Bộ Công Thương vừa trình Chính phủ dự thảo nghị quyết nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc để đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026.

Theo đề xuất, giá cơ sở xăng E10 sẽ được tính toán dựa trên giá xăng RON95 trên thị trường thế giới, giá ethanol nhiên liệu (E100) cùng các chi phí phối trộn, vận chuyển, tồn trữ và các chi phí hợp lý khác.

Đề xuất cơ chế tính giá xăng E10

Trong dự thảo, Bộ Công Thương đề xuất giao Bộ Công Thương và Bộ Tài chính phối hợp xác định các yếu tố cấu thành giá cơ sở xăng E10 để phục vụ công tác điều hành thị trường. Giai đoạn đầu, mặt hàng được lựa chọn công bố giá cơ sở là E10RON95-III.

Theo cơ chế đề xuất, giá ethanol nhiên liệu sẽ do Bộ Tài chính xác định và công bố làm căn cứ tính giá. Giá xăng thế giới được tính theo bình quân giá giao dịch quốc tế của xăng RON95 giữa hai kỳ điều hành.

Các chi phí đưa xăng từ nước ngoài về Việt Nam, chi phí kinh doanh đối với xăng sản xuất trong nước hay chi phí vận chuyển từ nhà máy lọc dầu về cảng sẽ được áp dụng tương tự cơ chế đang sử dụng với xăng RON95-III hiện nay. Trong khi đó, chi phí kinh doanh định mức và lợi nhuận định mức sẽ áp dụng theo mức của xăng E5RON92.

Đáng chú ý, dự thảo cũng yêu cầu các thương nhân đầu mối phải báo cáo đầy đủ, trung thực và kịp thời các số liệu liên quan đến ethanol, tỷ lệ phối trộn, chi phí tiếp nhận, vận chuyển, tồn trữ và hao hụt nhằm phục vụ xác định giá cơ sở xăng E10.

Giảm áp lực đầu tư cho doanh nghiệp

Một nội dung đáng chú ý khác là Bộ Công Thương đề xuất cho phép các thương nhân đầu mối xăng dầu được thuê dịch vụ thử nghiệm từ các đơn vị đủ điều kiện thay vì bắt buộc tự đầu tư phòng thử nghiệm riêng như hiện nay.

Theo đánh giá của doanh nghiệp, chi phí đầu tư xây dựng phòng thử nghiệm có thể lên tới hàng chục tỷ đồng. Vì vậy, đề xuất này được xem là giải pháp giúp giảm áp lực tài chính, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia phối trộn và kinh doanh xăng E10.

Bộ Công Thương cũng đề xuất Chính phủ giao Bộ Tài chính nghiên cứu điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường theo hướng tạo chênh lệch giá đủ hấp dẫn giữa xăng sinh học và xăng khoáng.

Đây được xem là yếu tố quan trọng nhằm thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang sử dụng xăng E10 trong bối cảnh tâm lý thị trường vẫn còn thận trọng.

Theo Bộ Công Thương, thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở giá bán mà còn ở nguồn cung ethanol và năng lực phối trộn.

Nếu triển khai xăng E10 trên toàn quốc, nhu cầu ethanol nhiên liệu sẽ vào khoảng 92.000 - 100.000 m3 mỗi tháng. Trong khi đó, tổng sản lượng ethanol E100 trong nước hiện mới đạt khoảng 25.000 m3/tháng, công suất vận hành thực tế của các nhà máy chỉ đạt khoảng 30-40% công suất thiết kế. 

Điều này đồng nghĩa Việt Nam có thể phải nhập khẩu khoảng 75.000 m3 ethanol mỗi tháng trong ít nhất một năm tới để bù đắp thiếu hụt nguồn cung. Bộ Công Thương cũng thừa nhận lượng ethanol phục vụ phối trộn trong giai đoạn đầu vẫn có thể thiếu khoảng 10.000 - 15.000 m3.

Về hạ tầng phối trộn, hiện mới có ba doanh nghiệp được cấp phép phối trộn E10 gồm Petrolimex, PVOIL và Saigon Petro với tổng công suất khoảng 700.000 m3/tháng. Nếu các dự án đang chờ cấp phép hoàn tất, tổng công suất phối trộn có thể tăng lên hơn 1,15 triệu m3/tháng.

Theo Bộ Công Thương, việc ban hành nghị quyết đặc thù là cần thiết nhằm tháo gỡ nhanh các vướng mắc về kỹ thuật, thử nghiệm, nguồn cung và hạ tầng phối trộn, tránh nguy cơ thiếu hụt công suất khi toàn thị trường chuyển sang sử dụng xăng E10 từ ngày 1/6.