Ngày 2/9/1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ kiệt xuất, Anh hùng giải phóng dân tộc, chiến sĩ cộng sản quốc tế lỗi lạc và Danh nhân văn hóa thế giới đã từ trần, để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với nhân dân Việt Nam cùng bạn bè quốc tế.

Thời điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, đất nước vẫn còn chia cắt hai miền Nam - Bắc. Xuất phát từ nguyện vọng của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, mong muốn gìn giữ thi hài của Người để đồng bào cả nước và bạn bè quốc tế có điều kiện tới viếng sau ngày đất nước thống nhất, Bộ Chính trị Trung ương Đảng đã quyết định thực hiện nhiệm vụ bảo quản lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh và xây dựng Lăng của Người với điều kiện tốt nhất.

Thông tin về việc xây dựng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh nhanh chóng được phổ biến rộng rãi tới nhân dân cả nước thông qua các phương tiện thông tin đại chúng. Một cuộc vận động sáng tác mẫu thiết kế Lăng được phát động trên phạm vi toàn quốc. Trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 8/1970, Ban Tổ chức đã tiếp nhận hơn 200 phương án thiết kế do 16 đơn vị, ngành cùng nhiều cá nhân gửi tham gia.

Sau quá trình xem xét, Hội đồng sơ tuyển đã lựa chọn 24 phương án nổi bật để trưng bày, lấy ý kiến nhân dân từ tháng 9 đến tháng 11/1970 tại 5 địa điểm gồm Hà Nội, Hải Phòng, Nghệ An, Thái Nguyên và Sơn La.

Sau khi Bác qua đời, Bộ Chính trị Trung ương Đảng đã quyết định thực hiện nhiệm vụ bảo quản lâu dài thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh và xây dựng Lăng của Người với điều kiện tốt nhất. Ảnh tư liệu

Trên cơ sở tổng hợp các ý kiến đóng góp của nhân dân, bản thiết kế sơ bộ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục được hoàn thiện. Với sự hỗ trợ của Liên Xô, ngày 9/2/1971, Chính phủ Việt Nam và Liên Xô đã ký Hiệp định về hỗ trợ kỹ thuật trong công tác gìn giữ thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh và xây dựng Lăng của Người.

Ngày 2/9/1973, lễ khởi công xây dựng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được tổ chức tại Quảng trường Ba Đình. Với lòng kính yêu và biết ơn sâu sắc đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn dân, toàn quân đã huy động trí tuệ, công sức để xây dựng nơi an nghỉ vĩnh hằng của Người.

Trong quá trình thi công, nhân dân cả nước đều hướng về công trình với mong muốn đóng góp những vật liệu tốt nhất từ quê hương mình. Phòng đặt thi hài Bác được ốp đá cẩm thạch khai thác từ Hà Tây cũ. Những phiến đá hình chữ nhật dựng thẳng từ chân tường lên trần tạo liên tưởng tới kiến trúc nhà sàn giản dị, gần gũi gắn liền với cuộc đời của Người.

Hai lá cờ Đảng và cờ Tổ quốc trong phòng được ghép từ khoảng 4.000 mảnh đá hồng ngọc của Thanh Hóa; biểu tượng búa liềm và ngôi sao vàng năm cánh được tạo hình bằng đá Cẩm Vân màu vàng sáng. Hơn 200 bộ cửa gỗ của công trình do các nghệ nhân mộc đến từ Nam Hà, Hà Bắc và Nghệ An chế tác.

Nhiều loại vật liệu xây dựng đặc trưng trên khắp mọi miền đất nước cũng được gửi về phục vụ thi công Lăng như xi măng của Nhà máy Xi măng Hải Phòng, đá dăm từ Thác Bà và Xuân Hòa, cát vàng từ Kim Bôi - Hòa Bình, gỗ từ miền Đông Nam Bộ và Tây Nguyên.

Trong điều kiện chiến tranh còn diễn ra ác liệt, đồng bào và chiến sĩ miền Nam vẫn vượt hàng nghìn cây số, đưa nhiều vật liệu quý từ Nam Bộ và Tây Nguyên ra Hà Nội để góp phần xây dựng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Công trình vì thế không chỉ mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt mà còn là kết tinh của tình cảm, sự đồng lòng từ nhân dân cả nước.

Ngày 2/9/1973, lễ khởi công xây dựng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được tổ chức tại Quảng trường Ba Đình. Ảnh tư liệu

Trong quá trình thi công, nhân dân cả nước đều hướng về công trình với mong muốn đóng góp những vật liệu tốt nhất từ quê hương mình. Ảnh tư liệu

Sau hơn 2 năm thi công, ngày 29/8/1975, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh chính thức được khánh thành. Từ đây, nhiệm vụ giữ gìn lâu dài và bảo vệ tuyệt đối an toàn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh bước sang giai đoạn mới.

Nhìn từ bên ngoài, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh có kiến trúc uy nghiêm, bề thế với chiều cao 21,6m và chiều rộng 31m. Công trình được thiết kế kiên cố, có khả năng chống chịu bom đạn và động đất cấp 7 theo thang Richter. Hệ thống kỹ thuật đặc biệt cũng được xây dựng nhằm ngăn nước tràn vào trong trường hợp xảy ra sự cố vỡ đê tại Hà Nội. Kính bảo vệ quan tài có khả năng chịu xung lực cơ học lớn, đồng thời công trình còn được bố trí “buồng đặc biệt” để bảo vệ thi hài Bác trong tình huống chiến tranh.

Không gian cảnh quan quanh Lăng là sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc và văn hóa của Thăng Long - Hà Nội, trở thành điểm đến thiêng liêng đối với nhân dân Việt Nam và bạn bè quốc tế.

Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ mang giá trị lịch sử, văn hóa và chính trị đặc biệt quan trọng, mà còn là biểu tượng cho tình hữu nghị Việt Nam - Liên Xô, thể hiện sự đồng thuận giữa ý Đảng và lòng dân cùng sức mạnh đại đoàn kết dân tộc.

Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ mang giá trị lịch sử, văn hóa và chính trị đặc biệt quan trọng, đón hàng nghìn lượt khách tới tham quan mỗi ngày. Ảnh: Internet

Trải qua hơn nửa thế kỷ, nơi đây đã đón tiếp hàng chục triệu lượt khách trong và ngoài nước đến viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh; đồng thời là địa điểm diễn ra nhiều sự kiện trọng đại của Đảng và Nhà nước, các hoạt động mít tinh, diễu binh, diễu hành trong các dịp lễ lớn. Đây cũng là nơi giáo dục truyền thống yêu nước, đạo lý uống nước nhớ nguồn và lan tỏa tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh tới nhân dân trong nước cũng như bạn bè quốc tế.

Tổng hợp