Thách thức từ yêu cầu minh bạch và hiện đại hóa thị trường

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, niềm tin của người tiêu dùng đối với chất lượng hàng hóa trở thành thước đo sống còn cho sự phát triển của thị trường bán lẻ hiện đại. Theo chỉ đạo từ UBND TP.HCM, việc xây dựng và vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc đang được triển khai quyết liệt trên toàn địa bàn, nhằm hiện đại hóa ngành nông nghiệp địa phương. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là cam kết của Thành phố trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo dựng môi trường kinh doanh công bằng.

Mỗi sản phẩm nông sản khi lưu thông trên thị trường sẽ được số hóa thông qua một mã định danh điện tử, đóng vai trò như bản cam kết về chất lượng và uy tín từ nhà sản xuất. Hệ thống này cho phép người dân và các cơ quan quản lý dễ dàng kiểm soát toàn bộ hành trình sản phẩm, từ khâu nuôi trồng, thu hoạch đến khi lên kệ phân phối. Việc minh bạch hóa thông tin chính là vũ khí sắc bén để ngăn chặn hàng giả, tạo lợi thế cạnh tranh công bằng cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính, đồng thời đáp ứng tốt các tiêu chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy ngành nông nghiệp vẫn đang đối mặt với bài toán nan giải về chi phí sản xuất tăng cao và thiếu hụt lao động trầm trọng. Để không tụt hậu trước các yêu cầu mới, thị trường bán lẻ Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu bình quân hàng năm từ 12 đến 12,5%, đóng góp quan trọng vào mức tăng trưởng GRDP chung. Điều này đòi hỏi một hạ tầng logistics đô thị xanh và thông minh, nơi mọi luồng hàng hóa đều được kiểm soát chặt chẽ về nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường khắt khe.

Sự bùng nổ của thương mại điện tử đã thay đổi hoàn toàn thói quen mua sắm, tạo áp lực chuyển đổi số mạnh mẽ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thành phố kỳ vọng đến năm 2030, kinh tế số sẽ đóng góp đáng kể vào cơ cấu GRDP, với ít nhất 50% doanh nghiệp tham gia bán hàng trên các nền tảng số. Việc xây dựng thương hiệu TP.HCM thành điểm đến bán lẻ hàng đầu Đông Nam Á không chỉ dựa vào quy mô các trung tâm thương mại mà còn phụ thuộc vào khả năng cung ứng nguồn hàng nông sản đạt chuẩn chất lượng cao.

Để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành trung tâm giao thương quốc tế, Thành phố đang tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý cùng các chính sách hỗ trợ chuyển đổi số toàn diện. Việc phát triển Sàn Giao dịch hàng hóa quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại, sẽ là công cụ then chốt để điều tiết cung cầu và minh bạch hóa thị trường bán lẻ. Đây là nền tảng quan trọng để các sản phẩm nông sản thế mạnh của Việt Nam tiếp cận trực tiếp hệ thống phân phối hiện đại và các nhà bán lẻ toàn cầu có năng lực quản trị tiên tiến.

Giải pháp đột phá từ nền tảng công nghệ và quản trị xanh

Để giải quyết tận gốc các thách thức trên, TP.HCM xác định ba trụ cột chiến lược gồm tiêu chuẩn ESG, cơ giới hóa và trí tuệ nhân tạo, là chìa khóa tái cấu trúc ngành nông nghiệp. GS.TS Lê Văn Tán, Chủ tịch Hội đồng biên tập Tạp chí Phân tích Lý - Hóa - Sinh Việt Nam, khẳng định, các giải pháp này hướng tới một nền nông nghiệp xanh và thông minh. Ba trụ cột chiến lược liên kết chặt chẽ với nhau, tạo thành vòng lặp giá trị giúp nông sản bứt phá mạnh mẽ và thích ứng hiệu quả với những yêu cầu khắt khe trong kỷ nguyên số.

Ở góc độ quản trị doanh nghiệp, Tiến sĩ Trần Tấn Việt, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Thành Thành Công, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng mô hình ESG vào sản xuất. Theo ông, ESG không chỉ giúp doanh nghiệp vượt các rào cản kỹ thuật khi xuất khẩu mà còn là động lực nội tại để thay đổi tư duy làm nghề một cách có trách nhiệm. Tuân thủ các tiêu chuẩn về môi trường và xã hội giúp tạo dựng niềm tin bền vững với các đối tác quốc tế, đồng thời tối ưu hóa nguồn lực và tài nguyên của doanh nghiệp.

Việc nâng cao năng suất lao động lại phụ thuộc lớn vào mức độ sẵn sàng của hệ thống cơ giới hóa đồng bộ tại địa phương. GS.TS.NGƯT Nguyễn Huy Bích, Ủy viên Ban Thường vụ Hội Cơ khí Nông nghiệp Việt Nam, cho rằng máy móc cần hiện diện xuyên suốt từ khâu canh tác đến thu hoạch và chế biến sâu. Việc giảm phụ thuộc vào lao động thủ công không chỉ giúp hạ giá thành sản phẩm mà còn là điều kiện tiên quyết để hình thành những vùng sản xuất quy mô lớn, chuyên nghiệp hơn.

Trong dòng chảy cách mạng công nghiệp, ông Nguyễn Huy Bích lưu ý cơ giới hóa phải song hành cùng công nghệ vận hành thông minh để tạo đột phá. Việc ứng dụng các thiết bị hiện đại không chỉ thay thế sức người mà còn chuẩn hóa chất lượng sản phẩm đầu ra trước khi đưa vào hệ thống bán lẻ. Đây là nền tảng vững chắc để nông sản Việt Nam tự tin bước vào các chuỗi cung ứng toàn cầu, vốn đòi hỏi tính ổn định và các thông số kỹ thuật khắt khe.

Về giải pháp công nghệ số, ông Nguyễn Hữu Hùng, chuyên gia chuyển đổi số của FPT, nhận định, trí tuệ nhân tạo (AI) đóng vai trò bộ não điều hành toàn bộ hệ sinh thái nông nghiệp. AI có khả năng phân tích dữ liệu lớn, đưa ra dự báo chính xác về dịch bệnh, mùa vụ và tối ưu hóa chuỗi cung ứng hàng hóa. Khi dữ liệu trở thành nền tảng cho mọi quyết định sản xuất, rủi ro được giảm thiểu tối đa, đồng thời tính minh bạch về nguồn gốc cũng được nâng lên một tầm cao mới.

Ông Nguyễn Hữu Hùng kỳ vọng, việc triển khai đồng bộ trí tuệ nhân tạo sẽ hình thành hệ sinh thái nông nghiệp số toàn diện cho khu vực phía Nam. Với tầm nhìn đến năm 2050, khi phần lớn doanh nghiệp bán lẻ ứng dụng Big Data và AI vào vận hành, TP.HCM sẽ thực sự trở thành trung tâm thương mại hiện đại. Những nỗ lực không ngừng này không chỉ nâng tầm giá trị nông sản mà còn kiến tạo một tương lai thịnh vượng, bền vững cho ngành bán lẻ và nền kinh tế Thành phố.