Cây điều được xác định là một trong 4 loại cây trồng chủ lực cùng với cây cà phê, cao su, hồ tiêu. Thế nhưng hiện nay, thật không khó để thấy hình ảnh những vườn điều bị chặt phá ở khắp nẻo đường tại huyện Chư Prông.

Nhiều năm qua cây điều liên tục mất mùa, mất giá, khiến cho thu nhập của người dân đi xuống, rơi vào cảnh khó khăn. Nhiều hộ dân buộc phải chặt bỏ cây điều để chuyển sang cây trồng khác có giá trị kinh tế cao hơn.

Nhiều nông dân trồng cây điều đã chặt bỏ vì thu hoạch năng suất kém.

Dọc theo vườn điều đã được hạ đốn, phá bỏ gần hết cách đây không lâu của ông Hà Văn Mừng (thôn Lũng Vân, xã Ia Lâu) tâm sự: "Nhà tôi trồng được 3ha điều, nhưng 3 năm trở lại đây, điều liên tục mất mùa, mất giá nên ông đã phá bỏ hơn 1 nửa. Nếu trước đây vào mùa vụ, gia đình thu được 4-6 tấn điều đem lại nguồn thu nhập trên dưới 200 triệu đồng/ năm, thì nay chỉ còn thu được 1 tấn tương đương với 20 triệu đồng, số tiền này chỉ đủ để chi trả cho nhân công. Nếu cứ tiếp tục mất mùa, gia đình sẽ tiếp tục phá hết để chuyển sang trồng những loại cây khác có hiệu quả hơn".

Nhắc đến nguyên nhân, ông Mừng cho biết: “Khi bước vào thời kỳ nở hoa, cây điều phát triển rất tốt, hoa nở đều và đẹp. Tuy nhiên, cứ đến thời điểm Tết âm lịch, bị ảnh hưởng bởi những cơn mưa kéo dài, kèm theo không khí lạnh làm cho hoa bị thối đen, không thể đậu quả. Thời tiết thất thường như vậy lặp đi lặp lại nhiều trong những năm qua, đã làm cho cây điều mất mùa liên tục”.

Ông Mừng chia sẻ thêm, sau khi phá bỏ vườn điều, gia đình ông chuyển sang trồng cây lúa nước. So với cây điều thì cây lúa nước đem lại kinh tế hiệu quả hơn. Với khoảng 2ha hiện có, gia đình trồng 2 vụ lúa/năm, với năng suất thu được từ 17-19 tấn (lúa tươi), trừ chi phí thu nhập cũng được hơn 100 triệu đồng/năm.

Người dân chặt bỏ cây điều để thay đổi cây trồng khác, có giá trị lợi nhuận cao hơn.

Hơn 10 năm gắn bó với cây điều, nhưng gia đình anh Lục Văn Quyết (thôn Pác Bó, xã Ia Lâu) cũng phải “ngậm ngùi” chặt bỏ 1ha điều gia đình hiện có.

Anh cho biết: “Những năm trước, gia đình thu được 1,4 tấn hạt điều/năm, có năm thu gần 2 tấn, thu nhập trên dưới 70 triệu đồng. Tuy nhiên, 3 năm nay, thời tiết trở lạnh bất thường, lại thường xuyên mưa trái mùa, khiến hoa hầu như bị thối và rụng nhiều, năng suất giảm chỉ còn vài tạ. Không những thế, giá hạt điều thấp hơn so với nhiều loại nông sản khác, dao động 17-22 ngàn đồng/kg, thu nhập không được bao nhiêu. Vì thế, gia đình quyết định phá bỏ vườn cây để chuyển sang trồng cây mì”.

Các xã thuộc huyện Chư Prông như: Ia Mơ, Ia Me, Ia Ga, Ia Piơr…hàng trăm héc ta điều cũng được người dân phá bỏ để chuyển đổi cây trồng. Vừa cắt hạ toàn bộ vườn điều của gia đình với diện tích 2,5 ha, thay thế bằng cây khoai mì để có nguồn thu nhập tốt hơn, anh Bùi Văn Trung (thôn 6, xã Ia Piơr), chia sẻ: Năm 2022, vườn điều nhà anh thu được 1 tấn với giá 30 ngàn đồng/kg, nhưng năm nay chỉ còn thu được 4 tạ với giá từ 17-20 ngàn đồng/kg. Nhận thấy cây điều không còn mang lại giá trị như mong muốn, gia đình anh đã quyết định thay đổi cây trồng.

Hàng loạt diện tích điều ở Gia Lai bị phá bỏ.

Theo thống kê của Phòng NN-PTNT huyện Chư Prông, cả huyện có khoảng gần 5.900ha điều. Trước tình trạng người dân ồ ạt phá bỏ vườn điều, UBND huyện đã yêu cầu các xã báo cáo, nhưng đến nay diện tích cây điều bị phá bỏ vẫn chưa thể có số liệu thống kê đầy đủ.

Xã Ia Piơr có 1.282 ha điều, là nơi có diện tích trồng điều lớn nhất huyện Chư Prông nhưng do mất mùa, giá thấp, người dân đã phá bỏ gần 300 ha để chuyển đổi sang những loại cây trồng khác có giá trị kinh tế cao hơn.

Ông Bùi Văn Tiến, chủ tịch UBND xã Ia Piơr- cho biết: “Do tình hình thời tiết bất lợi, xuất hiện nhiều sâu bệnh gây hại kèm theo cách chăm sóc vườn cây chưa tốt, dẫn đến mất mùa, có những diện tích gần như mất trắng nên người dân phá bỏ cây điều. Tuy nhiên, nguyên nhân chính vẫn là do giá cả xuống thấp, một năm người dân chỉ thu được hơn 20 triệu đồng/ha, chưa tính chi phí đầu tư, công chăm sóc, thậm chí lỗ vốn. Do đó thay vì tiếp tục hi vọng vào vườn điều người dân đã phá bỏ và chuyển sang trồng bắp, lúa, mì và đậu đỗ.”

Xã cũng đã khuyến cáo bà con khi chuyển đổi cần chọn những cây trồng phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương, đặc biệt là đáp ứng nhu cầu của thị trường, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Luyến-Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Chư Prông-cho hay: Toàn huyện có 5.890 ha điều. Sau khi nhận được thông tin người dân chặt bỏ cây điều do mất mùa, mất giá, UBND huyện yêu cầu các xã báo cáo, nhưng đến nay chưa có số liệu thống kê đầy đủ những diện tích bị phá bỏ. Huyện định hướng cho người dân chuyển đổi cây trồng sao cho phù hợp với điều kiện thị trường, góp phần tạo thu nhập ổn định trên diện tích sản xuất, nâng cao chất lượng đời sống cho người dân.