Gỗ trắc đỏ từ lâu được xem là một trong những loại gỗ quý hiếm bậc nhất tại Việt Nam. Không chỉ nổi bật bởi vẻ đẹp của vân gỗ và độ bền gần như tuyệt đối, loại gỗ này còn mang giá trị kinh tế cao, được giới chơi đồ gỗ và sưu tầm mỹ nghệ đánh giá như “vàng rừng”. Từ nhiều thế kỷ trước, gỗ trắc đỏ đã được sử dụng để chế tác đồ nội thất cao cấp, đồ thủ công mỹ nghệ và các tác phẩm chạm khắc có giá trị.

Gỗ trắc đỏ có tên khoa học Dalbergia cochinchinensis, thuộc họ Đậu (Fabaceae), một chi thực vật lớn trong rừng nhiệt đới. Loài cây này phân bố chủ yếu tại khu vực Đông Nam Á, đặc biệt ở Việt Nam, Lào, Campuchia và Thái Lan. Ở Việt Nam, cây trắc từng xuất hiện rải rác tại các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên và một số khu vực Nam Bộ, tuy nhiên diện tích phân bố tự nhiên hiện nay đã suy giảm mạnh. 

Theo các tài liệu khoa học lâm nghiệp, trắc đỏ là loài cây gỗ lớn, thân cao có thể đạt hơn 20m và đường kính thân gần 1m khi trưởng thành. Tuy nhiên, điểm đặc biệt của loài cây này là tốc độ sinh trưởng rất chậm. Để đạt kích thước có thể khai thác gỗ, cây trắc phải trải qua hàng chục năm, thậm chí hàng trăm năm sinh trưởng trong rừng tự nhiên. Chính vì vậy, những cây trắc cổ thụ có kích thước lớn thường được xem là nguồn tài nguyên quý hiếm và có giá trị kinh tế rất cao. 

Không chỉ quý hiếm về nguồn gốc, gỗ trắc đỏ còn nổi tiếng nhờ những đặc tính vật lý vượt trội. Gỗ có khối lượng nặng, kết cấu đặc, độ cứng cao và khả năng chịu lực tốt. Khi chế tác, bề mặt gỗ có thể đánh bóng tự nhiên và càng sử dụng lâu càng trở nên bóng đẹp. Ngoài ra, loại gỗ này có khả năng chống mối mọt rất tốt, ít cong vênh và có độ bền lâu dài theo thời gian. 

Một trong những yếu tố khiến gỗ trắc đỏ được đánh giá cao chính là giá trị thẩm mỹ. Phần lõi gỗ thường có màu đỏ sẫm hoặc đỏ nâu, đôi khi pha đen, với hệ vân gỗ mịn, xoắn hoặc dạng sóng rất đặc trưng. Khi được chế tác thành đồ nội thất hoặc tác phẩm mỹ nghệ, vân gỗ tạo nên hiệu ứng thẩm mỹ sang trọng và độc đáo mà ít loại gỗ tự nhiên nào có được. 

Nhờ những đặc tính này, gỗ trắc đỏ thường được sử dụng trong chế tác các sản phẩm nội thất cao cấp như bàn, ghế, sập, tủ hoặc các bộ trường kỷ truyền thống. Ngoài ra, gỗ còn được dùng để làm tượng gỗ, đồ phong thủy, hộp trang sức và nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ có giá trị sưu tầm. Trong lịch sử, nhiều đồ vật chế tác từ gỗ trắc từng được sử dụng trong cung đình hoặc tầng lớp quý tộc nhờ tính bền vững và vẻ đẹp sang trọng của chất liệu này. 

Không chỉ có giá trị về mặt nghệ thuật và sử dụng, gỗ trắc đỏ còn được xem là một trong những loại gỗ có giá trị kinh tế cao nhất trên thị trường gỗ tự nhiên. Trên thực tế, việc mua bán gỗ trắc thường không tính theo mét khối như nhiều loại gỗ khác mà tính theo kilôgam, cho thấy giá trị đặc biệt của loại gỗ này. 

Theo nhiều nguồn thông tin từ thị trường gỗ, giá gỗ trắc đỏ hiện dao động khá lớn tùy thuộc vào tuổi gỗ, kích thước và chất lượng lõi. Trong điều kiện thông thường, gỗ trắc đỏ có thể có giá khoảng 600.000 - 800.000 đồng/kg. Tuy nhiên, với những khối gỗ già, chất lượng cao hoặc có tuổi đời lâu năm, giá có thể lên tới 15 - 20 triệu đồng/kg. Tính ra, một mét khối gỗ trắc đỏ "chuẩn chỉnh" hoàn toàn có thể có giá tới 500 triệu đồng, tuỳ theo nhu cầu thị trường.

Giá trị kinh tế lớn cũng là một trong những nguyên nhân khiến nguồn gỗ trắc tự nhiên ngày càng khan hiếm. Nhiều khu vực rừng trước đây từng có trắc phân bố đã gần như không còn cây trưởng thành do khai thác quá mức trong nhiều năm. Các nghiên cứu khoa học cho thấy trắc đỏ hiện được xếp vào nhóm cây gỗ quý hiếm cần được bảo vệ nghiêm ngặt để tránh nguy cơ suy giảm nguồn gen trong tự nhiên. 

Ở Việt Nam, gỗ trắc nằm trong nhóm gỗ quý có giá trị cao, việc khai thác và buôn bán loại gỗ này được quản lý chặt chẽ theo các quy định của pháp luật về bảo vệ rừng và tài nguyên rừng. Điều này nhằm hạn chế tình trạng khai thác trái phép và bảo tồn nguồn tài nguyên quý hiếm của hệ sinh thái rừng nhiệt đới.

Trong bối cảnh nguồn gỗ tự nhiên ngày càng khan hiếm, gỗ trắc đỏ vẫn giữ vị trí đặc biệt trong thị trường đồ gỗ cao cấp. Với những đặc tính nổi bật về độ bền, vẻ đẹp tự nhiên và giá trị kinh tế lớn, loại gỗ này không chỉ là nguyên liệu chế tác mà còn được xem như một loại tài sản có giá trị sưu tầm.

Chính sự kết hợp giữa vẻ đẹp tự nhiên, giá trị nghệ thuật và độ quý hiếm đã khiến gỗ trắc đỏ trở thành một trong những loại gỗ được săn tìm nhiều nhất trên thị trường. Trong giới chơi đồ gỗ, mỗi khối gỗ trắc lâu năm được ví như một “báu vật của rừng”, phản ánh giá trị đặc biệt của loại tài nguyên tự nhiên đã gắn bó lâu đời với văn hóa và nghề thủ công mỹ nghệ tại Việt Nam.