Cuộc điều tra tại Pakistan đã làm rõ một chuỗi sai phạm nghiêm trọng trong thực hành y tế, khi nhân viên tại một bệnh viện công sử dụng lại kim tiêm, khiến hàng trăm trẻ em nhiễm HIV.

Trường hợp của cậu bé Mohammed Amin là một trong những minh chứng đau lòng. Amin qua đời khi mới 8 tuổi sau những cơn sốt dữ dội. Mẹ em mô tả tình trạng của con như “bị ném vào chảo dầu nóng”.

Không lâu sau đó, chị gái của em là Asma (10 tuổi) cũng được xác định dương tính với HIV. Kết quả điều tra cho thấy cả hai chị em đều là nạn nhân của việc tái sử dụng kim tiêm tại Bệnh viện công THQ Taunsa, tỉnh Punjab.

Dữ liệu từ chương trình sàng lọc AIDS, các phòng khám tư và hồ sơ cảnh sát cho thấy trong giai đoạn từ tháng 11/2024 đến tháng 10/2025, ít nhất 331 trẻ em tại thành phố Taunsa nhiễm HIV. Cuộc điều tra ngầm của BBC Eye xác định nguyên nhân trực tiếp là việc dùng lại kim tiêm, lấy thuốc từ lọ đa liều và tiêm chéo cho nhiều bệnh nhi.

Trong 32 giờ quay lén tại THQ Taunsa vào cuối năm 2025, phóng viên ghi nhận hàng loạt vi phạm quy trình y tế. Dù nội quy an toàn được treo trên tường, nhân viên y tế vẫn có 66 lần thực hiện thủ thuật bằng tay trần. Một số trường hợp tiếp xúc trực tiếp với rác thải y tế mà không sử dụng găng tay bảo hộ.

Tiến sĩ Altaf Ahmed - chuyên gia bệnh truyền nhiễm hàng đầu Pakistan, giải thích rằng dù bác sĩ có thay đầu kim, virus vẫn tồn tại trong thân ống tiêm cũ và dễ dàng xâm nhập vào cơ thể bệnh nhân tiếp theo.

Ổ dịch này lần đầu được tiến sĩ Gul Qaisrani - một bác sĩ phòng khám tư, phát hiện vào cuối năm 2024 khi tiếp nhận khoảng 70 trẻ nhiễm HIV từng điều trị tại THQ Taunsa. Dữ liệu dịch tễ học đã loại trừ nguyên nhân lây truyền từ mẹ sang con. Theo đó, trong 97 gia đình được kiểm tra, chỉ có 4 người mẹ mang mầm bệnh. Mẹ của Amin và Asma cũng có kết quả âm tính.

Nhiều phụ huynh cung cấp lời khai trùng khớp với kết quả điều tra. Một phụ huynh tố cáo con gái bà bị tiêm bằng chính ống tiêm vừa dùng cho người anh họ nhiễm HIV. Một người cha khác cho biết những lời phản đối của ông về việc dùng lại kim tiêm đều bị y tá phớt lờ.

Mặc dù có bằng chứng từ ghi hình, tân giám đốc bệnh viện - tiến sĩ Qasim Buzdar, vẫn phủ nhận sai phạm và khẳng định cơ sở “an toàn”. Người tiền nhiệm là TS Chandio từng bị đình chỉ vào tháng 3/2025 sau khi phát hiện 106 ca nhiễm, nhưng chỉ 3 tháng sau đã quay lại làm nhân viên y tế cấp cao tại một trung tâm ngoại ô.

Các chuyên gia nhận định, sự cố tại Taunsa phản ánh vấn đề mang tính hệ thống. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Pakistan có tỷ lệ tiêm thuốc bình quân đầu người cao nhất thế giới, khoảng 8-9 mũi/người mỗi năm, trong đó hơn 70% được đánh giá là không cần thiết.

Giáo sư Fatima Mir từ Bệnh viện Đại học Aga Khan cho rằng tâm lý chuộng tiêm chích của người dân, cùng với tình trạng thiếu vật tư, khiến nhiều cơ sở buộc phải duy trì hoạt động trong điều kiện rủi ro cao.

Pakistan từng ghi nhận các đợt bùng phát HIV tương tự, trong đó có hơn 1.500 trẻ em nhiễm bệnh tại Ratodero năm 2019 và 84 ca tại Karachi sau đó. Việc thiếu cơ chế giám sát độc lập và chế tài đủ mạnh khiến các sự cố tương tự tiếp tục lặp lại.

Tại Taunsa, hệ lụy vẫn kéo dài. Gia đình Asma cho biết em đang sụt cân và phải bắt đầu quá trình điều trị lâu dài. Em cũng đối diện với sự kỳ thị từ cộng đồng, khi bạn bè dần xa lánh. Trước mộ em trai, Asma cho biết vẫn nhớ em và đang nỗ lực học tập với mong muốn sau này trở thành bác sĩ.