Mỹ 'dội gáo nước lạnh' vào Iran, 6 tỷ USD vẫn chôn chặt ở Qatar
Một nguồn tin cao cấp từ Tehran khẳng định Washington đã chấp thuận giải tỏa các tài sản bị đóng băng của Iran tại Qatar nhằm đổi lấy sự an toàn trên eo biển Hormuz, song giới chức Mỹ đã lên tiếng phủ nhận thông tin này.
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran lại tiếp tục dậy sóng sau những tuyên bố trái ngược về số phận của khối tài sản trị giá hàng tỷ USD. Một nguồn tin cấp cao từ Iran tiết lộ rằng, trong khuôn khổ các cuộc đàm phán diễn ra tại Islamabad, phía Mỹ đã đồng ý mở khóa các tài sản đang bị phong tỏa tại Qatar và một số ngân hàng nước ngoài khác.
Phía Tehran coi đây là một thông điệp quan trọng thể hiện sự nghiêm túc của Washington trong việc tìm kiếm một thỏa thuận chung giữa hai quốc gia.
Điều kiện gắn liền với eo biển Hormuz
Nguồn tin giấu tên từ phía Iran cho biết việc giải tỏa tài sản không đơn thuần là một động thái tài chính mà có mối liên kết trực tiếp với các cam kết an ninh hàng hải. Cụ thể, việc khơi thông dòng tiền này được cho là nhằm đảm bảo "hành lang an toàn" cho tàu thuyền qua lại tại eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường vận tải dầu mỏ huyết mạch nhất thế giới.
Đây cũng là nội dung trọng tâm được dự báo sẽ chi phối bàn đàm phán tại Islamabad lần này. Dù nguồn tin đầu tiên không nêu con số cụ thể, một nguồn tin thứ hai từ Iran xác nhận số tiền được nhắc tới chính là khoản quỹ 6 tỷ USD hiện đang nằm tại các tài khoản ngân hàng ở Qatar.
Tuy nhiên, bầu không khí lạc quan từ phía Iran ngay lập tức bị dội một gáo nước lạnh. Một quan chức Mỹ đã nhanh chóng lên tiếng bác bỏ hoàn toàn khẳng định trên, tuyên bố rằng không có thỏa thuận giải tỏa tài sản nào được thông qua.
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Qatar, bên trung gian lưu giữ số tiền này, hiện vẫn giữ thái độ im lặng và chưa đưa ra bất kỳ phản hồi chính thức nào trước các luồng thông tin trái chiều.
Số phận thăng trầm của khoản tiền 6 tỷ USD
Khoản tài sản đang gây tranh cãi vốn có lịch sử đầy biến động, bắt nguồn từ doanh thu bán dầu của Iran cho Hàn Quốc. Số tiền này đã bị đóng băng tại các ngân hàng Hàn Quốc từ năm 2018, sau khi cựu Tổng thống Donald Trump quyết định rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế khắt khe lên Tehran. Phải đến tháng 9/2023, thông qua sự trung gian của Doha, một thỏa thuận trao đổi tù nhân lịch sử mới giúp số tiền này được chuyển dịch sang các ngân hàng tại Qatar.
Theo thỏa thuận năm 2023, Mỹ đồng ý để Iran tiếp cận 6 tỷ USD đổi lấy việc trả tự do cho 5 công dân Mỹ bị giam giữ. Tuy nhiên, Washington luôn nhấn mạnh rằng số tiền này chỉ được sử dụng cho các mục đích nhân đạo thiết yếu như mua lương thực, thuốc men và thiết bị y tế dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Bộ Tài chính Mỹ. Chỉ một thời gian ngắn sau đó, biến cố ngày 7/10/2023 xảy ra khi phong trào Hamas tấn công vào Israel. Với cáo buộc Iran hỗ trợ Hamas, chính quyền Tổng thống Joe Biden đã quyết định tái phong tỏa tài khoản này. Tại thời điểm đó, giới chức Mỹ khẳng định Tehran sẽ không thể tiếp cận nguồn tiền trong tương lai gần và Washington bảo lưu toàn quyền kiểm soát tuyệt đối đối với tài khoản này.
