Mỹ và Iran đã ký bản ghi nhớ (MOU) vào ngày 17/6, khép lại cuộc chiến kéo dài gần 4 tháng và chính thức mở cửa lại Eo biển Hormuz. Thỏa thuận này thiết lập khung thời gian 60 ngày đàm phán nhằm hướng tới một hòa bình lâu dài. Dù cuối tuần qua hai bên vẫn có các cuộc giao tranh ngắn sau khi Iran tấn công hai tàu quá cảnh, lệnh ngừng bắn nhìn chung đã hồi sinh tuyến đường thủy huyết mạch vốn gần như tê liệt trong chiến sự, khiến giá dầu thế giới lao dốc.

"Kể từ ngày lệnh phong tỏa đường biển được dỡ bỏ, chúng tôi đã xuất khẩu hơn 40 triệu thùng dầu", Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng phái đoàn đàm phán Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, tuyên bố trong bài phỏng vấn truyền hình đăng trên kênh Telegram hôm thứ Ba. 

Ông Ghalibaf nói thêm, trong suốt khoảng 2 tháng bị phong tỏa trước khi đạt được thỏa thuận, Iran đã không thể xuất khẩu dù chỉ một thùng dầu. Hiện tại, quốc gia này đang bán dầu với mức giá cao hơn khoảng 20% so với trước chiến tranh.

Trong khi đó, công ty theo dõi tàu dầu TankerTrackers.com vào thứ Tư đưa ra ước tính còn cao hơn. Dựa trên ảnh vệ tinh, ảnh chụp bờ biển và hệ thống định vị tự động theo thời gian thực, công ty này cho biết Iran đã xuất khẩu tới 50 triệu thùng dầu thô chỉ trong vòng hai tuần kể từ khi Mỹ dỡ phong tỏa.

Sự trở lại của nguồn cung từ Iran và các tín hiệu ngoại giao tích cực đã hạ nhiệt thị trường năng lượng toàn cầu. Vào hôm thứ Tư, giá dầu Brent giao dịch ở mức gần 73 USD/thùng, sụt giảm gần 40% so với mức đỉnh 118 USD/thùng vào tháng 4, thời điểm cuộc chiến căng thẳng nhất.

Theo ông Gregory Brew, nhà phân tích cấp cao tại Eurasia Group, trước khi chiến tranh nổ ra, dầu thô của Iran luôn phải bán chiết khấu, thấp hơn dầu Brent từ 10 đến 15 USD/thùng để bù đắp rủi ro bị trừng phạt cho các bên mua. Do đó, việc bán được giá cao ở thời điểm hiện tại là một bước tiến lớn của Tehran.

Dù đồng ý cho các tàu di chuyển miễn phí qua eo biển Hormuz trong vòng 60 ngày theo điều khoản MOU, Iran khẳng định họ sẽ không nhượng bộ quyền quản lý tuyến hải trình chiến lược này.

"Chủ quyền đối với Eo biển Hormuz thuộc về Iran và Oman, và giao thông tại đây phải tuân theo các quy định do Iran quyết định", ông Ghalibaf nhấn mạnh. "Iran sẽ không từ bỏ quyền của mình tại Eo biển Hormuz trong bất kỳ hoàn cảnh nào, vì đây là lãnh hải của chúng tôi".

Hiện tại, các tàu di chuyển qua eo biển thông qua hành lang phía nam dọc bờ biển Oman hoặc qua các làn đường do Iran kiểm soát ở phía bắc. Câu hỏi về việc eo biển này sẽ được quản lý ra sao sau khi thời hạn 60 ngày kết thúc vẫn chưa có lời giải.

Bên cạnh vấn đề dầu mỏ và tuyến đường biển, Trưởng phái đoàn đàm phán Iran cũng lên tiếng bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc Tehran sẽ dùng số tài sản được giải tỏa để mua nông sản Mỹ.

Ông Ghalibaf khẳng định, 12 tỷ USD trong số khoảng 24 tỷ USD tài sản bị đóng băng ở nước ngoài sẽ được chuyển thẳng về ngân hàng trung ương Iran. "Số tiền này sẽ được dùng để mua bất kỳ loại hàng hóa nào nước Mỹ cần, với bất kỳ mức giá nào và bằng bất kỳ loại tiền tệ nào trên thế giới", ông tuyên bố.