Tại hội thảo khoa học “Cập nhật tiến bộ của nội soi trong chẩn đoán và điều trị u ống tiêu hóa” diễn ra tại Bệnh viện Nguyễn Trãi (TP.HCM), BSCKII Nguyễn Đức Thông - Trưởng khoa Nội soi, cho biết các bệnh lý đường tiêu hóa, cả trên và dưới, hiện nay đều rất thường gặp trong cộng đồng.

Nhiều yếu tố nguy cơ tiềm ẩn

Theo các bác sĩ, nguyên nhân gây bệnh lý đường tiêu hóa đến từ nhiều yếu tố khác nhau. Trong đó, môi trường sống ô nhiễm, chế độ ăn uống thiếu lành mạnh, thói quen sinh hoạt không khoa học và đặc biệt là yếu tố di truyền đóng vai trò quan trọng.

Một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư dạ dày là vi khuẩn HP (Helicobacter pylori). Loại vi khuẩn này có thể gây viêm niêm mạc dạ dày kéo dài, dẫn đến viêm teo và chuyển sản ruột - những tổn thương tiền ung thư nếu không được kiểm soát kịp thời.

Đối với ung thư đại tràng, thủ phạm chính thường là các polyp tuyến (adenoma). Đây là những tổn thương lành tính ban đầu nhưng có khả năng tiến triển thành ác tính theo thời gian.

Đáng chú ý, u thần kinh nội tiết (NET) chiếm tới gần một nửa các trường hợp u nội tiết trong ống tiêu hóa. Ngoài ra, u bóng Vater - một loại u hiếm gặp tại vị trí giao nhau của ống mật và ống tụy dù có tỷ lệ mắc thấp nhưng đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở người trẻ và những người có tiền sử đa polyp tuyến.

Bước tiến mới trong điều trị

Sự phát triển của y học hiện đại đã mở ra nhiều phương pháp điều trị tiên tiến, trong đó nổi bật là kỹ thuật cắt u qua nội soi. Đây là phương pháp ít xâm lấn, giúp loại bỏ khối u mà không cần thực hiện các cuộc đại phẫu phức tạp như trước đây.

Đối với u bóng Vater, bác sĩ sử dụng ống nội soi tá tràng nghiêng để tiếp cận vùng tổn thương, sau đó dùng thòng lọng điện để cắt bỏ hoàn toàn khối u. Thời gian thực hiện chỉ khoảng 30 phút nhưng mang lại hiệu quả điều trị cao, giảm thiểu rủi ro và rút ngắn thời gian hồi phục.

Một trường hợp điển hình là bệnh nhân nữ 70 tuổi nhập viện với triệu chứng khó tiêu nhẹ, một biểu hiện rất dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, sau khi nội soi, các bác sĩ đã phát hiện khối u bóng Vater kích thước 20mm. Nhờ can thiệp kịp thời bằng phương pháp nội soi, bệnh nhân không cần phẫu thuật lớn và đã xuất viện chỉ sau 4 ngày.

Bên cạnh đó, kỹ thuật ESD (cắt dưới niêm mạc qua nội soi) cũng đang được áp dụng hiệu quả trong điều trị u thần kinh nội tiết trực tràng. Phương pháp này cho phép bóc tách khối u qua các lớp niêm mạc siêu mỏng mà vẫn bảo tồn nguyên vẹn chức năng của trực tràng, giúp bệnh nhân tránh phải cắt đoạn ruột hoặc mang hậu môn nhân tạo.

Lời cảnh báo từ bác sĩ

Dù có nhiều tiến bộ trong điều trị nhưng thách thức lớn nhất vẫn nằm ở việc phát hiện sớm. Theo các bác sĩ, phần lớn tổn thương đường tiêu hóa không gây đau đớn hay biểu hiện rõ ràng trong giai đoạn đầu. Người bệnh thường chỉ đi khám khi xuất hiện các triệu chứng như đau bụng kéo dài, thiếu máu, sụt cân… nhưng lúc này bệnh thường đã tiến triển nặng.

Các chuyên gia nhấn mạnh, không nên đợi có triệu chứng mới đi khám, nhiều trường hợp khi cơ thể lên tiếng thì đã ở giai đoạn muộn. 

Chính vì vậy, bác sĩ khuyến cáo người dân cần chủ động tầm soát ung thư đường tiêu hóa định kỳ, ngay cả khi cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh. Đặc biệt, những người từ 40-45 tuổi nên thực hiện nội soi dạ dày và đại tràng ít nhất một lần.

Với những người có tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa, việc tầm soát cần được thực hiện sớm hơn và thường xuyên hơn để tăng khả năng phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu.

Ung thư đường tiêu hóa không còn là căn bệnh hiếm gặp, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm. Việc chủ động thăm khám, thay đổi lối sống lành mạnh và thực hiện tầm soát định kỳ chính là “lá chắn” hiệu quả nhất giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Trong khi các bệnh lý tiêu hóa ngày càng gia tăng, các chuyên gia khuyến cáo không nên chủ quan với những triệu chứng nhỏ nhất, cũng đừng chờ đến khi cơ thể lên tiếng. Bởi đôi khi, chỉ một dấu hiệu rất quen thuộc cũng có thể là lời cảnh báo sớm của một căn bệnh nguy hiểm đang âm thầm phát triển.