Khi Mỹ và Israel bước vào cuộc chiến với Iran hồi cuối tháng 2, giới phân tích toàn cầu đồng loạt đưa ra những cảnh báo u ám. Việc 1/5 nguồn cung dầu thô thế giới đi qua tuyến đường huyết mạch eo biển Hormuz đứng trước nguy cơ bị phong tỏa hoàn toàn đã dấy lên dự báo giá dầu có thể dễ dàng chạm mốc 150 USD, thậm chí là 200 USD mỗi thùng.

Thực tế diễn ra hoàn toàn trái ngược. Giá dầu Brent tương lai chỉ đạt đỉnh ở mức khoảng 126 USD/thùng, thấp hơn đáng kể so với kỷ lục mọi thời đại 147 USD/thùng thiết lập vào năm 2008. Trong suốt giai đoạn giao tranh từ ngày 28/2 đến ngày 11/6 - thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố hủy bỏ các đợt tập kích vào Iran - giá dầu Brent bình quân chỉ duy trì ở mức 101 USD/thùng. Đến đầu tháng 7, mức giá này thậm chí còn sụt giảm ngắn hạn về mốc 70 USD/thùng, tương đương giai đoạn trước khi chiến sự nổ ra.

Sự bình ổn bất ngờ của thị trường năng lượng toàn cầu đến từ 5 yếu tố then chốt.

Cú sốc cầu từ Trung Quốc và kỷ lục sản lượng của Mỹ

Diễn biến bất ngờ nhất đến từ Trung Quốc. Với vị thế là quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, nền kinh tế số hai toàn cầu lại cắt giảm lượng nhập khẩu xuống mức thấp nhất trong gần một thập kỷ tính đến tháng 6. Quốc gia này siết chặt xuất khẩu nhiên liệu, khuyến khích người dân chuyển sang sử dụng xe taxi điện thay vì phương tiện cá nhân, đồng thời ngành hóa chất nội địa cũng chủ động thu hẹp sản lượng tiêu thụ.

Ở chiều cung, Mỹ - quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới - đã đẩy mạnh tối đa công suất khai thác. Sản lượng dầu thô của Washington vọt lên mức kỷ lục 13,93 triệu thùng/ngày vào tháng 4. Song song đó, Mỹ xả kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR), đóng góp vào đợt giải phóng 400 triệu thùng dầu kỷ lục do Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) phối hợp thực hiện hồi tháng 3, giúp làm dịu áp lực đứt gãy nguồn cung.

Tác động từ ông Trump và sự thận trọng của giới đầu cơ

Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục làm vỡ kế hoạch của phe đầu cơ giá lên bằng những phát ngôn về các thỏa thuận hòa bình và khả năng phục hồi lưu thông qua eo biển Hormuz.

Thanh khoản trên thị trường sụt giảm mạnh do giới giao dịch lo ngại rủi ro đảo chiều đột ngột nên không còn mặn mà với các khoản cược tăng giá quy mô lớn. Chuyên gia Ilia Bouchouev từ Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford mô tả trạng thái thị trường bằng nhận định: "Mọi người hiện đều dự báo giá tăng, nhưng không ai giữ vị thế mua".

Dữ liệu từ sàn giao dịch ICE công bố hôm thứ Sáu cho thấy các quỹ đầu tư đã hạ vị thế mua dầu Brent tương lai xuống mức thấp nhất năm vào đầu tháng 7. Mặc dù họ đã có đợt gom vị thế mạnh nhất trong 6 tháng vào tuần tính đến ngày 14/7, quy mô danh mục hiện đạt khoảng 14,8 tỷ USD tính theo giá thứ Hai vẫn thấp hơn 50% so với mức đỉnh 6 năm ghi nhận hồi cuối tháng 3.

Ông Ole Hansen, Trưởng bộ phận Chiến lược Hàng hóa tại Saxo Bank, đánh giá thị trường đang rơi vào trạng thái "mệt mỏi vì tin tức", khiến các thông báo mới đưa ra không còn tạo ra hiệu ứng biến động giá mạnh mẽ như trước.

Dòng chảy qua eo biển Hormuz và nguồn cung giao ngay dồi dào

Ở khu vực Trung Đông, Saudi Arabia - nhà xuất khẩu dầu lớn nhất vùng Vịnh - đã chủ động tăng mạnh lượng hàng vận chuyển từ cảng Yanbu nằm trên Biển Đỏ. Động thái này bù đắp đáng kể lượng dầu bị tắc nghẽn qua eo biển Hormuz. Các chuyến hàng qua Hormuz cũng được nối lại ngắn hạn trong tháng 6 giúp xoa dịu tâm lý thị trường, trước khi sụt giảm trở lại do giao tranh tái diễn vào tháng 7.

Yếu tố cuối cùng giữ giá dầu không rơi vào kịch bản hỗn loạn là nguồn cung dầu vật chất trên thị trường hiện rất dồi dào. Chênh lệch giá của các dòng dầu thô tại Châu Âu, điển hình như dòng Forties ở Biển Bắc - linh hồn của giá dầu Brent giao ngay chuẩn toàn cầu - đã giảm từ mức phụ phí kỷ lục vào tháng 4 xuống mức chiết khấu.

Nhà giao dịch lâu năm Adi Imsirovic xác nhận lượng dầu thô giao ngay trên thị trường hiện nay là rất lớn, dù ông cũng đưa ra lời cảnh báo rằng tình trạng này hoàn toàn có thể không kéo dài.