Giáo sư, Thầy thuốc Nhân dân Vũ Văn Đính - người sáng lập ra ngành hồi sức cấp cứu của Việt Nam đã qua đời vào sáng 29/7, hưởng thọ 93 tuổi. Thông tin được Hội Hồi sức cấp cứu và Chống độc Việt Nam xác nhận.

Giáo sư Vũ Văn Đính sinh năm 1933 tại xã Hoàng Diệu, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương cũ (nay là thôn Phong Lâm, xã Gia Phúc, TP. Hải Phòng).

Trong suốt sự nghiệp, ông đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như Chủ tịch Hội Hồi sức cấp cứu và Chống độc Việt Nam, Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai và Chủ nhiệm Bộ môn Hồi sức cấp cứu, Trường Đại học Y Hà Nội. Tên tuổi của ông gắn liền với quá trình hình thành, phát triển chuyên ngành hồi sức cấp cứu tại Việt Nam, đồng thời góp phần đào tạo nhiều thế hệ bác sĩ đầu ngành.

Rời Trường Đại học Y Hà Nội sau khi tốt nghiệp, bác sĩ trẻ Vũ Văn Đính gắn bó với Tổ Hồi sức cấp cứu A9 - tiền thân của Khoa Hồi sức cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai. Đây là đơn vị tiếp nhận những trường hợp bệnh nặng, nguy kịch từ khắp các tỉnh, thành.

Từ thực tiễn điều trị, ông từng bước xây dựng mô hình khoa hồi sức cấp cứu chuyên biệt theo tiêu chuẩn hiện đại. Nhiều kỹ thuật mới được ông và cộng sự triển khai thành công từ rất sớm như sốc điện, đặt máy tạo nhịp tim, thông khí nhân tạo, lọc màng bụng và lọc máu liên tục. Những kỹ thuật này mở rộng khả năng cứu sống nhiều trường hợp nguy kịch, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển của hồi sức tích cực tại Việt Nam.

Một trong những dấu ấn có ý nghĩa lâu dài của Giáo sư Vũ Văn Đính là đề xuất cải tổ hệ thống cấp cứu trong bệnh viện. Nhận thấy việc tập trung toàn bộ bệnh nhân nặng về một khoa vừa gây quá tải, vừa ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị, ông tham mưu xây dựng mô hình phân chia thành 3 chuyên khoa gồm Khám bệnh, Cấp cứu và Hồi sức tích cực.

Theo mô hình này, Khoa Khám bệnh thực hiện nhiệm vụ sàng lọc và phân luồng người bệnh; Khoa Cấp cứu tiếp nhận, xử trí các trường hợp khẩn cấp; Khoa Hồi sức tích cực tập trung điều trị bệnh nhân nguy kịch sau cấp cứu ban đầu. Cách tổ chức này nhanh chóng chứng minh hiệu quả, được Bộ Y tế triển khai rộng rãi và đến nay vẫn là mô hình vận hành của hầu hết bệnh viện trên cả nước.

Bên cạnh công tác điều trị và xây dựng hệ thống chuyên môn, Giáo sư Vũ Văn Đính còn để lại dấu ấn đặc biệt trong lĩnh vực chống độc với câu chuyện được nhiều đồng nghiệp nhắc lại là "nuôi rắn cứu người".

Đầu những năm 1980, số ca ngộ độc do rắn cắn liên tục gia tăng, Việt Nam chưa sản xuất được huyết thanh kháng nọc, trong khi thuốc nhập khẩu có giá rất cao. Nếu không có thuốc, bệnh nhân phải thở máy, lọc máu và dễ gặp biến chứng. Trước thực tế đó, ông quyết định tự nghiên cứu. Ông xin rắn độc từ người dân và nhiều địa phương, dựng khu nuôi ngay cạnh Khoa Hồi sức cấp cứu A9 để lấy nọc phục vụ nghiên cứu.

Khu nuôi có nhiều loài rắn độc như cạp nong, cạp nia, hổ mang, hổ chúa, rắn lục xanh... Chính ông là người trực tiếp theo dõi, chăm sóc đàn rắn. Có thời điểm, một con cạp nia sổng chuồng trong khuôn viên bệnh viện khiến ông nhiều đêm thức trắng, ngủ lại ngay tại khoa để theo dõi, tránh nguy cơ xảy ra tai nạn.

Những lô huyết thanh đầu tiên do nhóm nghiên cứu tạo ra gặp trắc trở khi chưa kịp thử nghiệm đã bị lấy cắp. Sau đó, Giáo sư Vũ Văn Đính cùng các cộng sự chuyển sang hợp tác với Viện Pasteur Nha Trang, tiếp tục hoàn thiện quy trình nghiên cứu và phát triển huyết thanh kháng nọc đối với một số loài rắn độc như rắn hổ đất và rắn lục. Kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả điều trị các trường hợp ngộ độc do rắn cắn, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển của lĩnh vực chống độc tại Việt Nam.

Trong gần 7 thập kỷ hoạt động chuyên môn, Giáo sư Vũ Văn Đính còn là tác giả và đồng tác giả của gần 100 công trình nghiên cứu khoa học cùng nhiều giáo trình, sách chuyên khảo về hồi sức cấp cứu và chống độc. Ông được đồng nghiệp đánh giá là người có công lớn trong việc chuẩn hóa đào tạo chuyên ngành, truyền đạt kinh nghiệm xử trí nhiều ca cấp cứu và ngộ độc phức tạp cho các thế hệ bác sĩ.

Ngay cả khi bước sang tuổi 80, ông vẫn đều đặn đến Bệnh viện Bạch Mai, tham gia giảng dạy, hướng dẫn luận văn, cập nhật giáo trình và theo đuổi mục tiêu phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện nhằm nâng cao khả năng tiếp cận người bệnh ngay từ cộng đồng.

Với những đóng góp nổi bật cho nền y học nước nhà, Giáo sư Vũ Văn Đính được Nhà nước trao tặng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân, 2 lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Đơn vị ông gây dựng là Khoa Hồi sức cấp cứu A9 cũng 2 lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

Năm 2012, tại Hội nghị Quản lý bệnh viện châu Á tổ chức ở Hà Nội, Giáo sư Vũ Văn Đính được trao Giải thưởng "Cống hiến trọn đời" về chăm sóc sức khỏe. Đây là sự ghi nhận đối với hành trình nhiều thập kỷ cống hiến cho công tác điều trị, đào tạo và phát triển chuyên ngành hồi sức cấp cứu của Việt Nam.

Theo thông tin từ gia đình, lễ viếng Giáo sư, Thầy thuốc Nhân dân Vũ Văn Đính được tổ chức từ 8h30 ngày 1/8 tại Nhà tang lễ số 5 Trần Thánh Tông (Hà Nội). Lễ truy điệu và đưa tang diễn ra lúc 9h30 cùng ngày, sau đó linh cữu được hỏa táng tại Đài hóa thân Hoàn Vũ (Văn Điển, Hà Nội).