Áp lực từ chi phí nguyên liệu mua ngoài và sự thu hẹp biên lợi nhuận

Sự suy giảm lợi nhuận của Hóa chất Đức Giang trong quý II/2026 bắt nguồn trực tiếp từ gánh nặng chi phí sản xuất. Theo giải trình từ phía doanh nghiệp, việc nhiều nguyên vật liệu đầu vào quan trọng như lưu huỳnh, điện, than cốc hay amoniac... đồng loạt ghi nhận mức tăng đáng kể đã tạo sức ép lớn lên giá vốn. Đặc biệt, việc khai trường 25 phải tạm dừng hoạt động để phục vụ công tác điều tra đã khiến DGC bị gián đoạn nguồn tự khai thác, buộc phải chuyển sang sử dụng 100% nguồn quặng mua ngoài và nhập khẩu, đẩy giá vốn mặt hàng chủ lực là phốt pho vàng lên cao hơn nhiều so với cùng kỳ năm trước.

Phân tích từ Vietcap cũng chỉ ra rằng, áp lực còn đến từ diễn biến trái chiều trong cơ cấu và sản lượng tiêu thụ từng nhóm hàng, khi mức giá bán bình quân tích cực của một số sản phẩm chưa đủ sức bù đắp chi phí đầu vào. Ước tính trong 5 tháng đầu năm 2026, sản lượng xuất khẩu phốt pho vàng (P4) của DGC chỉ đạt 18.300 tấn, giảm 20% so với cùng kỳ. Ở chiều ngược lại, sản lượng xuất khẩu TPA ghi nhận mức tăng 66%, đạt 24.100 tấn nhưng vẫn không đủ để lật ngược tình thế chung.

Hệ quả là bức tranh tài chính quý II/2026 ghi nhận mức sụt giảm trên nhiều chỉ tiêu. Doanh thu thuần trong kỳ đạt hơn 2.415 tỷ đồng, giảm 16,5% so với quý II/2025. Ngược chiều với doanh thu, giá vốn hàng bán lại nhích tăng khoảng 2%, khiến lợi nhuận gộp giảm mạnh tới 54%, chỉ còn gần 456 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp bị thu hẹp đáng kể từ mức 33,9% của cùng kỳ xuống còn 18,9% trong quý II/2026 — đồng nghĩa với việc cứ 100 đồng doanh thu thuần, doanh nghiệp chỉ còn giữ lại chưa đến 19 đồng lợi nhuận gộp.

Điểm sáng hiếm hoi trong kỳ đến từ hoạt động tài chính khi mang về doanh thu hơn 194 tỷ đồng, tăng 5% so với cùng kỳ. Đồng thời, doanh nghiệp cũng tiết giảm được 63% chi phí tài chính, xuống còn hơn 16 tỷ đồng; trong đó riêng chi phí lãi vay giảm 19%, ở mức gần 8 tỷ đồng.

Tuy nhiên, chừng đó là chưa đủ để cứu vãn lợi nhuận. Kết thúc quý II/2026, Hóa chất Đức Giang ghi nhận lợi nhuận trước thuế gần 507 tỷ đồng (giảm 49%), và lợi nhuận sau thuế đạt hơn 440 tỷ đồng (giảm 51%). Trong đó, phần lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ đạt gần 389 tỷ đồng, sụt giảm 54%. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần của DGC đạt hơn 4.540 tỷ đồng (giảm 20,4%); lợi nhuận trước thuế và sau thuế lần lượt đạt hơn 1.004 tỷ đồng và gần 871 tỷ đồng, cùng ghi nhận mức giảm khoảng 49% so với nửa đầu năm 2025.

Dòng tiền kinh doanh âm nhẹ, gia tăng vốn lưu động và dồn lực cho tổ hợp Nghi Sơn

Bên cạnh sự suy giảm về quy mô lợi nhuận, bảng cân đối kế toán tại thời điểm 30/6/2026 của DGC cũng xuất hiện những biến động chú ý. Tổng tài sản của doanh nghiệp đạt 19.271 tỷ đồng, giảm nhẹ 267 tỷ đồng so với thời điểm đầu năm, đi kèm khoản lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tích lũy lên đến gần 9.300 tỷ đồng.

Đáng lưu ý nhất là việc dòng tiền từ hoạt động kinh doanh 6 tháng đầu năm 2026 bất ngờ âm nhẹ 10 tỷ đồng, đối lập hoàn toàn với mức dương 969 tỷ đồng của cùng kỳ năm 2025. Theo đánh giá của Vietcap, nguyên nhân cốt lõi khiến dòng tiền kinh doanh đổi chiều là do nhu cầu vốn lưu động tăng cao trong bối cảnh phải tăng cường thu mua và nhập khẩu quặng từ bên ngoài.

Sức ép vốn lưu động thể hiện rõ qua hai chỉ số: hàng tồn kho nhảy vọt 46% so với cuối năm 2025, lên mức khoảng 2.500 tỷ đồng; đồng thời, các khoản phải thu ngắn hạn cũng tăng mạnh từ 1.200 tỷ đồng lên 1.900 tỷ đồng. Để duy trì nhịp độ sản xuất và gia tăng giải ngân cho các dự án mới, lượng tiền, tương đương tiền và các khoản đầu tư ngắn hạn của DGC đã giảm 17%, xuống còn khoảng 10.900 tỷ đồng.

Nguồn vốn này được chuyển dịch vào các tài sản dài hạn, khi chi phí xây dựng cơ bản dở dang tăng tới 64%, đạt 1.300 tỷ đồng — phần lớn liên quan trực tiếp đến tổ hợp hóa chất Nghi Sơn. Theo kế hoạch, DGC dự kiến rót khoảng 2.400 tỷ đồng vào tổ hợp hóa chất Nghi Sơn trong năm 2026, đặt mục tiêu đưa dự án chiến lược này vào vận hành chính thức trong quý IV/2026. Song song đó, doanh nghiệp đang tích cực mở rộng công suất các dòng sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao như phốt pho tinh khiết cao, axit photphoric cấp điện tử và bán dẫn, đồng thời khẩn trương đa dạng hóa nguồn cung quặng để bù đắp sự gián đoạn trong tự khai thác.

Trước những thách thức của thị trường và gánh nặng đầu tư, tài liệu ĐHĐCĐ năm 2026 của DGC đã thông qua kế hoạch kinh doanh tương đối thận trọng với mục tiêu doanh thu đạt 10.100 tỷ đồng (giảm 10% so với cùng kỳ) và lợi nhuận sau thuế sau lợi ích cổ đông thiểu số ở mức 1.600 tỷ đồng (giảm 47%). Mặc dù vậy, doanh nghiệp vẫn giữ kế hoạch chi trả cổ tức năm 2026 ở mức hấp dẫn là 30% bằng tiền mặt và/hoặc cổ phiếu.