Mối nguy từ "tử thần" giấu mặt

Theo thông tin từ Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trong vòng một tháng qua (từ 27/12/2025 đến 26/1/2026), bang Tây Bengal (Ấn Độ) đã ghi nhận 5 trường hợp nghi ngờ mắc virus Nipah, trong đó có 2 ca đã được xét nghiệm khẳng định dương tính.

Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) nhấn mạnh, bệnh do virus Nipah được xếp vào bệnh truyền nhiễm nhóm A (nhóm đặc biệt nguy hiểm). Đặc tính đáng lo ngại nhất của loại virus này là khả năng gây tử vong rất cao, dao động từ 40% đến 75% trong các đợt bùng phát trước đây.

Khó khăn lớn nhất của y học hiện tại là chưa có vaccine phòng ngừa và thuốc điều trị đặc hiệu. Bệnh nhân nhiễm virus thường trải qua thời gian ủ bệnh từ 4 đến 14 ngày với các triệu chứng ban đầu dễ nhầm lẫn như sốt, đau đầu, đau cơ, nôn mửa, đau họng. Tuy nhiên, bệnh có thể tiến triển rất nhanh sang thể nặng với các biểu hiện viêm não cấp tính như: chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, rối loạn ý thức và co giật.

Cơ chế lây truyền của Nipah khá đa dạng, bao gồm:

Lây từ động vật sang người (chủ yếu là dơi ăn quả, lợn).

Lây qua thực phẩm, vật phẩm bị ô nhiễm chất thải của động vật mang bệnh.

Lây trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc với dịch tiết, dịch bài tiết.

Kích hoạt "hàng rào" phòng thủ từ cửa khẩu đến bệnh viện

Trước nguy cơ dịch bệnh xâm nhập vào Việt Nam thông qua giao thương và du lịch, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh và Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đã yêu cầu Sở Y tế các tỉnh, thành phố, Y tế các Bộ, ngành triển khai ngay các biện pháp cấp bách:

Tại cửa khẩu và cộng đồng:

Giám sát chặt chẽ người nhập cảnh, đặc biệt là hành khách đi/đến từ vùng có dịch trong vòng 14 ngày. Các trường hợp có biểu hiện sốt, triệu chứng hô hấp hoặc thần kinh bất thường phải được phát hiện sớm, xử lý kịp thời ngay tại cửa khẩu để ngăn chặn nguồn lây.

Tại các cơ sở y tế:

Bộ Y tế yêu cầu các bệnh viện phải sẵn sàng khu vực cách ly nghiêm ngặt cho các ca nghi ngờ hoặc đã xác định nhiễm bệnh. Công tác kiểm soát nhiễm khuẩn, trang bị phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế phải được thực hiện ở mức cao nhất để tránh lây nhiễm chéo trong môi trường bệnh viện.

Chuẩn bị nguồn lực:

Các Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur được giao nhiệm vụ hỗ trợ kỹ thuật, tập huấn cho tuyến dưới về giám sát, lấy mẫu và vận chuyển bệnh phẩm. Các đội phản ứng nhanh cần được rà soát và củng cố để sẵn sàng lên đường khi có tình huống phát sinh.

TP.HCM: Chưa ghi nhận ca bệnh, siết chặt giám sát tại Tân Sơn Nhất

Sáng 28/1/2026, thông tin từ Sở Y tế TP.HCM mang lại tín hiệu tích cực khi cho biết: Các nghiên cứu chuyên sâu sử dụng kỹ thuật hiện đại (metagenomics, PCR) do Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM phối hợp với Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford thực hiện trên các bệnh nhân viêm não tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam đều chưa phát hiện virus Nipah.

Tuy nhiên, PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM khẳng định không được chủ quan. Nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài vẫn hiện hữu do nhu cầu đi lại quốc tế tăng cao. Sở đã chỉ đạo tăng cường giám sát y tế tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, đặc biệt lưu ý hành khách quá cảnh hoặc đến từ vùng dịch. Mọi trường hợp nghi ngờ sẽ được chuyển thẳng về Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới để cách ly và chẩn đoán.

Khuyến cáo quan trọng cho cộng đồng

Để chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình trước dịch bệnh nguy hiểm này, Tạp chí Thương hiệu và Sản phẩm khuyến nghị bạn đọc tuân thủ các hướng dẫn sau từ Bộ Y tế:

Vệ sinh an toàn thực phẩm: Thực hiện "ăn chín, uống sôi". Tuyệt đối không ăn tiết canh, không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu bị động vật (dơi, chim) cắn phá. Trái cây tươi cần được rửa sạch, gọt vỏ trước khi ăn. Tránh uống các loại nước ép từ nhựa cây (như cây chà là) chưa qua chế biến nhiệt.

Hạn chế tiếp xúc nguồn lây: Không tiếp xúc gần với dơi ăn quả, lợn hoặc các động vật nghi ngờ mắc bệnh. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt sau khi tiếp xúc với động vật.

Thận trọng khi di chuyển: Hạn chế đi du lịch, công tác đến các vùng đang có dịch nếu không thực sự cần thiết.

Theo dõi sức khỏe: Người trở về từ vùng dịch cần tự theo dõi sức khỏe trong 14 ngày. Nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, đau đầu dữ dội, lơ mơ... cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất và khai báo rõ tiền sử dịch tễ, không tự ý điều trị tại nhà.