Ít có yếu tố nào có thể làm thay đổi một quốc gia mạnh mẽ như sự xuất hiện của nguồn năng lượng dồi dào và giá rẻ. Đó chính là bước ngoặt mà Angola đang hướng tới với dự án đập thủy điện Caculo Cabaca trên sông Kwanza.

Với công suất khoảng 2,17 gigawatt (GW), đây sẽ là đập thủy điện lớn nhất trong lịch sử Angola và dự kiến đi vào vận hành trong năm 2026.

Đối với một quốc gia mà nhiều khu vực vẫn chưa được tiếp cận nguồn điện ổn định, công trình này không đơn thuần là một dự án hạ tầng quy mô lớn.

Nó còn mang theo kỳ vọng về những nhà máy có thể hoạt động liên tục không còn lo mất điện, các bệnh viện và trường học được đảm bảo nguồn năng lượng ổn định, cũng như hàng triệu người dân lần đầu tiên được tiếp cận điện năng đáng tin cậy.

Xây dựng một đập thủy điện quy mô như Caculo Cabaca là một trong những nhiệm vụ phức tạp nhất của ngành kỹ thuật hiện đại.

Dự án đòi hỏi việc xây dựng một đập bê tông khổng lồ để chặn dòng sông, tạo ra hồ chứa nhân tạo phía sau. Nguồn nước tích trữ sau đó được xả theo cách có kiểm soát, đi qua các tua-bin khổng lồ để chuyển đổi sức nước thành điện năng.

Quy mô của dự án được đánh giá là rất ấn tượng.

Hàng triệu tấn bê tông được sử dụng trong quá trình xây dựng. Dòng chảy của cả một con sông lớn phải được chuyển hướng tạm thời trong thời gian thi công. Bên trong công trình là những cỗ máy có kích thước tương đương các tòa nhà nhiều tầng.

Toàn bộ dự án được triển khai tại khu vực cách xa các trung tâm đô thị lớn, đòi hỏi nhiều năm xây dựng cùng lực lượng đông đảo kỹ sư và công nhân để khai thác sức mạnh của sông Kwanza. Tổng vốn đầu tư đã được điều chỉnh lên khoảng 5,2 tỷ USD (hơn 136.000 tỷ đồng).

Tác động của Caculo Cabaca đối với Angola được kỳ vọng sẽ rất sâu rộng.

Khi nguồn điện được bổ sung đáng kể, quốc gia này có thể giảm nguy cơ mất điện diện rộng, hạn chế sự phụ thuộc vào các máy phát điện chạy nhiên liệu hóa thạch vốn đắt đỏ và gây ô nhiễm, đồng thời tạo điều kiện cho ngành công nghiệp phát triển.

Theo các chuyên gia, năng lượng giá rẻ và dồi dào luôn là một trong những yếu tố nền tảng đối với sự phát triển của bất kỳ nền kinh tế nào. Angola đang đặt cược tương lai vào chính lợi thế đó.

Ngoài ra, với đặc tính sử dụng sức nước để phát điện, nhà máy không cần đốt nhiên liệu hóa thạch trong quá trình vận hành.

Đối với Angola - quốc gia có nền kinh tế lâu nay phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ - việc đa dạng hóa cơ cấu năng lượng và tăng tỷ trọng năng lượng sạch được xem là bước đi quan trọng hướng tới phát triển bền vững.

Sức mạnh của dòng sông Kwanza, vốn tồn tại từ hàng nghìn năm nay, đang được chuyển hóa thành nguồn lực phục vụ tăng trưởng kinh tế và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.

Khi đi vào vận hành, nguồn điện ổn định sẽ trở thành yếu tố thu hút các nhà máy, doanh nghiệp và nhà đầu tư - những đối tượng trước đây có thể đã tránh khu vực này do thiếu hạ tầng năng lượng đáng tin cậy.

Theo các nhà phân tích, đây là một hiệu ứng dây chuyền quen thuộc: Điện năng kéo theo đầu tư, đầu tư thúc đẩy xây dựng đường sá, thương mại và dịch vụ, từ đó từng bước thay đổi diện mạo của cả một vùng từng bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển.