Ngành du lịch và vận tải đối diện thách thức lớn

Trong những ngày đầu tháng 3/2026, thị trường năng lượng biến động dữ dội. Theo ghi nhận, giá dầu Diesel tại thời điểm chiều ngày 07/3 đã chạm mốc 30.230 đồng/lít. Chỉ trong vòng chưa đầy 10 ngày (từ 26/02 đến 07/3), mặt hàng này đã tăng vọt gần 57%. So với thời điểm trước khi thị trường biến động, giá dầu đã tăng từ mức 18.700 đồng/lít lên hơn 31.000 đồng/lít (tăng gần 50%), trong khi giá xăng cũng ghi nhận mức tăng khoảng 40%. Đối với ngành vận tải, nhiên liệu vốn chiếm từ 30-40% tổng chi phí vận hành. Vì vậy, đợt tăng giá đột biến này đã tạo áp lực lớn lên chi phí hoạt động, trực tiếp ảnh hưởng đến nỗ lực phục hồi của các doanh nghiệp trong nước.

Đại diện hãng xe khách FUTA Hà Sơn, đơn vị vận hành hơn 100 đầu xe tuyến Hà Nội – Lào Cai và các tuyến miền Trung, cho biết chi phí nhiên liệu cho mỗi chuyến xe đã tăng thêm từ 1 đến 2 triệu đồng. Theo vị đại diện này, đây là áp lực rất lớn khi giá vé vẫn chưa thể điều chỉnh tương ứng với mức chi phí đầu vào. Trong khối vận tải đường bộ, nhà xe Nguyên Dịu đã chính thức áp dụng mức giá mới từ ngày 9 tháng 3 năm 2026, với mức tăng trung bình từ 30.000 đến 40.000 đồng mỗi vé. Cụ thể, xe 40 giường tăng từ 280.000 đồng lên 320.000 đồng, trong khi xe 34 phòng tăng từ 320.000 đồng lên 350.000 đồng. Nhà xe Tân Nam A cũng thông báo sẽ điều chỉnh giá vé linh hoạt theo biến động giá xăng dầu do áp lực từ chiều xe chạy rỗng, chi phí lương tài xế, phí bảo dưỡng cũng như lãi vay ngân hàng.

Ngành đường sắt cũng không đứng ngoài vòng xoáy này khi Công ty Cổ phần Vận tải đường sắt thông báo tăng 10% giá vé hành khách và 15% cước vận chuyển hàng hóa kể từ ngày 8 tháng 3 năm 2026. Đại diện doanh nghiệp cho biết đây là quyết định cực chẳng đã nhằm duy trì chất lượng dịch vụ và đảm bảo vận hành an toàn trong bối cảnh chi phí logistics đường sắt tăng cao. Ở quy mô quốc tế, hàng không là ngành phản ứng sớm nhất bởi nhiên liệu luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí. Giá vé các chặng dài giữa châu Á và châu Âu đã bắt đầu nhích lên do hạn chế không phận và việc các hãng phải điều chỉnh đường bay. Theo The Traveler, khi giá vé máy bay tăng, chi phí chuyến đi cao hơn sẽ khiến du khách có xu hướng rút ngắn thời gian lưu trú, chuyển sang các điểm đến gần hơn hoặc giảm ngân sách dành cho lưu trú và mua sắm.

Ông Phạm Anh Vũ, Phó Tổng Giám đốc Công ty Du lịch Việt nhận định thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở các hợp đồng quốc tế. Nhiều đoàn khách đã ký hợp đồng từ 6 tháng đến một năm trước với mức giá cố định, khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ thua lỗ nếu vẫn phải thực hiện đúng cam kết ban đầu. Trong khi đó, bà Đoàn Thị Thanh Trà, Phó Tổng Giám đốc Lữ hành Saigontourist cho biết đơn vị vẫn đang nỗ lực giữ giá đối với khách lẻ nhằm kích cầu thị trường. Tuy nhiên, với các hợp đồng khách đoàn, bà Trà cho rằng giá tour sẽ phải tính toán lại dựa trên thời điểm khởi hành và loại phương tiện sử dụng. Việc giữ giá trong bối cảnh hiện nay giống như một cuộc đua đường dài, khi những doanh nghiệp có tiềm lực tài chính hạn chế rất dễ hụt hơi trước các biến động khó lường của thị trường năng lượng.

Doanh nghiệp nỗ lực tìm lối thoát trong bão giá

Để ứng phó tạm thời, nhiều đơn vị vận tải buộc phải thắt chặt chi phí bằng cách cắt giảm các dịch vụ trung chuyển không thiết yếu tại một số địa bàn như Ninh Bình, Huế và Nghệ An nhằm tiết giảm chi phí tối đa. Tuy nhiên, việc tăng giá vé chỉ là giải pháp tình thế và cũng được xem như con dao hai lưỡi khi sức mua của người dân đang có dấu hiệu sụt giảm. Để thích nghi với tình hình mới, nhiều doanh nghiệp đã triển khai các biện pháp tự cứu bằng cách tối ưu hóa lộ trình và gộp các chuyến vắng khách. Đồng thời, họ cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, sử dụng phần mềm quản lý nhiên liệu và giám sát hành trình nhằm hạn chế lãng phí.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp còn chú trọng đàm phán linh hoạt để chia sẻ rủi ro với các đối tác cung ứng dịch vụ lưu trú và vận chuyển. Theo các chuyên gia tại ITB Berlin 2026, dù nhu cầu du lịch toàn cầu vẫn còn sức bật nhất định sau giai đoạn dài bị dồn nén, song chi phí đang trở thành biến số lớn hơn trước, khiến quá trình phục hồi không còn dễ dàng như kỳ vọng. Những điểm đến phụ thuộc nhiều vào dòng khách liên lục địa cần mức giá vé máy bay hợp lý để duy trì sức hút. Khi chi phí di chuyển tăng cao, lợi thế cạnh tranh của các quốc gia cũng bị suy giảm, buộc họ phải điều chỉnh chiến lược nhằm giữ chân du khách trước những lựa chọn thay thế gần hơn hoặc ít tốn kém hơn.

Tâm lý thị trường hiện cũng đang chịu tác động tiêu cực khi sự biến động của giá dầu khiến các doanh nghiệp lữ hành khó xây dựng sản phẩm với mức giá dài hạn. Trong khi đó, du khách lại ngại chốt kế hoạch sớm vì lo ngại chi phí phát sinh. Sự do dự này, nếu kéo dài, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ đặt chỗ cũng như dòng tiền của toàn ngành. Ngoài ra, áp lực từ giá năng lượng còn có thể lan sang nhiều mắt xích khác của du lịch như chi phí vận chuyển hàng hóa, dịch vụ nhà hàng và logistics điểm đến. Khi đó, doanh nghiệp du lịch sẽ đứng trước lựa chọn hoặc chấp nhận biên lợi nhuận mỏng hơn, hoặc buộc phải tăng giá dịch vụ và đối mặt với nguy cơ mất khách vào tay các đối thủ khác.

Theo các chuyên gia kinh tế, nếu tình hình chiến sự tại Trung Đông tiếp tục căng thẳng và giá dầu không có dấu hiệu hạ nhiệt, một làn sóng tăng giá hàng hóa tiêu dùng do chi phí vận tải tăng cao là điều khó tránh khỏi. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp rất cần những chính sách hỗ trợ kịp thời về thuế và phí nhiên liệu từ phía cơ quan quản lý để có thể vượt qua giai đoạn khó khăn này. Đồng thời, hành khách và người tiêu dùng cũng cần chuẩn bị tâm lý cho giai đoạn chi phí đi lại có thể tăng cao hơn. Đây là thời điểm mà các đơn vị vận tải rất mong nhận được sự thấu hiểu từ phía khách hàng để duy trì hoạt động ổn định cũng như đảm bảo chất lượng dịch vụ.

Như chia sẻ từ một chủ nhà xe, đơn vị rất mong bà con thấu hiểu tình thế khó khăn hiện nay. Khi giá xăng dầu ổn định trở lại, các nhà xe chắc chắn sẽ điều chỉnh giá vé về mức hợp lý nhất để phục vụ hành khách. Năm 2026 nhiều khả năng sẽ là một năm mà ngành du lịch phải tăng trưởng trong tâm thế thận trọng hơn. Tuy vậy, nếu giá dầu sớm hạ nhiệt, tác động đối với ngành có thể chỉ dừng lại ở mức gây sức ép trong ngắn hạn. Trong bối cảnh nhiều biến động, sự linh hoạt trong điều hành và quản trị chi phí sẽ trở thành chìa khóa then chốt giúp ngành du lịch vượt qua cơn bão giá, duy trì hoạt động bền vững và tiếp tục giữ chân du khách.