Kỳ thi tốt nghiệp THPT khép lại cũng là thời điểm hàng trăm nghìn học sinh bước vào giai đoạn quan trọng: Lựa chọn ngành học và định hướng nghề nghiệp. Bên cạnh yếu tố sở thích và năng lực, câu hỏi được đặt ra nhiều nhất vẫn là triển vọng việc làm và mức thu nhập sau khi ra trường. 

Trong bối cảnh thị trường lao động Việt Nam đang chuyển dịch mạnh theo hướng công nghệ, dịch vụ chất lượng cao và hội nhập quốc tế, mức thu nhập 100 triệu đồng/tháng không còn là khái niệm quá xa vời. Tuy nhiên, đây vẫn là ngưỡng thu nhập chỉ xuất hiện ở một bộ phận lao động có chuyên môn cao, kinh nghiệm dày dặn hoặc đảm nhiệm vị trí quản lý trong các ngành nghề đặc thù.

Từ thực tế đó, câu hỏi học ngành gì để có thu nhập tốt, lên tới cả trăm triệu mỗi tháng trở thành mối quan tâm của nhiều phụ huynh và thí sinh. Dưới đây là các lĩnh vực đang “khát” nhân lực chất lượng cao, sẵn sàng trả mức lương hấp dẫn để thu hút nhân tài. 

Phi công: Nghề có thu nhập thuộc nhóm cao nhất thị trường lao động

Theo Aviation A2Z (chuyên trang tin tức và phân tích chuyên sâu về ngành hàng không), mức lương của phi công làm việc tại Vietnam Airlines dao động từ 10.000 - 18.000 USD/tháng (khoảng 263 - 473 triệu đồng), tùy thuộc vào vị trí, kinh nghiệm, thâm niên công tác cũng như hiệu quả làm việc.

Trước đó, một số thông tin tuyển dụng của các hãng hàng không tại Việt Nam cho thấy cơ trưởng khai thác dòng máy bay thân rộng Boeing 787 có thể nhận mức thu nhập tối đa khoảng 13.300 USD/tháng (gần 350 triệu đồng). Với các dòng máy bay thân hẹp, thu nhập của cơ trưởng cũng có thể đạt trên 10.000 USD/tháng.

Mức đãi ngộ cao phản ánh tính chất đặc thù của nghề nghiệp. Phi công là lực lượng trực tiếp vận hành máy bay, chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn cho hành khách, tổ bay và toàn bộ chuyến bay. Công việc đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, khả năng xử lý tình huống nhanh, sức khỏe tốt cùng tinh thần trách nhiệm lớn.

Khác với nhiều ngành nghề khác, con đường trở thành phi công không nhất thiết phải bắt đầu từ đại học. Điều kiện cơ bản là ứng viên tốt nghiệp THPT và tham gia các chương trình đào tạo được Cục Hàng không Việt Nam phê chuẩn.

Quá trình đào tạo thường kéo dài từ 14 - 24 tháng đối với giai đoạn cơ bản. Sau khi được tuyển dụng vào hãng hàng không, học viên tiếp tục trải qua các khóa huấn luyện chuyển loại và thực hành trên từng dòng máy bay cụ thể trước khi đủ điều kiện khai thác thương mại.

Bên cạnh yêu cầu về kiến thức chuyên môn, ứng viên phải vượt qua các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về sức khỏe, thị lực, thể lực và trình độ ngoại ngữ. Đây cũng là một trong những lý do khiến nguồn cung phi công chất lượng cao luôn ở mức hạn chế so với nhu cầu của thị trường.

Theo thông tin từ các cơ sở đào tạo, tổng chi phí để hoàn thành chương trình huấn luyện cơ bản thường dao động từ 1,8 - 2,5 tỷ đồng.

Trường Phi công Bay Việt (Viet Flight Training) - đơn vị trực thuộc Vietnam Airlines, hiện là một trong những cơ sở đào tạo phi công lớn tại Việt Nam. Chi phí khóa học khoảng 1,7 tỷ đồng, chưa bao gồm một số khoản sinh hoạt cá nhân. Ngoài ra, học viên còn có thể lựa chọn các chương trình đào tạo của Bamboo Airways hoặc một số trung tâm liên kết quốc tế được Cục Hàng không Việt Nam cấp phép hoạt động.

Để trúng tuyển, ứng viên phải trải qua nhiều vòng đánh giá, bao gồm kiểm tra tiếng Anh, trắc nghiệm năng lực, đánh giá tố chất nghề nghiệp và phỏng vấn trực tiếp.

Khoa học máy tính: Ngành học của kỷ nguyên số

Khoa học máy tính (Computer Science) là ngành khoa học nghiên cứu về dữ liệu, thuật toán, hệ thống tính toán và các nguyên lý vận hành của máy tính. Nếu Công nghệ thông tin tập trung vào việc triển khai và vận hành các giải pháp công nghệ, Khoa học máy tính hướng nhiều hơn tới việc xây dựng nền tảng, phát triển thuật toán và giải quyết các bài toán tính toán phức tạp.

Đây được xem là nền tảng của nhiều công nghệ đang định hình đời sống hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, hệ thống tìm kiếm, nền tảng phát trực tuyến hay các công cụ AI tạo sinh. 

Các lĩnh vực trọng tâm của ngành bao gồm lý thuyết tính toán và thuật toán, cấu trúc dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, học máy, khoa học dữ liệu, kỹ thuật phần mềm, an ninh mạng và mật mã học. Bên cạnh đó, sinh viên còn có thể lựa chọn nhiều hướng chuyên sâu như phát triển ứng dụng, lập trình website, lập trình game, an ninh hệ thống hoặc nghiên cứu và phát triển các giải pháp AI.

Tại khu vực phía Bắc, những cơ sở đào tạo ngành Khoa học máy tính gồm Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông.

Ở phía Nam, các trường đào tạo được đánh giá cao gồm Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP. HCM, Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TP. HCM, Đại học Công nghệ Thông tin - Đại học Quốc gia TP. HCM và Đại học Công nghiệp TP. HCM. 

Với nền tảng kiến thức chuyên sâu, sinh viên tốt nghiệp ngành Khoa học máy tính có thể đảm nhận nhiều vị trí khác nhau như kỹ sư phần mềm, nhà khoa học dữ liệu, kỹ sư trí tuệ nhân tạo, chuyên gia học máy, chuyên gia an ninh mạng hoặc giảng viên, nhà nghiên cứu.

Theo VietnamWorks, mức lương là một trong những yếu tố tạo sức hút đặc biệt đối với ngành Khoa học máy tính. 

Đối với sinh viên mới tốt nghiệp hoặc thực tập sinh, thu nhập thường dao động từ 8 - 15 triệu đồng/tháng. Sau 1 - 3 năm kinh nghiệm, mức lương phổ biến từ 15 - 30 triệu đồng/tháng. Nhóm nhân sự có kinh nghiệm từ 3 - 5 năm có thể nhận 30 - 60 triệu đồng/tháng. Đặc biệt, các vị trí trưởng nhóm, quản lý kỹ thuật hoặc chuyên gia công nghệ thường có mức thu nhập từ 60 triệu đồng đến trên 100 triệu đồng/tháng.

Logistics: Nghề “hot” tại Việt Nam nhờ sự bùng nổ của thương mại điện tử và xuất nhập khẩu

Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, xuất nhập khẩu và hoạt động sản xuất toàn cầu đang tạo động lực tăng trưởng lớn cho ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng tại Việt Nam. Đây cũng là một trong những lĩnh vực được đánh giá có nhu cầu nhân lực cao cùng lộ trình thăng tiến rõ ràng.

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), ngành Logistics Việt Nam hiện duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 14 - 16% mỗi năm, với quy mô thị trường ước đạt 40 - 42 tỷ USD (1 - 1,103 triệu tỷ đồng). 

Logistics là quá trình tổ chức, quản lý và điều phối dòng hàng hóa từ nơi sản xuất đến tay người tiêu dùng, với mục tiêu tối ưu thời gian và chi phí. Các hoạt động của ngành bao gồm vận tải, kho bãi, quản trị tồn kho, lập kế hoạch cung ứng, xử lý đơn hàng và dịch vụ khách hàng.

Trong khi đó, Quản lý chuỗi cung ứng có phạm vi rộng hơn, bao gồm toàn bộ quá trình từ tìm kiếm nguồn nguyên liệu, sản xuất, lưu kho, vận chuyển đến phân phối sản phẩm ra thị trường. Đây là hoạt động kết nối các mắt xích trong chuỗi giá trị nhằm bảo đảm hàng hóa được cung ứng hiệu quả và liên tục.

Sinh viên tốt nghiệp ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng có thể làm việc ở nhiều lĩnh vực khác nhau như vận tải, kho vận, xuất nhập khẩu, thương mại quốc tế hoặc sản xuất công nghiệp.

Một số vị trí phổ biến gồm chuyên viên quản lý chuỗi cung ứng, chuyên viên logistics, nhân viên chứng từ xuất nhập khẩu, khai báo hải quan, điều phối vận tải, chuyên viên thanh toán quốc tế, nhân viên thu mua và phát triển nhà cung cấp.

Bên cạnh đó, người học cũng có thể tham gia các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics với vai trò kinh doanh quốc tế, đại lý vận tải (freight forwarder), quản lý kho bãi hoặc điều phối hoạt động giao nhận hàng hóa.

Sau nhiều năm tích lũy kinh nghiệm, người lao động có cơ hội thăng tiến lên các vị trí quản lý như trưởng bộ phận logistics, giám đốc chuỗi cung ứng, giám đốc vận hành, quản lý vùng hoặc giám đốc sản xuất.

Một số trường đào tạo ngành Logistics gồm: Đại học Thương mại, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Hàng hải Việt Nam, Đại học Kinh tế TP. HCM và Đại học Giao thông Vận tải TP. HCM.

Logistics được xem là một trong những ngành nghề có thu nhập hấp dẫn trong nhóm kinh tế - thương mại.

Sinh viên mới tốt nghiệp thường nhận mức lương từ 7 - 10 triệu đồng/tháng. Sau khoảng 2 - 3 năm làm việc, thu nhập có thể tăng lên 12 - 20 triệu đồng/tháng. Đối với các vị trí quản lý cấp trung, mức lương phổ biến dao động từ 30 - 50 triệu đồng/tháng.

Đặc biệt, các chuyên gia chuỗi cung ứng, giám đốc logistics hoặc nhân sự cấp cao làm việc tại các tập đoàn đa quốc gia có thể nhận thu nhập từ 80 - 100 triệu đồng/tháng, thậm chí cao hơn tùy quy mô doanh nghiệp và phạm vi quản lý.

Một số khảo sát thị trường lao động cũng cho thấy mức lương của nhân sự logistics liên tục tăng theo kinh nghiệm và năng lực chuyên môn. Những vị trí quản lý logistics tại các doanh nghiệp lớn hiện có thể nhận mức đãi ngộ từ 15 - 23 triệu đồng/tháng, trong khi ở các tập đoàn quốc tế, con số này có thể lên tới hàng chục triệu đồng hoặc vượt mốc 100 triệu đồng mỗi tháng.

Theo Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và Thông tin thị trường lao động TP. HCM, trong giai đoạn 2020 - 2025, thành phố có nhu cầu khoảng 310.000 - 330.000 việc làm mới mỗi năm, trong đó nhóm ngành logistics chiếm khoảng 5%.

Hiện Việt Nam có hơn 1.500 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics và con số này được dự báo tiếp tục tăng trong những năm tới. Nhu cầu tuyển dụng trải rộng từ doanh nghiệp trong nước đến các tập đoàn đa quốc gia hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, bán lẻ và vận tải.

Nhiều doanh nghiệp lớn như DHL, Bosch, Samsung hay Unilever thường xuyên tuyển dụng nhân sự logistics và chuỗi cung ứng với mức thu nhập cạnh tranh cùng cơ hội làm việc trong môi trường quốc tế.

Lập trình viên: Nghề “xương sống” của kỷ nguyên số với thu nhập tăng nhanh theo năng lực

Lập trình viên là người sử dụng ngôn ngữ lập trình để phát triển phần mềm, website, ứng dụng di động, hệ thống tự động hoặc các mô hình trí tuệ nhân tạo. Công việc này hiện diện trong hầu hết lĩnh vực kinh tế - xã hội, từ ngân hàng, y tế, giáo dục đến thương mại điện tử, mạng xã hội và công nghiệp game.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, lập trình viên không chỉ dừng lại ở việc viết mã, mà còn tham gia thiết kế hệ thống, tối ưu hiệu suất, đảm bảo bảo mật và phát triển sản phẩm công nghệ phục vụ người dùng cuối.

Tại miền Bắc, các trường đào tạo mạnh về công nghệ thông tin gồm Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông.

Khu vực miền Trung có Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng và Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng với chương trình đào tạo thiên về kỹ thuật và ứng dụng.

Tại miền Nam, các cơ sở đào tạo nổi bật gồm Đại học Bách khoa TP. HCM, Trường Đại học Công nghệ Thông tin - Đại học Quốc gia TP. HCM và Học viện Kỹ thuật Mật mã (phân hiệu TP. HCM), với thế mạnh về lập trình, an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo.

Thị trường lao động ngành công nghệ thông tin đang duy trì nhu cầu tuyển dụng ổn định, đặc biệt ở các vị trí như lập trình viên web, lập trình viên mobile, kỹ sư phần mềm, kỹ sư dữ liệu, kỹ sư AI và chuyên gia an ninh mạng. 

Theo báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông, công nghệ thông tin được xác định là nhóm ngành tiếp tục phát triển mạnh trong tương lai, kéo theo nhu cầu tuyển dụng lập trình viên tăng đều tại cả thị trường trong nước và quốc tế.

Ngoài làm việc tại doanh nghiệp nội địa, nhiều lập trình viên Việt Nam hiện có cơ hội tham gia các dự án toàn cầu hoặc làm việc từ xa cho doanh nghiệp nước ngoài. Mức thu nhập phổ biến từ khoảng 2.500 USD/tháng (tương đương hơn 65 triệu đồng) và có thể cao hơn đáng kể đối với nhân sự có chuyên môn sâu hoặc kinh nghiệm quốc tế.

Theo báo cáo thị trường năm 2025 của JobOKO, công nghệ thông tin tiếp tục nằm trong nhóm ngành có mức thu nhập cao tại Việt Nam. Với lập trình viên có từ 3 năm kinh nghiệm trở lên, thu nhập trung bình dao động từ 20 - 32,5 triệu đồng/tháng, tùy vị trí và năng lực chuyên môn.