Đếm mỏi tay, ăn mỏi mồm với món đặc sản có sự “góp mặt” của 60 loại lá
Đến vùng đất đỏ bazan mà chưa thưởng thức qua đặc sản gỏi lá thì chưa được coi là đã đến Kon Tum, đã đến Tây Nguyên.
 |
| Đặc sản gỏi lá |
Sở dĩ món ăn này được gọi là gỏi lá là bởi thành phần có tới 60 loại lá khác nhau, mỗi lá mang một mùi vị đặc trưng riêng. Đây là món ăn có thể ăn quanh năm, tuy nhiên có sự khác biệt về số lượng lá, phụ thuộc vào thời tiết, khí hậu từng mùa.
Vào mùa khô, mâm gỏi lá chỉ có khoảng 30 - 40 loại, vào mùa mưa, cây cối tốt tươi có thể lên đến hơn 60 - 70 loại lá.
Theo người dân, mâm lá được chia làm ba dạng gồm các loại lá đơn giản dễ tìm, dễ trồng trong vườn nhà như: Lá rau cải, tía tô, húng, bạc hà, đinh lăng, kinh giới, lá sung, diếp cá,... Tiếp đến là dạng lá không mấy xuất hiện trêm mâm cơm Việt là: Lá ổi, lá xoài, chùm ruột, ngũ gia bì,...
Cuối cùng chính là các loại lá rừng như: Lá trâm, ngành ngạch đỏ, mật gấu, lá bứa, me rừng, xầm xương, chòi mòi,... cùng nhiều loại lá cây lạ khác mà chỉ người địa phương mới rõ.
 |
| Người dân phải cất công vào rừng tìm hái được nhiều loại lá ngon và tươi nhất |
Để có một mâm gỏi lá ngon, người dân phải cất công đi vào rừng sâu hái lá, phải cẩn thận phân biệt để tránh hái phải loại cây lạ gần giống với lá có thể ăn được. Đặc biệt khi hái, người dân sẽ để lại những cành lá non, “để dành” cho những lần ăn sau còn có cái để thu hái.
Ngoài việc vất vả đi tìm lá, thì các nguyên liệu phụ ăn kèm như thịt ba chỉ, bì lợn, tôm đất,... cũng phải chuẩn bị chu đáo không kém.
Thịt ba chỉ phải đều có cả nạc và mỡ, thái lát mỏng. Tôm đất đem về làm sạch rồi rang cho vàng ươm, sau đó cẩn thận cắt bỏ phần đầu. Bì lợn đem chế biến như món nem chạo, thái sợi mỏng trộn với thính và gia vị. Phải có thêm đĩa tiêu nguyên hạt, muối hạt và ớt chỉ thiên mới “đúng bài”.
 |
| Nước chấm có phần đặc biệt hơn các món ăn khác |
Hơn hết, thứ được xem là linh hồn của món ăn là nước chấm. Nó không phải nước mắm thông thường, mà để chế biến được ngon phải qua nhiều công đoạn khác nhau. Gạo nếp sau khi được lên men đem ủ với tôm khô, thịt ba chỉ, rồi đem xay nhuyễn. Cho hỗn hợp vừa xay lên chảo nóng đã phi hành khô, thêm mẻ, sa tế, gia vị rồi đảo đều trên bếp lửa liu riu. Thường người đầu bếp sẽ dựa vào mùi và màu của nước chấm để gia giảm mà không cần phải nếm.
Chuẩn bị nguyên liệu đã vất vả, đến khi thưởng thức cũng “vất vả” không kém và phải theo đúng quy trình.
Đầu tiên, khi ăn sẽ dùng lá to nhất cuốn thành cái phễu, sau đó mới cho tiếp khoảng 6 - 7 loại lá nhỏ khác nhau vào, đặt lên một lát thịt luộc, bì lợn, tôm đất rồi chan nước chấm lên, thêm chút ớt hoặc tiêu xanh là đã có thể bỏ vào miệng thưởng thức.
 |
| Dùng lá to nhất cuốn thành cái phễu, sau đó bỏ lần lượt từng nguyên liệu vào |
Khi thưởng thức, thực khách sẽ cảm nhận được nhiều hương vị khác nhau từ các loại lá, có đủ sắc thái của vị chua, vị chát từ, quyện cùng cùng vị mặn xổi của muối hột, vị cay nóng của tiêu, ớt cùng phảng phất mùi men từ trong nước xốt... tạo nên một nét rất riêng biệt cho món ăn, ăn mãi mà không ngán.
Xem thêm:
