Tiến sĩ gốc Việt đứng sau 'kỳ lân' được Marvell mua lại với giá 10 tỷ USD, là người góp công lớn trong việc đưa trung tâm thiết kế bán dẫn hàng đầu thế giới về Việt Nam
Ông từng sở hữu “kỳ lân” trong ngành công nghiệp bán dẫn và có đóng góp cho sự phát triển của ngành này tại Việt Nam.
Tiến sĩ Lợi Nguyễn, 66 tuổi, là một trong những Tiến sĩ gốc Việt tiêu biểu hoạt động trong lĩnh vực kỹ thuật điện và công nghiệp bán dẫn. Ông nhận bằng Tiến sĩ Kỹ thuật điện tại Đại học Cornell năm 1989, sau đó hoàn thành chương trình Thạc sĩ Quản trị kinh doanh tại UCLA vào năm 1997.
Ông từng làm việc tại Trung tâm Khoa học Vật lý thuộc Honeywell (Minnesota, Mỹ) trong giai đoạn 1984 - 1988. Khoảng thời gian này, ông thực hiện nghiên cứu về vật liệu bán dẫn gallium arsenide (GaAs). Kết quả nghiên cứu thu được đã đặt nền móng cho sự phát triển các thiết bị bán dẫn tốc độ cao, được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như vệ tinh phát sóng trực tiếp, hệ thống radio ô tô và công nghệ quốc phòng.
Năm 1992, ông được trao giải thưởng IEEE Paul Rappaport Award nhờ công trình nghiên cứu thiết lập kỷ lục thế giới về tần số cắt của bóng bán dẫn tốc độ cao - một chỉ số quan trọng trong vi điện tử.
Năm 2000, Tiến sĩ Lợi Nguyễn cùng cộng sự sáng lập ra Inphi - công ty từng được truyền thông gọi là “kỳ lân”. Thời điểm khởi nghiệp, mỗi người chỉ góp khoảng 2.000 USD, nguồn lực hạn chế, chủ yếu đủ để trang trải chi phí ban đầu. Sau đó, công ty gọi thêm được 12 triệu USD vốn đầu tư để triển khai nghiên cứu các giải pháp chip nhằm tăng tốc độ Internet.
Tuy nhiên, cạnh tranh thị trường khiến Inphi gặp nhiều khó khăn. Trước thực tế đó, doanh nghiệp đã điều chỉnh chiến lược, chuyển hướng sang phát triển công nghệ kết nối dữ liệu tốc độ cao, phục vụ trung tâm dữ liệu đám mây và hệ thống mạng truyền dẫn. Hướng đi này nhanh chóng mang lại hiệu quả khi nhu cầu thị trường tăng mạnh.
Sau ba năm, từ chỗ chưa có doanh thu, đến năm 2007, Inphi đạt doanh thu 31 triệu USD và tiếp tục tăng trưởng lên 83 triệu USD vào năm 2010. Doanh nghiệp từng được vinh danh là một trong những công ty tư nhân có tốc độ phát triển nổi bật tại Thung lũng Silicon, từng bước khẳng định vị thế trong ngành bán dẫn.
Tháng 4/2021, Inphi được Marvell Technology mua lại với giá hơn 10 tỷ USD. Thương vụ này được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu. Sau sáp nhập, Tiến sĩ Lợi Nguyễn đảm nhiệm vị trí Phó Chủ tịch cấp cao của Marvell, phụ trách các mảng công nghệ kết nối quang và đồng. Đồng thời, được giao phụ trách các hoạt động tại Việt Nam.
Tháng 5/2023, Marvell chính thức thành lập Trung tâm Thiết kế vi mạch tại TP. Hồ Chí Minh - một trong bốn trung tâm thiết kế lớn của tập đoàn này tại châu Á. Tiến sĩ Lợi Nguyễn trực tiếp theo dõi và hỗ trợ phát triển trung tâm, góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp bán dẫn trong nước.
Tính đến tháng 9/2023, ông sở hữu gần 230.000 cổ phiếu của Marvell, tương đương giá trị hơn 12 triệu USD. Bên cạnh hoạt động doanh nghiệp, ông còn công bố hơn 50 công trình khoa học, sở hữu 7 bằng sáng chế tại Mỹ và là thành viên Ủy ban kỹ thuật của IEEE.
Mới đây, Tiến sĩ Lợi Nguyễn tiếp tục tham gia tài trợ chương trình học bổng “Cất Cánh” do VISEMI Foundation triển khai. Chương trình hướng tới hỗ trợ sinh viên Việt Nam tiếp cận các chương trình Thạc sĩ, Tiến sĩ tại những quốc gia có nền giáo dục phát triển.
Việc một doanh nhân công nghệ gốc Việt trực tiếp tham gia hỗ trợ thế hệ trẻ được đánh giá là có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chiến lược phát triển kinh tế số và công nghiệp công nghệ cao.