Giá xuất khẩu giảm mạnh do nguồn cung lớn

Theo số liệu từ Cục Hải quan, trong tháng 4 năm 2026 Việt Nam xuất khẩu khoảng 189.894 tấn cà phê, mang về 822,5 triệu USD. Tính chung 4 tháng đầu năm, khối lượng xuất khẩu đạt khoảng 782.017 tấn, tăng 11,7% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, trái ngược với đà tăng sản lượng, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành lại giảm gần 10%, xuống còn khoảng 3,57 tỷ USD. Sự nghịch chiều này phản ánh rõ biến động bất lợi khi giá xuất khẩu bình quân cà phê Việt Nam chỉ đạt khoảng 4.555 USD/tấn, giảm gần 20% so với cùng kỳ năm 2025.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thực trạng này là do giá cà phê thế giới đang lao dốc mạnh. Diễn biến này thể hiện rõ trên các sàn giao dịch quốc tế khi giá Robusta trên sàn London giảm từ 4.100 USD/tấn hồi đầu năm xuống chỉ còn quanh mức 3.300–3.500 USD/tấn trong tháng 4. Tương tự, tại sàn New York, giá Arabica cũng giảm mạnh xuống còn khoảng 279–305 US cent. Ở thị trường nội địa, giá cà phê nhân xô liên tục đi xuống và đánh mất mốc 90.000 đồng/kg, khiến hoạt động giao dịch trở nên trầm lắng khi nông dân có xu hướng giữ hàng chờ giá phục hồi.

Phân tích về những diễn biến này, ông Đỗ Hà Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê và Ca cao Việt Nam, cho rằng nguyên nhân lớn nhất khiến giá giảm mạnh là do nguồn cung toàn cầu gia tăng đáng kể. Dự báo niên vụ cà phê thế giới 2025/2026 có thể đạt mức kỷ lục khoảng 180 triệu bao, tăng gần 8 triệu bao so với niên vụ trước. Trong đó, phần sản lượng tăng thêm chủ yếu đến từ dòng Robusta của Brazil – quốc gia sản xuất cà phê lớn nhất thế giới. Dự báo Brazil có thể đạt sản lượng 65,1 triệu bao, hoặc thậm chí lên tới 75 triệu bao nếu điều kiện thời tiết tiếp tục thuận lợi.

Bên cạnh áp lực từ nguồn cung, nhu cầu tiêu thụ cà phê toàn cầu lại không ghi nhận nhiều biến động đáng kể. Ông Đỗ Hà Nam cũng nhận định thêm rằng, mặc dù xung đột tại khu vực Trung Đông có thể khiến giá tăng nhẹ trong ngắn hạn, nhưng xu hướng chung vẫn là giảm so với năm 2025. Ngoài ra, ngành cà phê hiện còn đối mặt rủi ro từ chi phí logistics tăng cao và giá phân bón neo ở mức cao. Theo quy luật hàng năm, lượng xuất khẩu trong 6 tháng cuối năm thường thấp hơn nửa đầu năm, vì vậy mục tiêu tăng trưởng kim ngạch hai con số trong năm nay đang đối mặt với nhiều thách thức lớn.

Đẩy mạnh chế biến sâu nâng cao giá trị

Trong bối cảnh giá cà phê nhân thế giới chịu sức ép lớn từ triển vọng nguồn cung gia tăng tại Brazil, phân khúc cà phê chế biến lại đang cho thấy những tín hiệu khả quan. Số liệu thực tế trong 4 tháng đầu năm 2026 cho thấy xuất khẩu cà phê rang xay cùng các loại hòa tan đạt khoảng 65.100 tấn, thu về khoảng 600 triệu USD. Con số này tương đương mức tăng trưởng 17% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Nếu quy đổi theo tiêu chuẩn của Tổ chức Cà phê Quốc tế, lượng cà phê chế biến này tương đương 106.000 tấn cà phê nhân nguyên liệu và hiện chiếm khoảng 16% tổng kim ngạch của toàn ngành.

Trước tình hình giá cà phê nhân sụt giảm mạnh, phía Hiệp hội Cà phê và Ca cao Việt Nam khẳng định việc đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm chế biến sâu sẽ là giải pháp quan trọng nhất để bù đắp phần kim ngạch bị hao hụt. Việc tập trung vào các sản phẩm có hàm lượng giá trị gia tăng cao giúp doanh nghiệp giảm bớt sự phụ thuộc vào biến động giá cả của mặt hàng thô trên sàn giao dịch quốc tế. Hiệp hội cũng khuyến nghị các đơn vị cần nhanh chóng chuyển dịch sang các dòng cà phê chất lượng cao hoặc sản phẩm có chứng chỉ xanh, bền vững nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh tại các thị trường cao cấp.

Bên cạnh thay đổi cơ cấu sản phẩm, công tác mở rộng thị trường và xúc tiến thương mại cũng cần được triển khai quyết liệt hơn. Phía Hiệp hội Cà phê và Ca cao Việt Nam đã đề xuất đẩy mạnh quảng bá tại những thị trường giàu tiềm năng như Trung Quốc, Nga, Hàn Quốc, cũng như nhóm thị trường Bắc Âu đối với dòng cà phê đặc sản, hữu cơ. Việc cung cấp đầy đủ thông tin thị trường cho cả doanh nghiệp lẫn người sản xuất cũng đóng vai trò then chốt, giúp các bên chủ động điều tiết kế hoạch kinh doanh. Đây là bước đi cần thiết để ngành cà phê thích ứng trong bối cảnh dư địa tăng trưởng sản lượng thô không còn nhiều.

Đánh giá về triển vọng dài hạn, các chuyên gia kinh tế cho rằng khi thị trường cà phê toàn cầu bước vào chu kỳ cạnh tranh mới, lợi thế sẽ thuộc về những đơn vị kiểm soát tốt chất lượng và quy trình chế biến. Hiện nay, dư địa tăng trưởng của ngành không còn nằm ở việc gia tăng diện tích, mà phụ thuộc vào khả năng chế biến sâu và xây dựng giá trị thương hiệu. Việc chuyển đổi mô hình từ xuất khẩu nguyên liệu sang sản phẩm tinh chế không chỉ là giải pháp tình thế mà còn là hướng đi chiến lược để ngành cà phê Việt Nam duy trì vị thế dẫn đầu. Đây chính là điểm tựa quan trọng để toàn ngành vượt qua những biến động trong giai đoạn tới.