Tại Ottawa, Hội đồng Thương mại Canada - Việt Nam tổ chức hội thảo về quan hệ đối tác thương mại và đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, với sự tham dự của đại diện các cơ quan chính phủ, giới nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Tại hội thảo, đại diện Bộ Nông nghiệp và Thực phẩm Canada nhận định Việt Nam là thị trường ưu tiên và có vị trí chiến lược đối với ngành nông nghiệp Canada tại Đông Nam Á. Không chỉ có quy mô thị trường lớn và nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng, Việt Nam còn được đánh giá cao về khả năng kết nối doanh nghiệp Canada với các thị trường trong khu vực ASEAN.

Quan hệ thương mại nông nghiệp Việt Nam - Canada đang cho thấy tính bổ trợ rõ nét giữa hai nền kinh tế. Trong giai đoạn 2021-2025, xuất khẩu nông sản, thực phẩm và thủy sản của Canada sang Việt Nam tăng bình quân 22,7% mỗi năm, đạt khoảng 702 triệu CAD trong năm 2025. Các sản phẩm xuất khẩu chủ lực gồm lúa mì, đậu tương, thịt bò đông lạnh, cua đông lạnh và khô dầu cải.

Ở chiều ngược lại, Canada nhập khẩu khoảng 964 triệu CAD nông sản và thực phẩm từ Việt Nam trong năm 2025. Tôm, cá phi lê và các sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng là những nhóm hàng nổi bật. Sự bổ trợ giữa nguồn cung của Canada và năng lực sản xuất, chế biến của Việt Nam đang tạo nền tảng để hai bên mở rộng thương mại nông sản, đồng thời từng bước kết nối sâu hơn vào các chuỗi cung ứng khu vực.

Theo đại diện Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Canada (EDC), Việt Nam có vai trò ngày càng quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa thị trường của doanh nghiệp Canada. Trong bối cảnh Canada thúc đẩy đa dạng hóa thương mại, giảm mức độ phụ thuộc vào thị trường Bắc Mỹ, Việt Nam có thể đảm nhận vai trò kép: vừa là thị trường tiêu thụ, vừa là điểm tựa để doanh nghiệp Canada phát triển sản xuất và mở rộng thị trường sang Đông Nam Á.

Một trong những lợi thế quan trọng đối với thương mại nông nghiệp song phương là khuôn khổ Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Hiệp định tạo điều kiện để hàng hóa hai nước tiếp cận thị trường thuận lợi hơn, đồng thời mở rộng cơ hội hưởng ưu đãi thuế quan đối với nhiều nhóm sản phẩm.

Tuy nhiên, các đại biểu cho rằng để khai thác tốt hơn tiềm năng này, Việt Nam và Canada cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, thương mại trong lĩnh vực nông nghiệp, thực phẩm và chế biến.

Đối với doanh nghiệp Canada, lợi thế của Việt Nam không chỉ nằm ở thị trường gần 100 triệu dân mà còn ở khả năng kết nối với ASEAN. Vì vậy, việc tiếp cận thị trường Việt Nam cần được đặt trong chiến lược rộng hơn nhằm xây dựng mạng lưới cung ứng và phân phối tại Đông Nam Á.

Các đại biểu nhận định nông sản Canada khó cạnh tranh với một số nhà cung cấp gần Việt Nam nếu chỉ dựa vào giá thành và chi phí vận chuyển. Tuy nhiên, Canada có lợi thế về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, giá trị dinh dưỡng và các tiêu chuẩn môi trường.

Đây cũng là những yếu tố ngày càng được thị trường Việt Nam quan tâm khi người tiêu dùng và doanh nghiệp chuyển sang ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc minh bạch, chất lượng ổn định và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Do đó, thay vì cạnh tranh trực tiếp về giá, doanh nghiệp Canada có thể tập trung vào các phân khúc chuyên biệt, phát huy lợi thế về công nghệ, chất lượng và thương hiệu. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng thị trường Canada để mở rộng xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp chế biến, thủy sản và thực phẩm có giá trị gia tăng.

Hợp tác nông nghiệp Việt Nam - Canada cũng đang mở rộng từ thương mại hàng hóa sang nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Các lĩnh vực được đánh giá có nhiều tiềm năng gồm nông nghiệp chính xác, thủy canh, công nghệ phân bón, chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch, giảm phát thải và xây dựng hệ thống đo lường tín chỉ carbon.

Biến đổi khí hậu đang đặt ra những yêu cầu mới đối với sản xuất nông nghiệp ở cả hai nước. Trong khi Canada phải thích ứng với điều kiện thời tiết khắc nghiệt và nhu cầu tăng khả năng tự chủ lương thực, Đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam đang chịu tác động ngày càng rõ của xâm nhập mặn, sụt lún và nước biển dâng.

Theo Giáo sư Huy Đặng thuộc Đại học Trent, thủy canh có thể trở thành một hướng hợp tác đáng chú ý khi công nghệ này có khả năng tiết kiệm đáng kể lượng nước, phù hợp với những khu vực chịu áp lực về nguồn nước.

Nhóm nghiên cứu của ông dự kiến phối hợp với một viện nghiên cứu lúa tại Cần Thơ để thử nghiệm thực địa một số giải pháp công nghệ. Việc kết nối giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và đối tác địa phương được đánh giá là yếu tố quan trọng để đưa các kết quả nghiên cứu vào sản xuất thực tế.

Nhu cầu công nghệ từ phía Việt Nam cũng đang tăng lên khi ngành nông nghiệp từng bước chuyển từ mô hình sử dụng nhiều lao động sang nâng cao năng suất, tự động hóa và ứng dụng công nghệ. Các doanh nghiệp Canada hiện quan tâm đến những lĩnh vực như nông nghiệp chính xác, tối ưu hóa sản lượng và các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây có thể trở thành những lĩnh vực hợp tác mới, bên cạnh thương mại nông sản truyền thống.

Các doanh nghiệp tham dự hội thảo cho rằng tìm kiếm đúng đối tác địa phương, hiểu văn hóa kinh doanh và xây dựng quan hệ lâu dài là điều kiện quan trọng để mở rộng thị trường. Với doanh nghiệp Canada, việc lựa chọn các phân khúc chuyên biệt, nơi chất lượng và công nghệ tạo ra giá trị khác biệt, có thể là hướng tiếp cận phù hợp tại Việt Nam.

Trong dài hạn, nền tảng CPTPP cùng xu hướng tăng cường quan hệ Canada - ASEAN đang mở ra dư địa lớn cho thương mại nông nghiệp hai chiều. Việt Nam có thể phát huy lợi thế về thị trường, năng lực sản xuất, chế biến và vị trí kết nối khu vực, trong khi Canada có thế mạnh về nguồn cung nông sản, công nghệ, nghiên cứu và tiêu chuẩn chất lượng.

Sự kết hợp này không chỉ giúp mở rộng kim ngạch thương mại nông nghiệp Việt Nam - Canada mà còn tạo điều kiện hình thành các chuỗi cung ứng mới, thúc đẩy đầu tư, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo, qua đó đưa hợp tác nông nghiệp hai nước đi sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực ASEAN.