UNESCO chính thức ghi danh một thành phố cảng vào Danh mục Di sản Thế giới

Đời sống 28/07/2026 16:25

Việc được ghi danh cũng diễn ra đúng dịp thành phố này kỷ niệm 100 năm được trao quy chế đô thị.

Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO đã chính thức ghi danh Trung tâm Gdynia - thành phố cảng bên bờ biển Baltic của Ba Lan vào Danh mục Di sản Thế giới. Quyết định được thông qua ngày 27/7 tại kỳ họp lần thứ 48 của Ủy ban Di sản Thế giới diễn ra ở Busan (Hàn Quốc). Việc được ghi danh cũng diễn ra đúng dịp thành phố kỷ niệm 100 năm được trao quy chế đô thị.

Theo UNESCO, Trung tâm hiện đại Gdynia là một trong những ví dụ tiêu biểu về quy hoạch đô thị và kiến trúc hiện đại của thế kỷ XX, đồng thời được đánh giá là một trong những khu đô thị hiện đại được bảo tồn nguyên vẹn nhất châu Âu. Ủy ban Di sản Thế giới xác định khu vực này có giá trị nổi bật toàn cầu, phản ánh một giai đoạn quan trọng trong lịch sử phát triển của nhân loại. Cơ quan này cũng ghi nhận cấu trúc đô thị lịch sử cùng hệ thống công trình kiến trúc nguyên gốc tại Gdynia vẫn được bảo tồn ở mức độ cao, thể hiện đầy đủ những giá trị của quy hoạch đô thị hiện đại.

Theo Bộ Văn hóa và Di sản Quốc gia Ba Lan, việc Trung tâm hiện đại Gdynia được UNESCO công nhận là kết quả của quá trình chuẩn bị kéo dài nhiều năm với sự tham gia của chính quyền thành phố, các chuyên gia, cơ quan quản lý di sản và nhiều tổ chức liên quan. 

thanh-pho-cang-gdynia_1785228943.jpg
Theo đánh giá của UNESCO, Trung tâm hiện đại Gdynia là một trong những ví dụ tiêu biểu về quy hoạch đô thị và kiến trúc hiện đại của thế kỷ XX. Ảnh: poland.travel

Kết quả này còn phản ánh những nỗ lực bền bỉ của nhiều thế hệ trong công tác bảo tồn di sản. Trong nhiều năm qua, chính quyền địa phương, các chuyên gia, đơn vị bảo tồn di tích, tổ chức xã hội và người dân đã cùng tham gia gìn giữ diện mạo kiến trúc hiện đại đặc trưng của thành phố, tạo nền tảng để Gdynia đáp ứng các tiêu chí của UNESCO.

Trước khi trở thành một trong những thành phố cảng quan trọng của Ba Lan, Gdynia chỉ là một làng chài nhỏ với khoảng 1.200 cư dân. Sau khi Ba Lan giành lại độc lập năm 1918, Chính phủ nước này đã lựa chọn Gdynia để xây dựng một cảng biển mới trong bối cảnh quốc gia chỉ sở hữu một dải bờ biển hẹp ven biển Baltic và chưa có cảng biển quy mô lớn. 

Chưa đầy 2 thập niên sau, đến năm 1939, dân số thành phố đã tăng khoảng 100 lần khi người dân từ nhiều vùng trên cả nước đến sinh sống và làm việc. Gdynia nhanh chóng trở thành biểu tượng cho quá trình hiện đại hóa của Ba Lan sau hơn một thế kỷ bị chia cắt giữa Nga, Phổ và Đế quốc Áo - Hung.

Ngay từ khi được quy hoạch, Gdynia đã được định hình là một đô thị hiện đại với mạng lưới đường phố theo dạng ô bàn cờ, kết nối hài hòa giữa không gian đô thị, cảng biển và vùng ven biển Baltic. Trong những năm 1920 và 1930, hàng loạt công trình nhà ở, công trình công cộng cùng các biệt thự tại khu Kamienna Góra được xây dựng theo phong cách kiến trúc hiện đại. 

thanh-pho-cang-gdynia-2_1785228943.jpg
Gdynia đã được định hình là một đô thị hiện đại với mạng lưới đường phố theo dạng ô bàn cờ, kết nối hài hòa giữa không gian đô thị, cảng biển và vùng ven biển Baltic. Ảnh: Internet

Các công trình mang đặc trưng của chủ nghĩa hiện đại với hình khối đơn giản, đề cao công năng sử dụng và các giải pháp thiết kế hợp lý, góp phần tạo nên diện mạo của một đô thị được xây dựng để đáp ứng nhu cầu phát triển của quốc gia sau khi giành lại độc lập. Thành phố cũng được xem là "cửa ngõ của Ba Lan ra thế giới" nhờ vai trò của cảng biển trong quá trình phát triển kinh tế và giao thương.

Với việc Trung tâm hiện đại Gdynia được ghi danh, Ba Lan hiện có 18 Di sản Thế giới được UNESCO công nhận, gồm 16 di sản văn hóa và 2 di sản thiên nhiên. Danh sách này có nhiều địa danh nổi tiếng như Khu phố cổ Krakow, Mỏ muối Hoàng gia Wieliczka và Bochnia, Trại tập trung và hủy diệt Auschwitz-Birkenau, Rừng nguyên sinh Białowieża, Khu phố cổ Warsaw, Khu phố cổ Zamość, quần thể đô thị trung cổ Toruń, Lâu đài Malbork, Công viên Mużakowski, Hội trường Trăm năm tại Wrocław, các nhà thờ gỗ ở miền Nam Tiểu Ba Lan, các nhà thờ Chính thống giáo bằng gỗ vùng Carpath, khu khai thác quặng chì, bạc và kẽm tại Tarnowskie Góry, khu mỏ đá lửa tiền sử Krzemionki và các khu rừng sồi thuộc Vườn quốc gia Bieszczady.

Bảo Lam