Tín hiệu phục hồi mạnh mẽ từ các ngành hàng chủ lực

Ghi nhận thực tế tại các doanh nghiệp xuất khẩu lớn cho thấy không khí sản xuất đang diễn ra vô cùng khẩn trương. Ông Trần Lam Sơn, Nhà sáng lập Thiên Minh Furniture, khẳng định đơn hàng của đơn vị đang chạy đều đến quý II-2026, giúp doanh nghiệp bước vào năm mới với tâm lý ổn định và không còn lo lắng về thị trường. Tại Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP Hồ Chí Minh (Hawa), Chủ tịch Phùng Quốc Mẫn cho biết đa số hội viên đang trong tình trạng từ trung bình đến tốt, nhiều nơi đã chốt xong kế hoạch sản xuất đến tháng 5-2026.

Sự khởi sắc này không chỉ dừng lại ở ngành gỗ. Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) xác nhận đơn hàng quý I đã đàm phán xong và đang tiếp tục thương thảo cho quý II. Điển hình như tại Tổng Công ty May 10, đơn hàng đã phủ kín đến hết tháng 3-2026. Ông Thân Đức Việt, Tổng Giám đốc May 10, chia sẻ dù thời gian xác nhận đơn hàng hiện nay bị rút ngắn đáng kể so với trước đây – đôi khi chỉ trước vài tuần – nhưng doanh nghiệp vẫn nỗ lực linh hoạt để đáp ứng nhịp độ của thị trường.

Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) từ S&P Global cũng củng cố thêm niềm tin này khi ghi nhận đơn hàng mới tăng trưởng nhanh hơn tháng 12-2025. Đặc biệt, niềm tin kinh doanh của ngành sản xuất Việt Nam đã đạt mức cao nhất trong 22 tháng qua. Việc làm tăng tháng thứ tư liên tiếp với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 6-2024, đặc biệt ở các lĩnh vực như điện tử, máy tính và xe có động cơ tại đầu tàu kinh tế TP Hồ Chí Minh.

Thách thức về chi phí và chiến lược chuyển dịch thị trường

Dù đơn hàng dồi dào, các doanh nghiệp đang phải đối mặt với "bài toán" biên lợi nhuận mỏng. Ông Cao Hữu Hiếu, Tổng Giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), nhận định giá đơn hàng đang có xu hướng giảm ít nhất 5%, trong khi chi phí lương, logistics và nguyên vật liệu lại tăng cao. Để ứng phó, các doanh nghiệp dệt may đang chuyển dịch mạnh sang phân khúc có hàm lượng chất xám cao, như may đo lẻ từng bộ vest cho thị trường Nhật Bản, Mỹ thay vì sản xuất đại trà.

Bên cạnh áp lực chi phí, các rào cản phi thuế quan cũng đang bộc lộ rõ tác động. Ngành thủy sản đang chịu ảnh hưởng từ Đạo luật Bảo vệ Thú biển của Mỹ (MMPA), trong khi ngành gỗ phải đối mặt với các yêu cầu khắt khe về giảm phát thải carbon và truy xuất nguồn gốc gỗ hợp pháp. Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), từ năm 2026, hệ thống mã số vùng trồng rừng sẽ được triển khai trên phạm vi toàn quốc để giúp doanh nghiệp nâng cao vị thế trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Trước rủi ro từ thị trường Mỹ – nơi chiếm hơn 153,1 tỷ USD kim ngạch nhưng đang đối mặt với hàng tồn kho cao – các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần tìm động lực mới từ thị trường châu Á. Thực tế, xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc đại lục và Hong Kong tháng 1 đã tăng 28,7%, trong khi Nhật Bản và Đông Nam Á cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng từ 21% đến hơn 32%. Đối với ngành gỗ, việc tận dụng các thị trường mới như Trung Đông, Ấn Độ và việc Mỹ tạm hoãn tăng thuế với một số mặt hàng tủ bếp đến năm 2027 được xem là cơ hội vàng để doanh nghiệp tái cơ cấu giá thành và đầu tư công nghệ xanh.

Tựu trung lại, sự phục hồi trong tháng đầu năm 2026 là nền tảng quan trọng, nhưng để đạt được các mục tiêu tham vọng như 18-19 tỷ USD kim ngạch ngành gỗ hay duy trì vị thế top 3 xuất khẩu dệt may thế giới, các doanh nghiệp cần tập trung vào quản trị số và chuyển đổi bền vững. Như ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch Viforest nhận định, sự cạnh tranh từ các quốc gia như Malaysia, Indonesia chính là động lực để hàng xuất khẩu Việt Nam đổi mới mẫu mã và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.