Trong nhiều năm qua, Microsoft được biết đến là đối tác chiến lược quan trọng nhất của OpenAI, đồng thời là đơn vị đưa hàng loạt công nghệ AI tạo sinh vào các sản phẩm của mình. Việc ra mắt đồng thời 7 mô hình AI mới cho thấy Microsoft đang đầu tư mạnh vào các công nghệ nền tảng nhằm cạnh tranh trực tiếp với những tên tuổi lớn như OpenAI, Google hay Anthropic.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Anthropic đã bí mật nộp hồ sơ IPO hôm 1/6, còn OpenAI cũng đang chuẩn bị cho kế hoạch niêm yết, có thể diễn ra trong năm nay. Hiện tại, Microsoft đã đầu tư hơn 13 tỉ USD vào OpenAI và 5 tỉ USD vào Anthropic, đồng thời cung cấp các mô hình AI của hai công ty này thông qua nền tảng đám mây Azure. Dù vậy, mối quan hệ hợp tác giữa hai gã khổng lồ công nghệ Mỹ cũng vừa được tái cấu trúc lại nhằm giới hạn tỷ lệ chia sẻ doanh thu và cho phép đối tác phát triển ChatGPT vận hành sản phẩm trên các nền tảng điện toán đám mây khác ngoài hệ thống Azure. Do đó, việc tự chủ năng lực công nghệ lõi sẽ giúp Microsoft chủ động hơn và giảm sự phụ thuộc vào các đối tác bên ngoài.

“Những gì các bạn vừa thấy là một sự thay đổi rất lớn. Chúng tôi tin rằng đã đến lúc mọi công ty không chỉ đơn thuần sử dụng các mô hình AI tiên tiến, mà phải trực tiếp tham gia vào cuộc veo phát triển AI tiên tiến và trở thành một phần của hệ sinh thái đó”, Giám đốc điều hành Satya Nadella của Microsoft phát biểu trên sân khấu Build 2026.

MAI-Thinking-1 và giải pháp tối ưu hóa chi phí cho doanh nghiệp

Tâm điểm của chuỗi mô hình thông minh mới là MAI-Thinking-1, mô hình AI suy luận logic đầu tiên do Microsoft tự phát triển. Đây là phân khúc thuật toán được huấn luyện đặc biệt để mô phỏng tiến trình suy nghĩ của con người bằng cách chia nhỏ các tác vụ phức tạp thành nhiều bước xử lý tuần tự trước khi đưa ra câu trả lời cuối cùng, cho phép hệ thống giải quyết các khối lượng công việc đòi hỏi tính logic cao hơn so với các thế hệ chatbot thông thường. Microsoft mô tả giải pháp kỹ thuật mới của họ là một mô hình có quy mô tầm trung với khoảng 35 tỉ tham số hoạt động.

Điểm nhấn cốt lõi của MAI-Thinking-1 là hiệu suất cao đi kèm mức chi phí vận hành dữ liệu cực kỳ thấp. Ông Kyle Daigle, Giám đốc tiếp thị dành cho nhà phát triển kiêm Giám đốc vận hành GitHub tại Microsoft, cho biết MAI-Thinking-1 có quy mô trung bình nhưng “được xây dựng để đạt hiệu suất cao, đồng thời giữ chi phí token ở mức thấp”. Lợi thế cạnh tranh này giải quyết bài toán thắt chặt ngân sách của nhiều doanh nghiệp quốc tế hiện nay khi chi phí vận hành các hệ thống tính toán thông minh đang tăng quá nhanh nhưng hiệu quả thu hồi vốn thực tế vẫn chưa đạt kỳ vọng. Đặc biệt, ông Mustafa Suleyman, Giám đốc điều hành Microsoft AI, cho biết sau khi tinh chỉnh các mô hình AI để phù hợp hơn với nhu cầu của hãng tư vấn McKinsey, Microsoft đã đạt hiệu quả chi phí cao hơn gấp 10 lần so với GPT 5-5 của OpenAI.

MAI-Thinking-1 được huấn luyện từ dữ liệu sạch, không sử dụng phương pháp chắt lọc dữ liệu từ bên thứ ba và đạt hiệu suất tương đương nhiều mô hình AI hàng đầu hiện nay trong các thử nghiệm đánh giá mù. Hiện tại, mô hình được cung cấp dưới dạng bản xem trước riêng tư thông qua dịch vụ Microsoft Foundry. Khách hàng có thể đăng ký trải nghiệm và tăng độ chính xác cho mô hình bằng cách bổ sung dữ liệu riêng của họ.

Hệ sinh thái AI toàn diện từ đám mây đến thiết bị phần cứng

Bên cạnh mô hình suy luận, Microsoft đã giới thiệu hàng loạt mô hình AI chuyên biệt khác tại Build 2026 nhằm xây dựng một hệ sinh thái khép kín. Trong lĩnh vực lập trình, hãng ra mắt MAI-Code-1-Flash, mô hình có khả năng tự tạo mã nguồn cho ứng dụng và website từ mô tả văn bản của người dùng. Mô hình này được tối ưu mạnh cho chi phí, tốc độ và đã được tích hợp trực tiếp vào GitHub Copilot cùng Visual Studio Code, mang lại lợi ích kinh tế lớn trong làn sóng "vibe coding" đang bùng nổ.

Đối với các mảng tác vụ khác, Microsoft công bố:

MAI-Transcribe-1.5: Mô hình nhận dạng giọng nói và chuyển thành văn bản, hỗ trợ tới 43 ngôn ngữ với tốc độ xử lý vượt trội.

MAI-Voice-2 và MAI-Voice-2 Flash: Hai mô hình tạo giọng nói nhân tạo tự nhiên, hỗ trợ 15 ngôn ngữ và có khả năng pha trộn ngôn ngữ.

MAI-Image-2.5 và MAI-Image-2.5 Flash: Các mô hình thế hệ mới phục vụ tạo sinh và chỉnh sửa hình ảnh đầu vào.

Chiến lược toàn diện của Microsoft còn thể hiện ở việc liên kết hạ tầng đám mây với các thiết bị đầu cuối và biến Windows thành hệ điều hành xoay quanh AI. Hãng đã phát triển các mô hình cỡ nhỏ chạy trực tiếp trên PC như Aion 1.0 Instruct, Aion 1.0 Plan và Phi Silica. Đặc biệt, Microsoft đã bắt tay với Nvidia để cho ra đời Surface RTX Spark Dev Box – mẫu PC AI dành cho lập trình viên sử dụng siêu chip RTX Spark, RAM 128GB, cho phép vận hành trực tiếp các mô hình ngôn ngữ lớn tới 120 tỷ tham số mà không cần kết nối internet.

Bước tiến đột phá của tác tử AI và công nghệ tương lai

Trọng tâm lớn nhất của Build năm nay còn nằm ở các tác tử AI có khả năng tự hành động. Microsoft đã ra mắt Scout – tác tử AI tích hợp vào Microsoft 365 có thể tự theo dõi cuộc họp, xử lý công việc và điều khiển nhiều tác tử khác cùng lúc như một "nhân viên AI" thực thụ. Đồng thời, hãng giới thiệu Project Solara – nền tảng dành cho các thiết bị sử dụng tác tử AI với hai nguyên mẫu là thiết bị để bàn và thiết bị đeo dạng thẻ nhân viên. Windows cũng đang được phát triển công cụ hỗ trợ chạy OpenClaw, nền tảng mã nguồn mở điều phối tác tử AI an toàn cho doanh nghiệp.

Bên cạnh mảng công nghệ phần mềm, Microsoft còn dành nhiều thời lượng cho chip điện toán lượng tử Majorana 2 thế hệ mới, sử dụng vật liệu siêu dẫn dựa trên chì giúp tăng độ chính xác của qubit lên gấp 1.000 lần, hướng tới mục tiêu tạo ra máy tính lượng tử thực tiễn vào năm 2029. Ở lĩnh vực y tế, Microsoft đã đạt thỏa thuận với Mayo Clinic để cùng phát triển AI y tế tiên tiến, kết hợp năng lực suy luận của Microsoft với dữ liệu lâm sàng danh tiếng của hệ thống y tế này.

Nhìn một cách tổng thể, Build 2026 là cột mốc đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ của Microsoft. Hãng không còn đóng vai trò thuần túy là nhà cung cấp hạ tầng đám mây cho các công ty AI khác, mà đã chính thức khẳng định vị thế độc lập bằng một hệ sinh thái AI toàn diện mang đậm dấu ấn riêng.