Tại Hội nghị Đánh giá công nghệ y tế Việt Nam năm 2026 diễn ra ngày 6/5 tại Hà Nội, bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), cho biết cơ quan này đang đẩy nhanh tiến độ thẩm định để ban hành danh mục thuốc BHYT mới ngay trong quý 2 năm 2026. Đây được xem là đợt cập nhật lớn nhất sau hơn 8 năm, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc đối với cộng đồng người bệnh.

Ưu tiên nhóm thuốc phát minh và liệu pháp điều trị đích

Trong tổng số 84 hoạt chất dự kiến bổ sung, nhóm thuốc điều trị ung thư chiếm tỷ trọng lớn nhất với 30 loại (xấp xỉ 36%). Đáng chú ý, danh mục tập trung vào các thuốc phát minh thế hệ mới như liệu pháp điều trị đích, kháng thể đơn dòng và thuốc miễn dịch. Đây là những phương pháp điều trị tiên tiến nhất hiện nay nhưng có chi phí cực kỳ đắt đỏ, dao động từ 120-150 triệu đồng mỗi tháng.

Theo số liệu từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 165.000 ca mắc mới. Tuy nhiên, chỉ khoảng 10% bệnh nhân có khả năng tiếp cận các liệu pháp đích do rào cản kinh tế. Việc quỹ BHYT dự kiến đồng chi trả từ 30-50% sẽ giúp giải quyết "bài toán" chi phí từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng mỗi năm cho một liệu trình điều trị chuyên sâu.

Bên cạnh nhóm thuốc ung thư, danh mục mới còn mở rộng sang hơn 20 nhóm bệnh mạn tính khác như tim mạch, đái tháo đường, huyết áp, thần kinh và hô hấp. Sự thay đổi này giúp danh mục thuốc BHYT bắt kịp sự phát triển của y học hiện đại, thay thế những hoạt chất cũ không còn tối ưu.

Giải pháp giảm chi phí tiền túi và lộ trình thông tuyến chuyên sâu

Một trong những điểm mới đáng chú ý là Bộ Y tế đang rà soát danh mục 62 bệnh hiếm và bệnh hiểm nghèo để cho phép bệnh nhân được điều trị trực tiếp tại các bệnh viện cấp chuyên sâu (tuyến Trung ương) mà không cần giấy chuyển viện nhưng vẫn hưởng 100% mức quyền lợi BHYT. Chính sách này không chỉ giảm thủ tục hành chính mà còn giúp người bệnh tiếp cận phác đồ chất lượng cao ngay từ giai đoạn đầu, đặc biệt với các nhóm bệnh lý huyết học và ung thư.

Đồng thời, chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí một phần cho bệnh nhân cũng đang được đẩy mạnh. Từ năm 2019 đến nay, thông qua sự phối hợp giữa Bộ Y tế và các doanh nghiệp dược, hơn 1.600 tỷ đồng tiền thuốc đã được tài trợ cho trên 6.000 bệnh nhân tại 63 cơ sở y tế trên toàn quốc. Đây là nguồn lực hỗ trợ quan trọng trong khi chờ các loại thuốc mới hoàn tất thủ tục đưa vào danh mục chi trả chính thức của quỹ BHYT.

Đảm bảo tính bền vững cho quỹ bảo hiểm y tế

Mặc dù việc mở rộng danh mục thuốc dự kiến làm tăng chi quỹ BHYT khoảng 2.500 tỷ đồng mỗi năm, nhưng Bộ Y tế khẳng định đây là bước đi cần thiết để hướng tới mục tiêu giảm chi phí tiền túi của người dân (hiện vẫn ở mức trên 39%).

Để đảm bảo tính bền vững, Bộ Y tế đang thúc đẩy ứng dụng Đánh giá công nghệ y tế (HTA). Đây là công cụ khoa học giúp lựa chọn thuốc dựa trên bằng chứng về chi phí và hiệu quả điều trị. Ông Nguyễn Tất Thao, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát thanh toán BHXH Việt Nam, cho biết trong quý 1/2026, tổng chi khám chữa bệnh BHYT cả nước đạt hơn 38.600 tỷ đồng, tăng 8,5% so với cùng kỳ. Việc áp dụng HTA sẽ giúp cơ quan quản lý có cơ sở vững chắc để đàm phán giá thuốc với các đơn vị cung ứng, đảm bảo người dân được sử dụng thuốc tốt với giá thành hợp lý nhất.

Việc đồng bộ hóa từ mở rộng danh mục thuốc đến cải cách quy định chuyển tuyến được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân, khẳng định vai trò trụ cột của BHYT trong hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam.