Một buổi sáng sớm tại vùng núi Trung Quốc, khi lớp sương vẫn còn phủ trên các sườn đồi, đoàn xe đầu tiên bắt đầu tiến vào cửa hầm tối sâu trong lòng núi. Khoảnh khắc này đánh dấu việc đường hầm cao tốc Thiên Sơn Thắng Lợi dài 22,13km chính thức đi vào hoạt động. 

Công trình nhanh chóng thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế và trở thành hầm cao tốc dài nhất thế giới. Dự án do Tập đoàn Xây dựng Giao thông Trung Quốc (CCCC) thi công và là hạng mục quan trọng của tuyến cao tốc Urumqi – Yuli, tuyến đường kết nối khu vực phía Bắc và phía Nam của Tân Cương. Được biết, vốn đầu tư dự án hầm vào khoảng 26,8 tỷ nhân dân tệ (khoảng 102.000 tỷ đồng).

Trong nhiều năm, khu vực miền núi nơi tuyến đường đi qua được xem là một trong những tuyến giao thông khó khăn nhất. Các con đường cũ quanh co men theo sườn núi với nhiều khúc cua gấp, thường xuyên bị ảnh hưởng bởi sạt lở đất, băng tuyết và thời tiết khắc nghiệt.

Đối với tài xế xe tải và người dân địa phương, việc di chuyển qua khu vực này thường mất nhiều giờ đồng hồ. Một chuyến đi ngắn có thể kéo dài cả ngày nếu gặp điều kiện thời tiết xấu. Những sự cố như lở đất hay băng giá cũng có thể khiến tuyến đường bị phong tỏa trong thời gian dài. Đối với các trường hợp cấp cứu y tế, việc phải đi vòng qua các tuyến đường núi dài và nguy hiểm đôi khi khiến việc tiếp cận bệnh viện trở nên chậm trễ.

Chính vì vậy, các nhà quy hoạch đã đưa ra giải pháp táo bạo: Xây dựng một đường hầm xuyên thẳng qua dãy núi thay vì tiếp tục mở rộng các con đường quanh sườn núi.

Đường hầm mới được thiết kế với hai ống hầm song song, mỗi ống dành cho một chiều lưu thông của xe cộ. Ở những đoạn sâu nhất, lớp đá phía trên đường hầm có thể dày tới khoảng 1.000 mét, tạo ra những thách thức lớn cho quá trình thi công. Các kỹ sư phải đối mặt với địa chất phức tạp, áp lực đá lớn và nhiều điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.

Dự án thi công trong 52 tháng, huy động hơn 3.000 công nhân tham gia. Ngoài ra còn có các giai đoạn khảo sát địa chất, đào hầm, gia cố kết cấu và lắp đặt các hệ thống kỹ thuật. Bên trong đường hầm, các hệ thống an toàn hiện đại đã được lắp đặt như: Hệ thống thông gió công suất lớn; hệ thống chiếu sáng thông minh; camera giám sát; các lối thoát hiểm và phòng trú ẩn khẩn cấp. Những hệ thống này được thiết kế để đảm bảo an toàn cho hàng nghìn phương tiện lưu thông mỗi ngày.

Ở tốc độ cao tốc thông thường, một chiếc xe có thể mất khoảng 15 phút để đi hết chiều dài 22km của đường hầm.

Việc đưa đường hầm vào hoạt động được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển qua khu vực miền núi. Những tuyến đường trước đây phải mất nhiều giờ để vượt qua các đèo núi nguy hiểm giờ đây có thể hoàn thành trong thời gian ngắn hơn rất nhiều. Điều này giúp: Tăng hiệu quả vận chuyển hàng hóa, cải thiện an toàn giao thông, thúc đẩy du lịch và hỗ trợ phát triển kinh tế khu vực. 

Đối với các cộng đồng sống trong thung lũng hoặc các vùng núi hẻo lánh, tuyến đường mới giúp việc tiếp cận thị trường, trường học và dịch vụ y tế trở nên thuận tiện hơn.