“Đây là nhà của tôi, là gốc rễ của tôi. Không có 6 căn nhà và 100 triệu nhân dân tệ (387 tỷ đồng) thì tôi không chuyển đi”. Câu nói ấy từng khiến nhiều người chú ý suốt nhiều năm qua khi nhắc đến “hộ dân cứng đầu nhất Thượng Hải” - Zhang Xinguo.

Ngôi nhà tưởng chừng bình thường ấy lại chứa đựng quá nhiều ký ức và khát vọng của ông. Mỗi khi có người khuyên nên từ bỏ, ông luôn kiên quyết lắc đầu.

Thế nhưng, sau 14 năm kiên trì yêu cầu được bồi thường 6 căn nhà cùng 100 triệu nhân dân tệ mới đồng ý di dời, cuối cùng Zhang Xinguo lại chấp nhận chuyển nhà mà mức bồi thường gần như không thay đổi so với trước đó. Điều gì đã khiến người đàn ông này thay đổi quyết định sau hơn một thập kỷ cố chấp?

Câu chuyện phía sau một vụ giải tỏa kéo dài

Trong những năm gần đây, tại Trung Quốc, cụm từ “thế hệ giàu lên nhờ giải tỏa” thường được dùng để chỉ những gia đình sở hữu nhiều bất động sản sau khi đất đai bị thu hồi phục vụ phát triển đô thị. Có người chỉ sau một đợt giải tỏa đã sở hữu hàng chục căn hộ cùng khối tài sản khổng lồ. Tuy nhiên, phía sau mỗi vụ giải tỏa không chỉ là câu chuyện về nhà cửa hay tiền bạc, mà còn là sự đan xen giữa lợi ích, cảm xúc và lựa chọn cá nhân.

Câu chuyện của Zhang Xinguo cho thấy một góc nhìn khác về quá trình đô thị hóa tại Trung Quốc - nơi một người đàn ông đã dành suốt nhiều năm để bảo vệ điều mà ông cho là công bằng đối với gia đình mình.

Zhang Xinguo sống tại Jiuting, Songjiang, Thượng Hải. Gia đình 6 người của ông sinh sống trong một căn nhà cũ 3 tầng đã nhiều năm. Dù ở thành phố đắt đỏ bậc nhất Trung Quốc, ông chỉ là công nhân nghỉ hưu của một công ty xây dựng và tích góp được không nhiều sau nhiều năm lao động.

Điều khiến ông trăn trở nhất là không đủ khả năng mua nhà cho hai con. Khi con trai cả đến tuổi kết hôn, số tiền tích lũy của gia đình thậm chí không đủ để mua một căn hộ nhỏ tại Thượng Hải.

Sau nhiều lần bàn bạc, cả gia đình quyết định cải tạo căn nhà cũ thành tòa nhà 3 tầng nhằm giải quyết nhu cầu chỗ ở cho các con. Sau khi căn nhà hoàn thành, nhiều hàng xóm tỏ ra ngưỡng mộ. Tuy nhiên, 7 năm sau, mọi chuyện bắt đầu thay đổi.

Ngôi nhà nằm giữa đường

Năm 2003, nhằm phục vụ quy hoạch và phát triển hạ tầng đô thị, chính quyền Thượng Hải quyết định cải tạo khu vực thuộc quận Songjiang - nơi gia đình Zhang Xinguo sinh sống. Trùng hợp, căn nhà của ông lại nằm đúng trên tuyến đường mới được quy hoạch xây dựng.

Thông tin giải tỏa nhanh chóng lan rộng khắp khu vực. Phần lớn nhà cửa nơi đây đều cũ kỹ, xuống cấp, trong khi giá bất động sản tại Thượng Hải quá cao khiến nhiều người không đủ khả năng mua nhà mới. Vì vậy, nhiều hộ dân mong chờ việc giải tỏa để được tái định cư.

Ban đầu, Zhang Xinguo cũng vui mừng vì cho rằng gia đình sẽ nhận được khoản bồi thường lớn. Tuy nhiên, thực tế lại khác xa kỳ vọng. Do tầng 3 của ngôi nhà chưa hoàn thiện đầy đủ thủ tục pháp lý và chưa được phê duyệt chính thức nên phần diện tích này không được tính vào diện bồi thường. Theo quy định khi đó, việc phân chia nhà tái định cư dựa trên diện tích đất và số nhân khẩu trong gia đình.

Với trường hợp của Zhang Xinguo, gia đình ông được phân tổng cộng 3 căn hộ với diện tích khoảng 280m² cùng thêm một căn hộ bồi thường rộng 120m². Dù đây được xem là mức bồi thường khá cao, Zhang Xinguo vẫn không đồng ý.

Ông cho rằng gia đình đã bỏ nhiều tiền để xây dựng căn nhà 3 tầng, nhưng cuối cùng số nhà được nhận lại gần tương đương các hộ không xây dựng thêm. Khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế khiến ông cảm thấy thiệt thòi. Từ đó, ông đưa ra yêu cầu được bồi thường 6 căn nhà cùng 100 triệu nhân dân tệ, vượt xa mức quy định thông thường.

Trong suốt nhiều năm, Zhang Xinguo liên tục từ chối di dời dù phía giải tỏa nhiều lần thương lượng. Theo thời gian, cuộc sống của gia đình ông ngày càng khó khăn. Hàng xóm lần lượt chuyển tới nơi ở mới, còn căn nhà của ông trở thành “ốc đảo” nằm giữa tuyến đường đang được xây dựng.

Sau khi con đường hoàn thành, nhà của Zhang Xinguo nằm chơ vơ giữa dòng xe cộ tấp nập. Tiếng còi xe, ánh đèn và tiếng động cơ xuất hiện suốt ngày đêm, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sinh hoạt của cả gia đình. Ngôi nhà ấy dần trở thành hình ảnh đặc biệt trên tuyến đường ở Thượng Hải và tình trạng đó kéo dài suốt 14 năm.

Người phá vỡ thế bế tắc

Năm 2016, sự xuất hiện của cán bộ giải tỏa Lu Hui đã tạo nên bước ngoặt cho vụ việc. Khác với những người trước đó chủ yếu sử dụng biện pháp hành chính hoặc gây áp lực trực tiếp, Lu Hui lựa chọn cách tiếp cận mềm mỏng hơn. Ông dành thời gian tìm hiểu hoàn cảnh gia đình Zhang Xinguo, điều kiện kinh tế cũng như tâm lý phản đối việc giải tỏa.

Thay vì đối đầu, Lu Hui cố gắng xây dựng sự tin tưởng thông qua nhiều cuộc trò chuyện. Ông phân tích cho Zhang Xinguo thấy rằng nếu tiếp tục không hợp tác, không chỉ gia đình ông gặp khó khăn mà còn ảnh hưởng tới quy hoạch và sự phát triển chung của khu vực.

Lu Hui cũng nhắc tới các vấn đề thực tế như an toàn giao thông, môi trường sống và lợi ích cộng đồng. Ông giải thích rằng việc giải tỏa không chỉ là vấn đề bồi thường mà còn liên quan đến lợi ích xã hội lâu dài.

Sự chân thành và kiên nhẫn ấy dần khiến thái độ của Zhang Xinguo thay đổi. Sau nhiều lần trao đổi, ông bắt đầu nhận ra rằng việc tiếp tục cố thủ cũng đồng nghĩa với việc phải đối mặt với nhiều rủi ro và áp lực kéo dài.

Cuối cùng, dưới sự hỗ trợ của Lu Hui, Zhang Xinguo đồng ý chấp nhận phương án giải tỏa. Năm 2017, sau 14 năm tranh chấp, gia đình ông chính thức chuyển đi.

Vụ việc của Zhang Xinguo từng gây nhiều tranh cãi tại Trung Quốc. Có người cho rằng ông quá tham lam và cố chấp nhưng cũng có ý kiến cho rằng đó là phản ứng của một người dân trước cảm giác thiệt thòi trong quá trình đô thị hóa nhanh chóng.

Dù nhìn nhận theo cách nào, câu chuyện này cũng cho thấy rằng trong những xung đột liên quan đến quyền lợi và đời sống người dân, đối thoại và sự thấu hiểu luôn đóng vai trò quan trọng. So với các biện pháp cưỡng chế cứng nhắc, sự kiên nhẫn, lắng nghe và xây dựng niềm tin có thể tạo ra những giải pháp bền vững hơn.

Trong xã hội hiện đại, mỗi cá nhân đều là một phần của cộng đồng. Khi các bên biết đặt mình vào vị trí của nhau để suy nghĩ, nhiều mâu thuẫn tưởng như bế tắc có thể được tháo gỡ bằng sự tôn trọng và đồng cảm.