người bệnh đã có người thân hoặc doanh nghiệp đăng ký hạn mức từ trước, hệ thống sẽ xác thực và ngân hàng tự động phong tỏa số tiền tương ứng. Trong suốt quá trình điều trị, bệnh nhân không cần nộp thêm bất kỳ khoản phí nào. Khi xuất viện, hệ thống tự động đối soát, trừ đúng chi phí thực tế và giải tỏa ngay phần tiền còn thừa.

Bệnh viện Đa khoa Hà Đông (Hà Nội) là đơn vị đầu tiên trong 15 cơ sở y tế thí điểm hoàn tất kết nối và đưa vào sử dụng mô hình này. Sau hai tuần vận hành, hiệu quả đã được ghi nhận rõ rệt trên lưu lượng khoảng 460.000 lượt khám mỗi năm của bệnh viện.

Chia sẻ về lợi ích thực tiễn, TS.BS Nguyễn Thành Vinh, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hà Đông cho biết:
"Thanh toán không tiền mặt giúp giảm rủi ro mất cắp, đảm bảo an ninh trật tự tại nơi đông người, đồng thời giúp con cháu dễ dàng hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh cho cha mẹ già từ xa".

Lộ trình nhân rộng

Theo kế hoạch của Bộ Y tế, sau Bệnh viện Đa khoa Hà Đông, ngành y tế sẽ sớm triển khai tại Bệnh viện Đa khoa Nông nghiệp và mở rộng ra 13 bệnh viện còn lại trong danh sách thí điểm.

Giai đoạn đầu, Ngân hàng SHB là đơn vị cung cấp hạ tầng tài chính, hỗ trợ phong tỏa và giải tỏa tiền tự động. Bộ Y tế định hướng sẽ mở rộng cho tất cả các ngân hàng tham gia trong tương lai.

Bên cạnh giải pháp công nghệ, các chuyên gia cũng kỳ vọng vào sự thay đổi cơ chế tài chính vĩ mô. GS.VS Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam kiến nghị cần tiếp tục rà soát, xác định rõ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách để tháo gỡ dứt điểm trong năm 2026, đặc biệt là vấn đề nợ thanh toán bảo hiểm y tế, nhằm tạo nền tảng tài chính vững chắc cho hệ thống y tế vận hành mô hình mới này.