Lê Thị Thu Nguyệt (sinh năm 1995) sớm xác định mục tiêu du học nhưng không vội sang Mỹ ngay sau khi tốt nghiệp THPT. Thay vào đó, cô chọn ở lại Việt Nam thêm 4 năm để học tập và ở bên gia đình. Sau hơn 6 năm kể từ ngày tốt nghiệp đại học, Nguyệt hoàn thành chương trình tiến sĩ Toán học ứng dụng tại Đại học Nam California (University of Southern California - USC).

“Cha mẹ luôn muốn tôi hạnh phúc với mọi lựa chọn của mình. Đến hiện tại, tôi hài lòng với tất cả, dù hành trình ấy không phải lúc nào cũng màu hồng”, Nguyệt chia sẻ.

Được tiếp xúc với môn Toán từ bé 

Vốn sinh ra trong gia đình có bố là giảng viên ngành Toán tại Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng và mẹ là giáo viên Toán tại Trường THCS Phan Đình Phùng nên ngay từ nhỏ Nguyệt được tiếp xúc với môn Toán. 

Năm lớp 3, trong một kỳ thi chọn học sinh giỏi, Nguyệt là học sinh duy nhất giải được câu hỏi phân loại và đạt điểm cao nhất trường. Trải nghiệm này khơi dậy ở cô niềm hứng thú với việc tìm lời giải cho những bài toán khó.

Dù xác định sẽ du học bằng con đường săn học bổng, Nguyệt quyết định ở lại Việt Nam thêm 4 năm vì muốn dành thời gian cho gia đình. Cô lựa chọn theo học Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng. Năm 2013, Nguyệt trở thành thủ khoa đầu vào với 27 điểm.

Trong thời gian học ngành Sư phạm Toán, Nguyệt có cơ hội tiếp cận sâu hơn với các kiến thức toán học và dần nhận ra mình muốn theo đuổi nghiên cứu thay vì chỉ tập trung vào công việc giảng dạy. Cô hai lần giành giải Nhất môn Giải tích tại kỳ thi Olympic sinh viên giỏi do Đại học Đà Nẵng tổ chức.

Ngay từ năm thứ hai, Nguyệt bắt đầu chuẩn bị hồ sơ du học, hoàn thiện các chứng chỉ TOEFL, GRE, GRE Math, xin thư giới thiệu từ các giáo sư và viết bài luận để ứng tuyển học bổng tiến sĩ tại Mỹ.

Vấn đề tài chính cũng là một trong những lý do khiến Nguyệt đặt mục tiêu giành học bổng toàn phần. Em gái cô kém 7 tuổi và cũng có mong muốn du học Mỹ, trong khi khả năng tài chính của gia đình chỉ đủ để hỗ trợ một người. Vì vậy, Nguyệt quyết tâm tìm kiếm học bổng thay vì dựa vào nguồn lực của cha mẹ.

Năm 2017, Nguyệt tốt nghiệp thủ khoa đầu ra Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng với GPA 3,9/4,0. Cùng thời điểm, cô nhận được học bổng tiến sĩ toàn phần ngành Toán học tại Đại học Indiana Bloomington, một trường đại học lớn của Mỹ.

Khoảng nửa năm sau, Nguyệt sang Mỹ bắt đầu chương trình học. Tuy nhiên, thực tế tại Bloomington khác xa hình dung của cô trước đó.

“Để tìm được một vài người Việt cũng rất khó”, Nguyệt nhớ lại. Thời tiết lạnh, tuyết rơi và môi trường sống vắng vẻ khiến cô không ít lần cảm thấy lạc lõng. Có những ngày, Nguyệt phải đi bộ tới trạm xe buýt trong tuyết để đến trường.

Những khó khăn tiếp tục xuất hiện trong học tập. Trong nửa năm đầu, cô nhiều lần thi không đạt và phải học lại một số nội dung để đáp ứng yêu cầu đầu vào nghiên cứu sinh. Áp lực học tập khiến Nguyệt rơi vào trạng thái căng thẳng.

Sau mùa đông đầu tiên, một chuyến đi tới Los Angeles đã khiến cô suy nghĩ về hướng đi mới. Không khí sôi động tại thành phố này phần nào giúp Nguyệt nhận ra mình muốn tìm một môi trường phù hợp hơn với định hướng nghiên cứu.

“Chương trình tiến sĩ tại Indiana kéo dài trong 5 năm, nhưng tôi nghĩ mình không phù hợp nên muốn dừng lại để chuyển sang nghiên cứu mảng Toán ứng dụng”, Nguyệt kể.

Thời điểm quyết định chuyển trường, Nguyệt đã hoàn thành bằng thạc sĩ Toán học tại Đại học Indiana Bloomington với GPA 3,9/4,0 và vượt qua toàn bộ các kỳ thi cấp tiến sĩ.

Việc bắt đầu lại quá trình nộp hồ sơ khiến Nguyệt phải dành thêm thời gian, nhưng cô cho rằng quãng thời gian tại Indiana giúp mình xác định rõ hơn thế mạnh và hướng nghiên cứu. Nhờ nền tảng này, cô nhận được lời mời cấp học bổng tiến sĩ toàn phần từ nhiều trường đại học Mỹ.

Cuối cùng, Nguyệt lựa chọn Đại học Nam California để tiếp tục theo đuổi ngành Toán học ứng dụng.

Hiện đang làm việc  ngân hàng lớn nhất nước Mỹ 

Hai năm học tập trước đó tại Mỹ cũng giúp Nguyệt thuận lợi hơn khi chuyển sang trường mới. Một số môn học tương đương được chuyển đổi, giúp cô không phải học lại.

Tại Đại học Nam California, Nguyệt tiếp tục phải vượt qua các kỳ thi và bài kiểm tra năng lực trước khi chính thức tham gia nghiên cứu. Nhờ kinh nghiệm từ chương trình trước, cô nhanh chóng hoàn thành các yêu cầu và bắt đầu nghiên cứu từ năm thứ hai, thay vì phải dành thêm khoảng hai năm cho giai đoạn chuẩn bị.

“Ở ngôi trường mới, tôi không còn cảm thấy nặng nề và áp lực. Đó cũng là nơi phù hợp mà tôi muốn gắn bó”, Nguyệt nói.

Trong quá trình nghiên cứu, Nguyệt tập trung vào phương trình đạo hàm riêng (PDE), lĩnh vực có ứng dụng trong nhiều ngành, trong đó có tài chính.

Sau 9 tháng, cô hoàn thành bài báo khoa học đầu tiên về tính duy nhất định lượng của phương trình Parabol, với hướng ứng dụng trong điều khiển tự động. Bài báo được công bố vào tháng 12 năm trước. Công trình này tạo nền tảng để Nguyệt tiếp tục nghiên cứu các bài toán ứng dụng liên quan đến phương trình Elip và Parabol.

Tháng 10/2023, Nguyệt hoàn thành chương trình tiến sĩ Toán học ứng dụng tại Đại học Nam California, sớm hơn khoảng nửa năm so với lộ trình dự kiến.

Song song với quá trình học tiến sĩ, Nguyệt từng thực tập tại bộ phận Nghiên cứu định lượng của JPMorgan Chase & Co. Theo chia sẻ của cô, ứng viên phải trải qua 6 vòng đánh giá để được nhận vào chương trình thực tập.

Sau thời gian tập sự, tháng 9/2023, Nguyệt nằm trong nhóm 20% thực tập sinh có kết quả tốt nhất và được nhận vào làm việc chính thức tại New York. Công việc của cô tập trung vào thiết kế các mô hình Toán tài chính và phân tích dữ liệu.

Nhìn lại hành trình học tập và nghiên cứu, Nguyệt cho rằng đó là quãng thời gian có cả áp lực lẫn động lực để tiếp tục tiến về phía trước.

“Tôi vẫn đang trên lộ trình tiếp tục nỗ lực, phấn đấu”, cô nói.

Trong hành trình ấy, người có ảnh hưởng lớn tới Nguyệt là bố, người truyền cho cô tình yêu với môn Toán từ khi còn nhỏ. Khi hai chị em còn bé, bố thường đặt ra những câu hỏi toán học để cùng giải. Khi trưởng thành, hai bố con tiếp tục trao đổi và cùng tìm lời giải cho những bài toán khó.

Có những thời điểm Nguyệt từng hoang mang về lựa chọn của mình, nhưng bố luôn đồng hành, phân tích và ủng hộ quyết định của con gái.

Đến khi nhìn lại, Nguyệt cho rằng việc kiên trì theo đuổi Toán học đã đem lại cho cô một nền tảng quan trọng. Theo cô, tư duy toán học không chỉ phục vụ nghiên cứu mà còn giúp bản thân tự tin hơn khi tiếp cận những lĩnh vực công việc khác.